«مرکز دادههای باز ایران» در گزارشی بر اساس دادههای محرمانه وزارت نفت، از مازوتسوزی بیسابقه در نیروگاههای حرارتی ایران خبر داده است.
این گزارش تاکید کرده «اقدامِ بهشدت آلایندهِ مازوتسوزی در نیروگاههای کشور» در سال ۱۴۰۳ نسبت به سالهای پیش از آن بهطور متوسط ۴۶ درصد افزایش یافته است.
در بخشی از این گزارش با تاکید بر این نکته که در بعضی استانهای ایران «رشد مازوتسوزی به مراتب بالاتر از میانگین ملی بوده» آمده است: «در سال ۱۴۰۳ میزان مازوتسوزی در بوشهر ۵۴۳ درصد، در زنجان ۱۷۲ درصد و در کهگیلویه و بویراحمد ۱۵۷ درصد افزایش داشته است.»این نرخ برای پایتخت ایران ۸۲ درصد ثبت شده است.
هر چند مشخص نیست در جریان آلودگیهای اخیر در پایتخت ایران مازوتسوزی تا چه اندازه اثرگذار بوده اما این شکل از شدت آلودگی نمیتواند بدون دلیل محوری همچون افزایش میزان مازوتسوزی در این استان رخ داده باشد.
«محمدصادق معتمدیان»، استاندار تهران بابت وضعیت هوا از مردم این شهر عذرخواهی کرده، اما همزمان مدعی شده است که در هیچیک از نیروگاههای پایتخت مازوتسوزی انجام نمیشود. او همچنین گفته تمام بنزین مصرفی کلانشهر تهران مطابق استاندارد یورو ۴ است.
با اینهمه نگاهی به دادههای محرمانه منتشر شده از سوی وزارت نفت این ادعا را رد میکند. بر اساس این دادهها، دولت در سالهای اخیر برای جبران کمبود فزاینده بنزین، به طور گسترده به افزودن ترکیبات شیمیایی تولید شده خارج از چرخه پالایشگاهی روی آورده است. این ترکیبات شامل متیلترت–بوتیلاتر (امتیبیای) ــ یک افزودنی پتروشیمیایی ممنوعه در بسیاری از کشورها ــ و دیگر اکتانافزاهای آروماتیک است که برای افزایش عدد اکتان به بنزین پالایشگاهی اضافه میشوند.
نسبت اختلاط این مواد با بنزین پالایشگاهی در فاصله سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ حدودا افزایشی چهار برابری داشته است. این روند حتی در پالایشگاههایی دیده میشود که مدعی تولید سوخت مطابق استانداردهای یورو ۴ و یورو ۵ هستند.
«مرکز دادههای باز ایران» در گزارش اخیر خود تاکید کرده است که بنا بر یک گزارش محرمانه وزارت نفت، «پالایشگاه شازند»، بزرگترین تولیدکننده بنزین یورویی کشور، روزانه حدود ۳۵۰ هزار لیتر «امتیبیای» مصرف میکند و «پالایشگاه اصفهان» ــ دومین تولیدکننده بزرگ ــ روزانه حدود ۳۲۵ هزار لیتر از این ماده استفاده میکند.
مصرف امتیبیای به دلیل پتانسیل بالای آلودگی منابع آب زیرزمینی، در کشورهای زیادی ممنوع شده است.
استاندارد یورو۴ چیست؟
استانداردهای «یورو۴» و «یورو۵» بخشی از مقررات زیستمحیطی اتحادیه اروپا هستند که با هدف کاهش آلایندگی سوختهای فسیلی و بهبود کیفیت هوا طراحی شدهاند. دادههای محرمانه وزارت نفت نشان میدهد حدود یک سوم بنزین تولیدی ایران بهطور «اسمی» با این استانداردها عرضه میشود، تولیداتی که به دلیل اختلاط با مواد شیمیایی پرخطر، کیفیت واقعی آن با معیارهای جهانی همخوانی ندارد.
خبرگزاری «فارس» اول آذرماه ۱۴۰۴ از آغاز روند مازوتسوزی در نیروگاههای تولید برق خبر داده و نوشته بود مصرف مازوت در نیروگاههای ایران شروع شده و در روز ۲۳ آبان سال جاری به بیش از ۲۱ میلیون لیتر در روز رسیده است.
به گزارش «فارس» «این حجم نیاز به قطار کردن نفتکشهایی به طول ۱۴ کیلومتر را دارد و نیروگاه مفتح، سلیمی و شازند، رکودداران مصرف مازوت در کشور هستند.»
پایگاه خبری امتداد نیز اوایل آذرماه با انتشار یک اینفوگرامی از مازوتسوزی در دستکم ۱۵نیروگاه حرارتی تولید برق در کشور خبر داد و نوشت که این نیروگاهها روزانه ۲۱/۱ میلیون لیتر مازوت میسوزانند.
این ۱۵ نیروگاه «توس»، «منتظر قائم»، «رجایی»، «سلیمی»، «سهند»، «تبریز»، «ایرانشهر»، «منتظری»، «زرند»، «بندرعباس»، «شهید مفتح»، «بیستون»، «شازند»، «رامین» و «اصفهان» در حال مازوتسوزی هستند.
مازوت یکی از آلایندهترین سوختهای فسیلی است در جهان است. با اینهمه در سالهای گذشته در ایران مصرف آن بهشدت افزایش یافته است. کارشناسان اقتصادی بر این باورند یکی از دلایل اصلی مصرف بیش از حد مازوت در ایران «دشواری صادرات» آن به دلیل حجم بالای گوگرد در آن است. مازوت ایران بهسبب محتوای بالای گوگرد آن است؛ موضوعی که یافتن بازار خارجی برای این سوخت را بسیار سخت کرده است.
درصد بالای گوگرد در محصولاتی مانند مازوت و گازوییل در ایران توسط سازمان حفاظت محیطزیست ایران نیز تایید شده است. بر اساس گزارشهای این سازمان میزان گوگرد در گازوییل مصرفی نیروگاههای تهران بین ۱۰ تا ۱۰۰ برابر حد استاندارد است.
طی دو هفته گذشته تشدید آلودگی هوای کلانشهرها موجب افزایش کمسابقه مراجعه بیماران دچار مشکلات قلبی و تنفسی به اورژانس شده است.
در گزارش «مرکز دادههای باز ایران» تاکید شده افزایش آلودگی هوا در هفتههای اخیر به علت افزایش مازوتسوزی و استفاده از گازوییل آلوده در نیروگاههای حرارتی کشور است.
«همایون سامهیح نجفآبادی» یکی از اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی در واکنش به تشدید آلودگی هوا گفت: «به نظر من مشکل عمده ما کمبود گاز است که باید از اول فکر این زمان را میکردیم؛ زیرساختها را انجام میدادیم، تولید باید زیاد میشد تا به این مسائل برخورد نمیکردیم.»
منبع: سایت رادیو زمانه