قطعیهای مکرر برق در بخش کشاورزی و دامپروری، به بحرانی جدی برای امنیت غذایی کشور تبدیل شده است. پدرام قدرتی، فعال صنعت دامپروری، در گفتگو با رویداد۲۴ میگوید: «تداوم این وضعیت به معنای مرگ تدریجی دامداریهاست و خسارتهای جبرانناپذیری بر پیکره این صنعت وارد میکند.»
رویداد۲۴: در شرایطی که صنعت برق به ستون فقرات بخش کشاورزی و دامداری صنعتی تبدیل شده است، قطعی های مکرر برق به بحرانی جدی برای این حوزه حیاتی بدل شده است. واحدهای دامداری و مرغداری که سرمایه اصلیشان موجودات زنده هستند، در نبود برق با خطر از دست رفتن سرمایه و تلفات سنگین مواجه میشوند؛ چراکه دستگاههای شیردوشی، تولید خوراک و حتی تأمین آب همگی وابسته به برق اند.
با آغاز فصل گرم، اجرای برنامههای قطع برق نه تنها فعالیت دامداریها، بلکه روند تولید و فرآوری در زیربخشهای کشاورزی را مختل کرده و همین امر باعث واکنش تند فعالان صنفی شده است. این در حالی است که بر اساس ماده ۲۵ قانون بهبود محیط کسب و کار مصوب سال ۱۳۹۰، قطع برق چاه های کشاورزی ممنوع اعلام شده بود، اما وزارت نیرو از ابتدای فروردین امسال، زودتر از موعد، طرح قطع ۶ ساعته برق چاه ها را اجرایی کرده است؛ اقدامی که خسارت های جدی به مزارع و باغ ها وارد می کند.
تهدیدی برای امنیت غذایی کشور:
کشاورزی ایران، بعنوان تأمین کننده امنیت غذایی و بخشی راهبردی در مسیر خودکفایی محصولات اساسی، نیازمند ثبات و تداوم در تأمین انرژی است. قطع برق چاههای کشاورزی، که اصلیترین ابزار آبیاری زمینها محسوب میشوند، به مانعی بزرگ در تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه بدل شده و آینده امنیت غذایی کشور را با تهدیدی جدی روبرو ساخته است.
اگرچه وزارت نیرو قطع برق را بعنوان اقدامی برای مدیریت مصرف در فصل گرما توجیه میکند، اما پیامدهای این سیاست برای کشاورزی و دامداری کشور فراتر از یک تصمیم مقطعی است و می تواند کل زنجیرۀ تولید و عرضه غذا را تحت تأثیر قرار دهد.
قطعی های برق و کاهش تولید شیر:
پدرام قدرتی، فعال صنعت دامپروری در گفتگو با رویداد۲۴ درباره مشکلات روزمره دامداران گفت: «فعالیت در دامداری کاری است که در تمام شبانه روز ادامه دارد. کار دامدار هیچگاه تعطیل نمیشود و فشار کاری آن به گونهای است که گاهی انجام یک فرآیند ٨ ساعته معادل یک شبانه روز انرژی و زمان می برد. این روند به صورت مداوم تکرار میشود و هر روز با آن مواجه هستیم».
او افزود: «یکی از مسائل اساسی، قطعی های مکرر برق است. این قطعی ها باعث میشود دستگاه ها از کار بیفتند. برای مثال، در مواقعی که دستگاه در حال دوشیدن شیر است، ناگهان برق قطع میشود و همه چیز از کار میافتد. همین مسئله می تواند تنها در همان روز باعث کاهش چند لیتری شیر در میانگین تولید هر رأس گاو شود. این کاهش تولید به راحتی جبران پذیر نیست و دامدار مجبور است چندین روز شرایط پایدار ایجاد کند تا دوباره سطح تولید به حالت عادی بازگردد. به بیان دیگر، هر بار قطعی برق میتواند خسارتی چندروزه به دامدار تحمیل کند.»
سوخت اضطراری و سهمیۀ ناکافی گازوئیل:
قدرتی به مشکل تأمین سوخت اضطراری اشاره کرد و گفت: «دامداری ها برای فعالیتهای روزانه خود به سهمیه مشخصی از گازوئیل وابسته هستند. این سهمیه تحت نظر چند مرجع مختلف نظارتی قرار دارد. از یک طرف وزارت نیرو بخشی از سهمیه را کم میکند، و از سوی دیگر شرکت پخش، مسئول تأمین گازوئیل از محل همین سهمیه است. اما تعزیرات اجازه ذخیره سازی نمی دهد. در چنین شرایطی اگر کمبود یا قطعی سوخت اتفاق بیفتد، دامداری ها بدون پشتوانه می مانند و عملاً فعالیت آنها مختل میشود».
او با اشاره به اختلاف قیمت سهمیه ای و آزاد گازوئیل گفت: «قیمت آزاد گازوئیل حدود ۱۶ تا ۱۷ هزار تومان است، در حالی که سهمیه ای، تنها ۳۰۰ تومان محاسبه می شود. این فاصله قیمتی، دامداران را در موقعیتی دشوار قرار داده است. سهمیه تخصیص یافته، کفاف نیاز روزمره را نمی دهد و دامداران مجبورند برای ادامۀ کار، گازوئیل آزاد تهیه کنند. اما خرید گازوئیل آزاد قاچاق محسوب می شود و معاملۀ آن، مشکلات قانونی دارد. در نتیجه، دامدار یا باید با کمبود سوخت کنار بیاید و تولیدش آسیب ببیند، یا برای حفظ تولید ناچار به خرید سوخت آزاد شود و با مسائل قانونی مواجه گردد».
بیماری های دامی و خسارت های زنجیره ای:
این فعال صنعت دامپروری درباره پیامدهای قطع برق هشدار داد و گفت: «دام، موجودی زنده است و نیازهای آن لحظهای متوقف نمیشود. شیر دوشی فرآیندی است که باید هر روز و در زمان مشخص انجام شود. اگر به دلیل قطع برق دستگاه های شیردوشی از کار بیفتند و شیر به موقع دوشیده نشود، انواع بیماریهای پستانی بروز خواهد کرد. بیماری های پستان، هزینه های سنگین درمانی به دامدار تحمیل می کند. حتی اگر درمان نتیجه بدهد، گاو برای مدتی از چرخۀ شیردهی خارج می شود و این خود باعث ضرر قابل توجهی است. اگر هم درمان مؤثر واقع نشود، دام حذف می شود و زیان مالی بسیار بیشتری به دامدار وارد خواهد شد».
او افزود: «این زنجیرۀ مشکلات، تنها به کاهش تولید شیر ختم نمی شود، بلکه تبعات آن در هزینه های درمان، افزایش ریسک بیماری های دام، حذف بخشی از گله و کاهش بازدهی اقتصادی دامداری ها، نمایان می شوند».
راهکارهای پر هزینه و محدودیت دامداران سنتی:
پدرام قدرتی در پایان گفت: «دامداری های مدرن برای مدیریت این مشکلات به سراغ راهکارهایی مانند نصب سیستم های خنککننده و فن های مخصوص در محل نگهداری دام ها رفته اند. این تجهیزات کمک می کنند تا دمای محیط کنترل شود و فشار گرما کاهش پیدا کند. اما چنین راهکارهایی هزینه بر است و همۀ دامداران، بویژه دامداران سنتی، امکان سرمایه گذاری روی این تجهیزات را ندارند؛ بنابراین لازم است در سیاست گذاری ها و تصمیم گیری های کلان، شرایط واقعی دامداران به طور جدی در نظر گرفته شوند».
امنیت غذایی کشور در خطر است:
آنچه در گفتگو با فعالان دامپروری روشن می شود این است که قطعی های مکرر برق و محدودیت در تأمین سوخت، نه تنها تولید شیر و فرآورده های دامی را با چالش مواجه کرده، بلکه زنجیره ای از خسارت های مالی، بهداشتی و اقتصادی را بر دوش دامداران تحمیل کرده است. ادامۀ این روند، می تواند امنیت غذایی کشور را به خطر انداخته و چشم انداز صنعت دامپروری ایران را به سمت «مرگ تدریجی» سوق دهد.