دولت اسرائیل که همواره در برابر تشکیل یک نهاد تحقیقاتی برای بررسی کاستی هایی که زمینه حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس را فراهم کرد، مقاومت کرده بود، اکنون قصد دارد آنچه را که «یک تحقیق مستقل با اختیارات کامل» مینامد، راه اندازی کند؛ اختیاراتی که هنوز مشخص نشده و توسط وزرای دولت تعیین خواهد شد. منتقدان، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل را به تلاش برای شانه خالی کردن از مسئولیت خود در قبال مرگبارترین حمله تاریخ این کشور متهم کرده و میگویند که این راهحل پیشنهادی فاصله زیادی با کمیسیون کاملاً مستقلی دارد که بخش بزرگی از جامعه خواستار آن است.
اسرائیل معمولاً پس از رخدادهای بزرگ و کاستیهای دولت، یک کمیسیون مستقل تحقیق، به ریاست یک قاضی بازنشسته، تعیین میکند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تاکنون در برابر درخواستها برای تشکیل چنین کمیسیونی در مورد وقایع ۷ اکتبر مقاومت کرده و تنها گفته بود که پس از پایان جنگ به همه سؤالات پاسخ خواهد داد. او روز یکشنبه اما اعلام کرد که آتشبس ۱۰ اکتبر امکان آغاز تحقیقات را فراهم کرده و کابینه او با تشکیل یک «کمیته دولتی» سبکتر موافقت کرده است.
بر این اساس، بنیامین نتانیاهو بر انتخاب تیم حاکم بر تحقیقات نظارت خواهد کرد؛ به این معنا که عملاً خود او مسئول تحقیقات خواهد بود. جزئیات بیشتر درباره این کمیته قرار است ظرف ۴۵ روز اعلام شود.
تردیدها درباره استقلال این تحقیقات باعث شده است بسیاری نخستوزیر اسرائیل را به تلاش برای شانه خالی کردن از مسئولیت خود در قبال مرگبارترین حمله تاریخ این کشور متهم کنند.
یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، این تصمیم را توهین به قربانیان ۷ اکتبر و صدها سربازی دانست که در جنگ غزه جان باختهاند. او گفت: «دولت تمام تلاش خود را میکند تا از حقیقت فرار کند و از پذیرش مسئولیت شانه خالی کند.»
سازمان غیرانتفاعی جنبش برای دولتی با کیفیت در اسرائیل که از منتقدان نتانیاهوست نیز اعلام کرد که دولت نتانیاهو «در حال تشکیل کمیسیونی است که در مورد خودش تحقیق خواهد کرد… این یک کمیسیون تحقیق نیست، این یک کمیسیون لاپوشانی است.»
طبق نظرسنجی انستیتوی دموکراسی اسرائیل –که از هزار نفر انجام شده است- تقریباً سه چهارم شهروندان این کشور از تشکیل یک کمیسیون تحقیق کاملاً مستقل حمایت میکنند. حتی در میان پایگاه راستگرای نتانیاهو نیز ۶۸ درصد خواهان چنین کمیسیونی بودهاند.
نتانیاهو که درگیر پروندههای فساد غیرمرتبط با جنگ است، میگوید که دستگاه قضایی اسرائیل قدرت زیادی دارد و یک کمیسیون تحقیق مستقل «از حمایت عمومی گسترده برخوردار نخواهد بود.» به گفته وی «تنها راه اطمینان از اعتماد عمومی به کار کمیسیون، توافق گسترده در مورد ترکیب کمیسیون است.»
اسرائیلیها نتانیاهو را به خاطر استراتژی شکستخورده مهار حماس سرزنش میکنند
ارتش و دیگر نهادهای امنیتی اسرائیل تاکنون تحقیقات متعددی درباره شکست خود در مقابله با حمله ۷ اکتبر انجام دادهاند. اما تحقیقات جدید قرار است علاوه بر مسائل امنیتی، تصمیمگیریهای دولتی و فرضیاتی که شرایط حمله را فراهم کرد را نیز بررسی کند.
بسیاری از مقامات امنیتی اسرائیل عقیده دارند که تلاش نتانیاهو برای اصلاح سیستم قضایی کشور، که پیش از جنگ باعث اعتراضات گسترده و شکاف اجتماعی شده بود، پیامی از ضعف ارسال کرد که دشمنان اسرائیل را به حمله تشویق کرد. نتانیاهو این اتهامات را رد میکند.
بسیاری از اسرائیلیها معتقدند اشتباهات ۷ اکتبر فراتر از ارتش اسرائیل بوده و نتانیاهو را به خاطر استراتژی شکستخورده بازدارندگی و مهار در سالهای قبل از حمله، سرزنش میکنند؛ سیاستی که شامل اجازه ورود چمدانهای پول نقد قطر به غزه و به حاشیه راندن رقیب حماس، یعنی تشکیلات خودگردان فلسطین که در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته شده است، میشد.
یک تحقیق نظامی اسرائیل نشان داد که یک تصور غلط اساسی این بوده که حماس که کنترل غزه را در سال ۲۰۰۷ از تشکیلات خودگردان فلسطین گرفت، بیشتر به حکومت بر این سرزمین علاقهمند است تا جنگ با اسرائیل. این تحقیق همچنین نشان داد که حماس توانست حمله ۷ اکتبر را انجام دهد زیرا ارتش قدرتمندتر اسرائیل، نیات این گروه شبهنظامی را اشتباه ارزیابی کرده و تواناییهای آن را دست کم گرفته بود.
برنامهریزان نظامی همچنین پیشبینی کرده بودند که در بدترین حالت، حماس میتواند از هشت نقطه مرزی حمله زمینی انجام دهد، در حالی که حماس در ۷ اکتبر از بیش از ۶۰ مسیر حمله استفاده کرد. بسیاری از مقامات ارشد نظامی و امنیتی وقت، از جمله رئیس ستاد ارتش، رئیس اطلاعات نظامی و وزیر دفاع، تاکنون استعفا داده یا برکنار شدهاند.
منبع: رادیو فرانسه