عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران بعد از پایان دور دوم مذاکرات، چون همیشه بسیار محتاط بود و در عین حال، این‌بار امیدوارتر از گذشته. نه از انتقادهای تند علیه آمریکا خبری بود و نه صحبتی از ادامه تهدیدهای نظامی آمریکا علیه ایران. او حتی به اظهارات ضد و نقیض مقام‌های آمریکایی درباره برنامه هسته‌ای ایران نیز اشاره نکرد.

در عوض وزیر خارجه ایران تاکید کرد که «فضای مناسبی» برای ادامه گفت‌وگوها وجود دارد.

به گفته او در گام بعدی، ابتدا مذاکراتی در سطح کارشناسی در روز چهارشنبه برگزار خواهد شد و سپس در روز شنبه هفته آینده، بار دیگر او و استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ در امور خاورمیانه در مسقط ملاقات خواهند کرد. آقای عراقچی به روشنی تاکید کرد که در گفت‌وگوها پیشرفت‌هایی به دست آمده است.

این در حالی است که در ارتباط با خواسته‌های دو طرف و چگونگی حل اختلافات بنیادین، پرسش‌هایی جدی وجود دارد. ترامپ اصرار دارد که به دنبال حل و فصل مساله از طریق دیپلماتیک است و علاقه‌ای به حمله نظامی ندارد. اما هنوز دقیق روشن نیست که این راه‌حل دیپلماتیک به چه شکل خواهد بود.

ایران می‌گوید که حاضر است به شکل داوطلبانه، صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای را تضمین کند. به بیان دیگر از غنی‌سازی اورانیوم فراتر از میزان مورد نیاز برای استفاده صلح آمیز، دست بکشد. اما این همان وضعیتی است که در توافق برجام نیز وجود داشت؛ توافقی که ترامپ از آن خارج شد.

آقای ویتکاف در برابر پرسش‌های رسانه‌های آمریکایی که توافق احتمالی، چگونه خواهد بود، تاکید کرد که او به دنبال برجامی دیگر نیست، بلکه «توافق ترامپ» هدف نهایی هیئت آمریکایی است. این‌که این توافق چه محدودیت‌هایی برای ایران دارد به شکل قابل ملاحظه‌ای به گمانه‌زنی گره خورده است.

تا این‌جا به نظر می‌رسد که ایران موفق شده به یکی از مهم‌ترین اهداف استراتژیکش در این مذاکرات دست پیدا کند: تمرکز مذاکرات بر روی برنامه هسته‌ای و جلوگیری از گره خوردن توافق به مسایلی مانند حمایت‌های تهران از گروه‌های شبه‌نظامی در منطقه یا برنامه موشکی.

در گفتمان شکل گرفته فعلی، صحبتی از فعالیت‌های منطقه‌ای ایران نیست و دونالد ترامپ اصرار دارد که تنها به دنبال جلوگیری از ساخت سلاح هسته‌ای در ایران است. ایران هم می‌گوید که آماده است در این زمینه همکاری کند.

دونالد ترامپ به رغم وعده‌های انتخاباتی‌اش، هنوز نتوانسته در اوکراین یا غزه، صلحی را که قول داده بود برقرار کند. او حالا بر روی ایران متمرکز شده و هربار که در برابر خبرنگاران قرار می‌گیرد، اصرار دارد که توافق با تهران غیرممکن نیست.

پیشرفتی که آقای عراقچی از آن صحبت می‌کند، به معنای ادامه مسیری است که در ایالات متحده دشمنانی جدی دارد و اسرائیل به عنوان مهم‌ترین متحد این کشور در خاورمیانه با آن مخالف است. بنیامین نتانیاهو در بیان مخالفتش بی رودرباسیتی گفته که از نظر او، تنها گزینه قابل قبول، «مدل لیبی» است؛ توافقی که احتمال پذیرش آن از سوی ایران بسیار اندک است.

اگر آنطور که طرف ایرانی می‌گوید، دور دوم مذاکرات به شکلی مثبت و سازنده پیش رفته و «قدمی رو به جلو» بوده، این وضعیت بدین معناست که هنوز مخالفان توافق ایران و آمریکا نتوانسته‌اند این مذاکرات را از مسیر خارج کنند و کماکان برخی هسته‌های قدرت در ساختار سیاسی ایالات متحده، برای جلوگیری از درگیری نظامی با ایران و حل دیپلماتیک مساله، انگیزه کافی دارند.

این‌که آیا آن‌ها در مسیر موفق خواهند شد یا نه، نه فقط به میزان قدرت و نفوذ سیاسی‌شان بلکه به عوامل متعدد دیگری از جمله واکنش‌ها و مواضع ایران و دیگر بازیگران موثر در منطقه بستگی دارد.