در برابر تهدیدهای ایالات متحده به اشغال این جزیره بزرگ قطبی، اتحادیه اروپا باید با حمایت آلمان و فرانسه، همکاری نظامی نزدیکی با دانمارک برقرار کند؛ این دیدگاه را گونترام ولف، اقتصاددان، در یادداشتی در روزنامه «لوموند» مطرح کرده است.
پس از حمله آمریکا به ونزوئلا و ربودن نیکلاس مادورو، دیکتاتور این کشور، در سوم ژانویه، پیامی که در ظاهر بیاهمیت مینمود، توجهها را به خود جلب کرد. کیتی میلر، همسر استیون میلر، معاون رئیس دفتر دونالد ترامپ، در شبکه اجتماعی X تصویری از نقشه گرینلند منتشر کرد که سراسر با پرچم آمریکا پوشانده شده و بر آن واژه «soon» («بهزودی») نقش بسته بود. اندکی بعد، دونالد ترامپ اعلام کرد که ایالات متحده به دلایل امنیت ملی به گرینلند نیاز دارد و دانمارک بهتنهایی قادر به دفاع از این جزیره نیست.
نخستوزیر دانمارک، مته فِرِدِریکسن، این ادعا را رد کرد و بر حاکمیت دانمارک و گرینلند تأکید ورزید. نخستوزیر گرینلند، ینس–فردریک نیلسن، نیز بهصراحت بر حاکمیت این سرزمین پافشاری کرد.
گرینلند یک پایگاه دورافتاده نیست، بلکه برای سراسر اروپا اهمیتی اساسی دارد. این جزیره از جایگاه «کشور و قلمرو ماوراءبحار» اتحادیه اروپا برخوردار است و از حقوق ویژهای بهرهمند میشود. ساکنان گرینلند شهروندان پادشاهی دانمارکاند و در نتیجه شهروندان اتحادیه اروپا محسوب میشوند و از حق آزادی رفتوآمد برخوردارند. اما فراتر از همه اینها، گرینلند از اهمیتی راهبردی و چشمگیر برخوردار است: از نظر نظامی، بهعنوان منطقهای کلیدی در قطب شمال؛ از منظر اقتصادی، بهسبب منابع طبیعیاش؛ و از حیث ژئوپولیتیک، در چارچوب گشایش مسیرهای جدید دریایی و پیامدهای تغییرات اقلیمی. هر کس کنترل گرینلند را در دست داشته باشد، بر یکی از حوزههای کلیدی سیاست امنیتی اروپا نفوذ مییابد.
اروپاییها چگونه میتوانند و چگونه باید به این تحریک آمریکا و به خطر واقعی اشغال این جزیره از سوی ایالات متحده واکنش نشان دهند؟ نخستین گزینه آن است که دست روی دست بگذارند و امیدوار باشند نهادهای آمریکایی و قانون اساسی این کشور، ماجراجوییها در عرصه سیاست خارجی را مهار کند. این راهبرد آسودهخاطرانه است، اما پرخطر. از آنجا که نیروهای آمریکایی هماکنون در گرینلند حضور دارند ــ [در پایگاه فضایی پیتوفیک، در شمالغرب جزیره] ــ ایالات متحده بهسادگی میتواند دولت منتخب و مشروع پایتخت گرینلند، نووک، را سرنگون کند.
نکات کلیدی
-
سخنگوی دونالد ترامپ روز سهشنبه اعلام کرد که رئیسجمهور آمریکا در حال بررسی «چندین گزینه» برای بهدست آوردن گرینلند است؛ گزینههایی که حتی «استفاده از نیروی نظامی» را نیز در بر میگیرد. این موضعگیری، نگرانیها در اروپا درباره سرنوشت این جزیره قطبی ــ که قلمرویی خودگردان تحت حاکمیت دانمارک است ــ را بیش از پیش تشدید کرده است.
-
لحن قاطع و بیپرده کاخ سفید در تضاد آشکار با درخواستهای اروپا و گرینلند برای گفتوگو قرار دارد؛ درخواستهایی که در عین تأکید بر دیپلماسی، با احساس هشدار و نگرانی عمیق همراه است.
-
دولت گرینلند و دولت دانمارک خواستار آغاز هرچه سریعتر مذاکراتی با وزیر امور خارجه آمریکا، مارکو روبیو، شدهاند و امیدوارند از طریق گفتوگو، «سوءتفاهمها» را برطرف کنند.
-
دانمارک ــ همراه با گرینلند ــ عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) است و به گفته نخستوزیر این کشور، مته فِرِدِریکسن، هرگونه حمله آمریکا به یکی از اعضای این ائتلاف به معنای «پایان همهچیز» خواهد بود؛ از جمله فروپاشی نظم امنیتی بینالمللی که پس از پایان جنگ جهانی دوم شکل گرفته است.
منبع: لوموند