ناپدید شدن رهبران اعتراضات و استفاده از سلاحهای غیرمتعارف برای هدف قرار دادن شهروندان، این پرسش را در ذهن معترضان ایجاد کرده که آیا شاهد حضور عوامل اسرائیلی بودهاند یا نه.
برای بسیاری از ایرانیان، ماه ژانویه اکنون بسیار دور به نظر میرسد. خطرات سرکوب اعتراضات ضدحکومتی جای خود را به یک ماه حملات مداوم آمریکا و اسرائیل و تهدید یک تهاجم زمینی قریبالوقوع داده است.
با این حال، خاطره برخی رویدادهای عجیب و توضیحناپذیر در جریان موج تظاهرات همچنان در ذهن بسیاری باقی مانده و آنها را آزار میدهد.
یکی از شهروندان ایرانی روایت میکند که مردی را دیده که در لباس پاکبان شهری، ناگهان هفتتیر بیرون کشیده و در یک کوچه آرام، دو دختر را به ضرب گلوله کشته است.
دیگران نیز از گروههایی هماهنگ و هملباس سیاه سخن میگویند که هدایت اعتراضات را بر عهده داشتند، یا از افرادی که با سلاحهایی کشته شدند که در اختیار نیروهای رسمی ایران نیست.
آخرین دور اعتراضات سراسری ایران در ابتدای سال آغاز شد؛ ابتدا در بازار بزرگ تهران در واکنش به تورم شکل گرفت و سپس گسترش یافت و به مجرایی برای بروز خشم عمومی علیه جمهوری اسلامی تبدیل شد.
در جریان این اعتراضات، چهرههایی مانند مایک پمپئو، وزیر خارجه پیشین آمریکا، و آمیخای الیاهو، وزیر میراث فرهنگی اسرائیل، اعلام کردند که عوامل موساد در میان معترضان حضور دارند.
در ۲۲ مارس، نیویورک تایمز نیز گزارش داد که پیش از جنگ اخیر، رئیس موساد به مقامات ارشد اسرائیلی و آمریکایی گفته بود که عوامل این سازمان در ایران میتوانند زمینهساز یک قیام جدید و حتی سرنگونی حکومت از درون شوند.
وبسایت میدل ایست آی نتوانسته است این ادعاها را بهطور مستقل تأیید کند.
با این حال، روایتهای شاهدان عینی، اظهارات رسمی و شواهد پیشین، الگویی را نشان میدهد که از نوعی نفوذ خارجی در صحنه حکایت دارد.
موساد سالهاست که در ایران فعال است و عملیات خرابکارانه و ترورهایی علیه دانشمندان هستهای، فرماندهان نظامی و حتی رهبران سیاسی مانند اسماعیل هنیه انجام داده است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران در ماه ژوئن، به نظر میرسید اسرائیل به سطوح بالای ساختار نظامی ایران نفوذ کرده و چندین عامل در داخل کشور دارد.
این بار نیز مقامات ایرانی اعلام کردهاند که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، دستکم ۴۵ نفر را در شهرهای مختلف به اتهام «جاسوسی» و «همکاری با دشمن» بازداشت کردهاند.
تیراندازان مبدل
پس از چند روز ناآرامی، مقامات ایرانی از ۸ ژانویه سرکوب شدید اعتراضات را آغاز کردند.
بر اساس آمار رسمی، ۳٬۱۱۷ نفر – شامل معترضان، نیروهای امنیتی و شهروندان – کشته شدند.
گروههای مخالف میگویند آمار واقعی بسیار بالاتر است. سازمان حقوق بشری HRANA مستقر در آمریکا، تعداد کشتهشدگان را دستکم ۷٬۰۱۵ نفر برآورد کرده است.
نیروهای پلیس، امنیتی، سپاه پاسداران و بسیج پیشتر نیز در مواجهه با اعتراضات از خشونت مرگبار استفاده کردهاند، بهویژه در اعتراضات سال ۲۰۲۲ پس از مرگ مهسا امینی.
با این حال، میزان تلفات در ژانویه حتی در مقایسه با استانداردهای قبلی نیز بالا بود.
حاکمیت ایران مدعی است که برخی از این قتلها توسط عوامل مرتبط با موساد انجام شده است.
مهدی خراطیان، چهرهای نزدیک به حلقه مرکزی قدرت و مشاور غیررسمی امنیتی، این وقایع را با حمله پیجری سال ۲۰۲۴ در لبنان مقایسه کرد؛ حملهای که در آن اسرائیل هزاران دستگاه متعلق به حزبالله را منفجر کرد و ۲٬۹۳۱ نفر را زخمی و ۳۷ نفر را کشت.
او گفت: «یک شوک باید به ایران وارد میشد، مانند پیجرهای لبنان.»
و افزود: «باید در ایران خون ریخته میشد تا افکار عمومی جهانی تحت تأثیر قرار گیرد و زمینه برای حمله نظامی فراهم شود.»
بلوک سیاه
منابعی که در اعتراضات ژانویه حضور داشتند، از رخدادهایی سخن گفتهاند که فراتر از هر آن چیزی بود که در اعتراضات قبلی ایران دیده شده است.
یکی از این منابع از مشاهده افرادی «غیرعادی» در حومه تهران خبر داد که به نظر نمیرسید بومی منطقه باشند.
او از مردی گفت که رهبری گروهی از معترضان را بر عهده داشت که یک خیابان اصلی را مسدود کرده بودند.
او گفت: «خیلی عجیب بود که در محله ما اینهمه معترض ببینم، چون معمولاً اتفاق خاصی در اینجا نمیافتد.»
وی افزود: «آنها تابلوهای خیابان را پایین میکشیدند و سطلهای زباله را آتش میزدند. رهبرشان گفت خیابان بسته است و نمیتوانم عبور کنم.»
«وقتی پرسیدم آیا میتوانم از کوچه فرعی به خانهام برسم، گیج شد و گفت نمیداند و اصلاً اهل اینجا نیست.»
منبع دیگری که در تظاهرات ۸ ژانویه در شرق تهران شرکت داشت، از گروه کوچکی از افراد نقابدار گفت که هماهنگ حرکت میکردند، شعار میدادند و جمعیت را هدایت میکردند.
او این رفتار را مشابه «بلوک سیاه» توصیف کرد؛ تاکتیکی که در ایران شناختهشده نیست اما در اعتراضات غربی رایج است و در آن معترضان با پوشش یکسان، هویت خود را پنهان میکنند.
او گفت: «مثل ویدیوهای بلوک سیاه در اروپا بودند. هماهنگ حرکت میکردند و وقتی درگیری با نیروهای امنیتی شروع شد، فوراً ناپدید شدند.»
کشتارهای بیهدف
گزارشهایی از هرانا و سایر نهادهای حقوق بشری نشان میدهد که برخی از کشتهشدگان نه معترض بودهاند و نه نیروی امنیتی.
شاهدان عینی از قتل شهروندان عادی توسط مهاجمان ناشناس سخن گفتهاند.
اگرچه نیروهای حکومتی صدها نفر را در جریان سرکوب کشتهاند و سابقه انتشار اخبار این کشتارها برای ایجاد رعب دارند، اما برخی منابع معتقدند آنچه دیدهاند با الگوی عملکرد نیروهای رسمی همخوانی ندارد.
یکی از منابع گفت که از پشتبام خانهاش در شهری شمالی نزدیک دریای خزر، شاهد کشته شدن افراد بوده است.
او گفت: «به پشتبام رفتم تا ببینم چه خبر است. دو دختر جوان وارد کوچه ما شدند، دور از محل اصلی اعتراضات. ناگهان یک پاکبان شهری اسلحه بیرون کشید و به آنها شلیک کرد. هر دو روی زمین افتادند.»
حادثهای مشابه نیز در قزوین گزارش شده است؛ جایی که به گفته یک منبع در سپاه پاسداران، یک مادر و فرزندش در خیابانی بدون اعتراض کشته شدند، آن هم با سلاحی که در اختیار نیروهای رسمی نبود.
با اینکه مشخص نیست چرا عوامل موساد باید بهطور بیهدف شهروندان را هدف قرار دهند، نشانههایی وجود دارد که حاکی از حضور و فعالیت آنها در آن زمان است.
یک حساب کاربری فارسی در شبکه X که بهطور گسترده به موساد نسبت داده میشود، در ۲۹ دسامبر نوشت: «با هم به خیابان بیاییم. زمانش رسیده. ما با شما هستیم. نه فقط از دور و در حرف، بلکه در میدان.»
آمیخای الیاهو نیز در آن زمان تأکید کرد: «میتوانم تضمین کنم که افراد ما همین حالا آنجا در حال فعالیت هستند.»
مایک پمپئو نیز نوشت: «سال نو مبارک به هر ایرانی در خیابانها. و همچنین به هر عامل موساد که کنار آنها راه میرود…»
هیچ چیز تأیید نشده است
میدل ایست آی این موضوع را با یک استاد علوم سیاسی در تهران که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، در میان گذاشت.
او گفت: «این ادعاها در شرایط کنونی تأیید نشدهاند.»
وی افزود: «ما با جامعهای روبهرو هستیم که از اعتراضات و اکنون جنگ، زخمی عمیق و دردناک دارد.»
«حکومت چرخه خشونت را تا جایی پیش برده که حتی اگر چنین اتفاقاتی هم واقعاً رخ داده باشد، مردم باور نمیکنند. در این مرحله، هرچه حکومت بگوید، بهطور خودکار بهعنوان دروغ رد میشود.»
این استاد که دو دهه تدریس کرده و سرکوب اعتراضات سالهای ۱۹۹۹، ۲۰۰۹، ۲۰۱۷، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۲ را تجربه کرده، گفت: «هرگز چنین سطحی از خشم را ندیدهام.»
او ادامه داد: «در سال ۱۹۹۹ که دانشجو بودم، ما خواهان اصلاحات بودیم. اما هر موج اعتراض پس از آن با خشونت بیشتری سرکوب شد. اکنون به جایی رسیدهایم که دیگر نمیتوان با نسل جوانی که چیزی جز انتقام نمیخواهد، با منطق صحبت کرد.»
منبع: میدل ایست آی Middle East Eye