THE NEW YORK TIMES, April 2, 2026
رئیسجمهور فرانسه، امانوئل مکرون، در میان مقامهای اروپایی به یکی از صریحترین منتقدان دونالد ترامپ تبدیل شده است؛ انتقادهایی که در پی انباشت نارضایتیها از مواضع واشینگتن درباره جنگ ایران و حملات لفظی به ناتو شدت گرفته است.
مکرون روز پنجشنبه، در جریان سفر به کره جنوبی، رویکرد ترامپ در قبال جنگ ایران را «غیرجدی» خواند و حملات او به ناتو را «غیرسازنده» توصیف کرد. او گفت: «وقتی جدی هستیم، حرفی خلاف آنچه روز قبل گفتهایم نمیزنیم.» مکرون با اشاره به ابعاد انسانی و اقتصادی جنگ افزود: «ما درباره جنگ صحبت میکنیم؛ درباره زن و مردی که در میدان نبرد هستند و غیرنظامیانی که جان میبازند. همچنین از تأثیر این جنگ بر اقتصادهایمان سخن میگوییم.».
این اظهارات، نشانهای کمسابقه از خشم آشکار مکرون نسبت به ترامپ بود؛ رهبری که پیشتر تلاش میکرد با احتیاط و دیپلماسی با همتای آمریکایی خود تعامل کند. با این حال، موضعگیری اخیر او بازتابدهنده جسارت فزاینده در میان رهبران اروپایی است؛ رهبرانی که پیشتر میکوشیدند میان تردیدهای عمیق خود نسبت به عملیات نظامی و پرهیز از تحریک ترامپ توازن برقرار کنند. تنشها بر سر استفاده از حریم هوایی و پایگاههای نظامی اروپا افزایش یافته است؛ بهطوری که چندین کشور از ارائه دسترسی به هواپیماهای آمریکایی یا اسرائیلی برای مأموریتهای تهاجمی خودداری کردهاند. حتی کشورهایی با رویکرد سنتاً نزدیک به آمریکا، مانند بریتانیا، اکنون آشکارا از ضرورت تأمین امنیت اروپا بهطور مستقل از ایالات متحده سخن میگویند..
ابتکار اروپا برای تشکیل ائتلافی بهمنظور حفاظت از مسیرهای تجاری در تنگه هرمز نیز—که در ابتدا در پاسخ به درخواستهای ترامپ برای حمایت بیشتر شکل گرفت—اکنون به نمادی از حرکت مستقل اروپا بدل شده است. رهبران اروپایی در نشستی تلفنی به میزبانی دولت بریتانیا، پیشنهاد ترامپ برای تصرف نظامی این تنگه—که عملاً از سوی ایران مسدود شده—را رد کردند. مکرون در اینباره گفت: «این هرگز گزینه ما نبوده و آن را غیرواقعبینانه میدانیم.» او هشدار داد که چنین اقدامی «زمانی بینهایت» میطلبد و کشتیهای عبوری را در معرض حملات ایران قرار میدهد..
با وجود لحن تند ترامپ علیه اروپا، بسیاری از رهبران اروپایی تلاش کردهاند از شخصیکردن اختلافات پرهیز کنند. حتی پدرو سانچز (نخست وزیر اسپانیا) که از منتقدان جدی جنگ ایران است، بهندرت نامی از ترامپ میبرد. با این حال، اختلاف میان مکرون و ترامپ رنگوبویی شخصی نیز به خود گرفته است؛ بهویژه پس از اظهارات تمسخرآمیز ترامپ درباره همسر مکرون، بریژیت مکرون. مکرون در واکنش به این اظهارات گفت: «این سخنان نه شایسته بودند و نه درخور.» او افزود: «پاسخی به آنها نمیدهم؛ ارزش پاسخ ندارند.»
با این حال، این رویکرد مانع از انتقاد صریح او از رهبری ترامپ در زمان جنگ و برخوردش با ناتو نشد. مکرون تهدید اخیر ترامپ برای حملات هوایی گسترده به ایران را نیز کماهمیت جلوه داد و تأکید کرد: «این عملیاتی است که آمریکاییها با اسرائیل و بهتنهایی تصمیم گرفتهاند. این عملیات ما نیست.» او همچنین درباره انتقادهای مکرر ترامپ از ناتو هشدار داد: «اگر هر روز درباره تعهد خود تردید ایجاد کنید، این اتحاد را از درون تهی میکنید.»
دیگر مقامهای اروپایی نیز بهتدریج درباره پیامدهای این رویکرد هشدار میدهند. سخنگوی صدراعظم آلمان، فریدریش مرتس، در برلین گفت: «این نخستین بار نیست که چنین اتفاقی میافتد و با توجه به تکرار آن، میتوان پیامدهایش را حدس زد.»
روابط مکرون و ترامپ سابقهای پرنوسان دارد؛ از دیدار نخست در سال ۲۰۱۷ و دستدادن طولانی و نمادین گرفته تا اختلافات تجاری و تنشهای دیپلماتیک در سالهای بعد. این روابط در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ نیز بهبود نیافته و اکنون، با تشدید اختلافات بر سر جنگ ایران و نقش ناتو، وارد مرحلهای تازه از تنش شده است. در ادامه همان سال، امانوئل مکرون و دونالد ترامپ در جریان رژه نظامی روز باستیل در پاریس به یکدیگر نزدیکتر شدند.
اما تا نوامبر ۲۰۱۹، پس از آنکه ترامپ بر کالاهای اروپایی تعرفه وضع کرد، مکرونِ بیحوصله در جریان نشست ناتو سخنان او را قطع کرد و در واکنش به تلاش رئیسجمهور آمریکا برای تلطیف فضا، با لحنی کوتاه گفت: «بیایید جدی باشیم.»
در دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، روابط دو طرف بهبود نیافت. پس از حمله اسرائیل به ایران در سال ۲۰۲۵، ترامپ شکایت کرد که مکرون «همیشه اشتباه میکند». در ژانویه گذشته نیز، او تصاویری از پیامهای ردوبدلشده با مکرون را منتشر کرد؛ پیامهایی که در آن، مکرون با خطاب «دوست من» ضمن مخالفت ملایم، با طرحهای ترامپ درباره گرینلند مخالفت کرده بود. با این حال، در مقطعی نشانههایی از کاهش تنش دیده شد. اواسط ماه مارس، پس از تماس تلفنی درباره ایران، ترامپ درباره مکرون گفت: «اگر از صفر تا ۱۰ نمره بدهم، او ۸ میگیرد؛ بینقص نیست، اما خب فرانسه است و انتظار کمال نداریم.»
اکنون، با خودداری فرانسه از ورود عمیقتر به جنگ، بار دیگر لحن ترامپ تند شده است. تمسخر او درباره ماجرای مربوط به همسر مکرون، بریژیت مکرون—که مکرون آن را اختلافی واقعی ندانسته—بهعنوان نقطهای تازه از تنزل در روابط دو کشور ارزیابی میشود.
مارک لندلر، رئیس دفتر پاریس روزنامه نیویورک تایمز، پوششدهنده مسائل فرانسه و نیز سیاست خارجی آمریکا در اروپا و خاورمیانه است و بیش از سه دهه سابقه فعالیت روزنامهنگاری دارد.