هشتم مارس هر ساله به عنوان روز جهانی زن (IWD) گرامی داشته میشود؛ این روز نماد مبارزه برای برابری جنسیتی و حقوق زنان است. ریشه های آن در اعتراضات کارگری اوایل قرن بیستم، بویژه اعتصاب کارگران نساجی نیویورک در سال ۱۹۰۸ نهفته است که برای دستمزد بالاتر، ساعات کاری کمتر و حق رأی مبارزه می کردند. در سال ۱۹۱۰، کلارا زتکین در کنفرانس بینالمللی زنان سوسیالیست، برگزاری «یک روز بینالمللی» را پیشنهاد داد و سرانجام سازمان ملل متحد این روز را در سال ۱۹۷۷ رسماً به رسمیت شناخت.
این روز، بزرگداشت دستاوردهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زنان و فراخوانی برای اقدام علیه تبعیض و خشونت در سراسر جهان است. رزا لوکزامبورگ و سیمون دوبوار، اگرچه متعلق به دو نسل و دیدگاه متفاوت هستند، اما ستون های فکری و نمادهای مبارزه برای حقوق زنان در غرب محسوب میشوند. دوبوار با انتشار کتاب انقلابی خود، «جنس دوم»، پایه های نظری فمینیسم مدرن را بنا نهاد. جمله معروف او، «انسان زن به دنیا نمی آید، بلکه زن می شود»، به مانیفستی علیه نقش های سنتی و تحمیلی تبدیل شد.
زن، زندگی و عدالت/ پیوند نمادهای باستانی با دردهای نابرابری جنسی تاریخ معاصر:
در خوانش تاریخ ایران، جایگاه زنان در دوران باستان بازتفسیر شده است؛ پادشاهی پوراندخت و آزرمی دخت، شواهدی از ظرفیت های مدیریتی زنان در بحرانی ترین دوران سیاسی شمرده می شوند. همچنین از آرتمیس، نخستین دریاسالار زن هخامنشی، به عنوان نماد دلاوری نظامی، و از یوتاب، خواهر آریو برزن، به عنوان الگوی مقاومت در برابر تهاجم بیگانگان یاد می شود. این پیوستگی تاریخی در دوران معاصر نیز با چهره هایی چون طاهره قرهالعین (شاعر و عارف)، بی بی مریم بختیاری (سردار مشروطه و الگوی مدیریت ایلی)، و صدیقه دولت آبادی، تداوم یافته است. دولت آبادی با اقداماتی نظیر خرید اوراق قرضه دولتی در حمایت از دولت مصدق، شکلی از «مدیریت اقتصادی حماسی» را در راه استقلال ایران به نمایش گذاشت».
در دهه های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰، زنان بسیاری در گروه های چریکی و سیاسی علیه استبداد رژیم شاه و نفوذ بیگانگان مبارزه کردند و در این راه جان باختند. مرضیه احمدی اسکویی، محبوبه دانش آشتیانی، و مهرنوش ابراهیمی (دانشآموز ۱۷ ساله)، از آن جمله بودند. همچنین فاطمه امینی، از نخستین زنان مجاهد، در ۲۴ مرداد ۱۳۵۴ بر اثر شکنجه های شدید در زندان های رژیم پهلوی به شهادت رسید.
در دوران جمهوری اسلامی نیز زنان بسیاری جان خود را از دست دادند؛ از جمله فرخ رو پارسا، نخستین وزیر زن ایران (وزیر آموزش و پرورش) و مدافع حقوق زنان که در اردیبهشت ۱۳۵۹، به اتهاماتی همچون «فساد فیالارض» اعدام شد. همچنین پروانه فروهر، نویسنده، شاعر، و از مبارزان دیرینه جنبش ملی، که در راه استقلال، آزادی (راه مصدق)، و حقوق زنان گام برمی داشت. در دهه های اخیر، جان باختن ندا آق اسلطان و مهسا (ژینا) امینی، موج گسترده ای از اعتراضات را تحت عنوان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، برانگیخت.
تاریخِ ناتمامِ برابری/ از مانیفست سیمون دوبوار تا نسل کشی در خاورمیانه:
خاورمیانه در وضعیت کنونی، تحت تأثیر اقدامات دولت نتانیاهو و ساختار آپارتاید اسرائیل قرار دارد که با حمایت های مادی و معنوی کشورهایی چون آلمان، فرانسه و انگلستان، همراه و …، است. در این میان، میلیتاریسم افسار گسیخته و سیاست رعب و وحشت نظامی امریکا در مواجهه با نیروهای منطقه با چالش های جدی روبرو شده است و نظم نظامی پیشین در خاورمیانه در آستانه فروپاشی است. این دگرگونیها در موارد زیر تجلی یافته اند:
وضعیت بحرانی نوار غزه و درگیریهای نظامی در منطقه، بویژه تقابل با ایران، موجی از انتقادات بینالمللی و نگرانی عمیق افکار عمومی را در پی داشته است. کشتار غیرنظامیان در غزه به یکی از بزرگترین چالش های حقوق بشری قرن حاضر تبدیل شده است. طبق گزارش های منتشر شده تا مارس ۲۰۲۶، آمار جان باختگان از ۷۰ هزار نفر فراتر رفت که بر اساس گزارش سازمان ملل، حدود ۷۰ درصد آنان را زنان و کودکان تشکیل می دهند (بیش از ۲۰ هزار کودک و ۱۲ هزار زن).
حملات مداوم به اردوگا ههای پناهندگان (مانند رفح) و زیرساخت های غیرنظامی، خشم جهانی را علیه حکومت بنیامین نتانیاهو و دولت آپارتاید اسرائیل برانگیخته و منجر به طرح اتهام نسل کشی و جنایات جنگی در مجامع بینالمللی شده است.
رقص بر مزارِ وجدان، سقوطِ انسانیت:
از سوی دیگر، تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل با همکاری رضا پهلوی، رهبر فاشیست های سرسپردۀ ایرانی، با بمباران غیز نظامیان به “مام وطن”، نقض تمامیت ارضی ایران و زیر پا گذاشتن قوانین بین المللی، منجر به جان باختن غیرنظامیان در بیمارستانها، منازل، و مراکز آموزشی شده است؛ از جمله، فاجعۀ مدرسه ابتدایی میناب که به تنهایی ۱۸۵ قربانی بر جای گذاشت. افکار عمومی جهان با بهت و وحشت به این تجاوزات نظامی نگریسته اند و آن را تهدیدی جدی برای صلح جهانی و نظم حقوقی بینالمللی تلقی می کنند.
رضا پهلوی رهبر به حق فاشیست هایی ایرانی، سر سپردۀ آمریکا و اسرائیل، “آنگاه که در سویی، از آسمان، آتشِ کین بر سرِ بیگناهان فرو می ریخت و پیکرِ ظریفِ زنان و کودکان در غبارِ مسمومِ انهدام، تکه تکه میشد، و در سویی دیگر، انسانیت در مسلخِ بی خبری، ذبح میشد. در آن دم که نوجوانی با رؤیاهای ناتمام در آغوش خاکستر می خفت، او و آن ایرانیان فاشیست که در ۱۴ فوریه در مونیخ، لس آنجلس، و تورنتو، به رضا پهلوی لبیک گفتند و بیعیت کردند، در مستیِ شراب و هیاهوی رقص، قهقهۀ مستانه سر می دادند؛ گویی سقوطِ نوعِ بشر را جشن می گیرند. این نه یک بزم، که مراسمِ تدفینِ وجدان و سقوط انسانیت بود”.
حاصل سخن/ عدالت جنسیتی رکن رکین نظم دموکراتیک:
مطالبات حقوقی- اجتماعی زنان در پرتو اسناد بینالمللی، بر امحای تبعیض ساختاری و تحقق برابری جنسیتی استوار است. این خواسته ها در قالبی یکپارچه، بر تضمین مشارکت سیاسی در سطوح کلان تصمیم گیری، استیفای عدالت اقتصادی از طریق دستمزد برابر و حق مالکیت، و تأمین امنیت قضائی در برابر خشونت، دلالت دارند. همچنین، صیانت از آزادیهای فردی نظیر حق انتخاب پوشش و آموزش برابر، در کنار بازنگری در نظامات حقوقی حاکم بر خانواده جهت برقراری تساوی حقوقی و تکالیف، نه تنها به عنوان یک حق بنیادین بشر، بلکه به مثابۀ رکن رکین توسعه پایدار و نظم دموکراتیک جوامع معاصر، تلقی می گردد.
پاینده ایران.
جمال صفری،
۱۷ اسفند ۱۴۰۴ برابر با ۸ مارس ۲۰۲۶
* قسمت هایی از این مقاله، برگرفته از کتاب “مصدق، نهضت ملی و رویداد های تاریخ معصر ایران“، جلد هیجدهم، می باشند.
آقای صفری تا زمانیکه از لابلای گفتار رضا پهلوی دلایلی برای فاشیست بودن او نیاورید ادعای شما مهمل خالیست. در ضمن بعنوان یک مسلمان شما و همیکیشانتان آخرین کسانی هستید که میتوانید از حقوق زنان و کودکان دفاع کنید. برای یادآوری شما را به سیره پیامبرعزیزتان در رابطه با زنان و کودکان ۹ساله و الی آخرارجاع میدهم. از حسن و بقیه امامانتان میگذرم زیرا ممکن است بگویید اصل اسلام ربطی به امامانتان ندارد.نگذارید بیشتررو کنم. بنابراین دست از تقیه بردارید و خودتان را پشت حقوق زنان و سکولاریسم پنهان نکنید کسی باور نمیکند. همانطوریکه تا حال شماها هیچکدامتان از زنان و کودکان بهایی دفاعی نکرده و از تمامی جنایات حکومت اسلام عزیزتان با سکوت ننگینتان قلبا ابراز رضایت کرده اید. در این بلایی هم که ابوالحسن بهمراهی روح الله بر سر مردم ایران آوار کرد و حمله به کشورمان، انگشت اتهام را به سمت رضا پهلوی نگیرید بلکه از خودتان و این مردم شرم کنید که با دین پر از کثافتتان آنها را به اینجا کشاندید.