شکاف در اردوگاه جمهوریخواهان همزمان با افزایش مخالفت افکار عمومی آمریکا با جنگ
واشنگتن – دونالد ترامپ برای نخستین بار از زمان آغاز عملیات نظامی علیه ایران، با یک عقبنشینی سیاسی مهم در سنای آمریکا روبهرو شد. سناتورهای دموکرات، با حمایت غیرمنتظره چهار جمهوریخواه، موفق شدند گام نخست را برای محدود کردن اختیارات رئیسجمهور آمریکا در ادامه حملات علیه ایران بردارند؛ رخدادی که نشانهای از افزایش تردیدها در داخل حزب جمهوریخواه و رشد نارضایتی عمومی نسبت به جنگ تلقی میشود.
در رأیگیری روز سهشنبه ۱۹ مه، سنای آمریکا با ۵۰ رأی موافق در برابر ۴۷ رأی مخالف، اجازه پیشبرد قطعنامهای را صادر کرد که هدف آن جلوگیری از هرگونه عملیات نظامی جدید علیه ایران بدون مجوز رسمی کنگره است. هرچند این رأی هنوز به معنای تصویب نهایی نیست، اما برای دموکراتها یک موفقیت سیاسی قابل توجه به شمار میرود؛ بهویژه آنکه تلاشهای مشابه آنان در ماههای گذشته بارها ناکام مانده بود.
جمهوریخواهان ناراضی در برابر ترامپ
آنچه این رأیگیری را به رخدادی سیاسی مهم تبدیل کرد، حمایت چهار سناتور جمهوریخواه از طرح دموکراتها بود؛ اقدامی که شکافهای فزاینده در جبهه محافظهکاران درباره ادامه جنگ با ایران را آشکار ساخت.
در میان این سناتورها، نام بیل کسیدی، سناتور جمهوریخواه لوئیزیانا، بیش از همه مورد توجه قرار گرفت. کسیدی که پیشتر در جریان دومین روند استیضاح ترامپ پس از حمله ۶ ژانویه ۲۰۲۱ به کنگره، به محکومیت او رأی داده بود، در ماههای اخیر هدف حملات سیاسی رئیسجمهور سابق قرار داشت. ترامپ حتی در انتخابات مقدماتی اخیر، آشکارا از شکست انتخاباتی او ابراز رضایت کرده بود و از رقیبش حمایت میکرد.
تحلیلگران آمریکایی میگویند رأی کسیدی و دیگر جمهوریخواهان مخالف، تنها یک اختلاف تاکتیکی نیست، بلکه بازتاب نگرانی عمیق بخشی از حزب جمهوریخواه نسبت به ورود آمریکا به یک جنگ فرسایشی جدید در خاورمیانه است؛ جنگی که میتواند پیامدهای اقتصادی، امنیتی و انتخاباتی گستردهای برای واشنگتن داشته باشد.
استناد به «قانون اختیارات جنگی» ۱۹۷۳
دموکراتها برای مقابله با ادامه عملیات نظامی دولت ترامپ به «قانون اختیارات جنگی» مصوب ۱۹۷۳ استناد کردهاند؛ قانونی که پس از جنگ ویتنام تصویب شد تا مانع ورود یکجانبه رؤسای جمهور آمریکا به جنگهای طولانی بدون تأیید کنگره شود.
بر اساس این قانون، رئیسجمهور تنها برای مدت محدودی ــ حداکثر ۶۰ روز ــ میتواند بدون مجوز رسمی کنگره وارد درگیری نظامی شود. این مهلت در اول مه به پایان رسیده است.
با این حال، دولت ترامپ مدعی شده که «عملیات علیه ایران پایان یافته» و بنابراین مشمول محدودیتهای این قانون نمیشود؛ ادعایی که منتقدان آن را صرفاً تلاشی حقوقی برای دور زدن کنگره میدانند. این در حالی است که محاصره دریایی بنادر ایران همچنان ادامه دارد و ترامپ بارها تهدید کرده حملات هوایی را از سر خواهد گرفت.
چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنا، در سخنانی کمسابقه علیه رئیسجمهور آمریکا گفت:,«ترامپ مانند کودکی است که با سلاحی پر بازی میکند. اگر زمانی برای جلوگیری از کشاندن آمریکا به رویارویی گسترده با ایران وجود داشته باشد، همان زمان اکنون است.»
مسیر دشوار قطعنامه
با وجود موفقیت اولیه، تصویب نهایی این قطعنامه همچنان با موانع جدی روبهروست.
این طرح باید دو مرحله رأیگیری دیگر را در سنا پشت سر بگذارد. علاوه بر آن، سه سناتور جمهوریخواه که در رأیگیری نخست غایب بودند، احتمالاً در مراحل بعدی به اردوگاه ترامپ بازخواهند گشت. ناظران سیاسی معتقدند رئیسجمهور آمریکا طی روزهای آینده فشار سنگینی بر اعضای حزب خود وارد خواهد کرد تا مانع تصویب این طرح شوند.
حتی در صورت عبور از سنا، قطعنامه باید در مجلس نمایندگان نیز تصویب شود؛ مجلسی که جمهوریخواهان در آن اکثریتی شکننده اما تعیینکننده دارند. در نهایت نیز ترامپ میتواند از حق وتوی ریاستجمهوری استفاده کند؛ اقدامی که لغو آن نیازمند اکثریت دوسوم در هر دو مجلس کنگره خواهد بود؛ هدفی که در شرایط فعلی بسیار دور از دسترس به نظر میرسد.
افکار عمومی آمریکا علیه جنگ
با این حال، رأیگیری اخیر نشاندهنده تغییر تدریجی فضای سیاسی در آمریکا است. جنگ با ایران که از اواخر فوریه آغاز شد، اکنون با مخالفت گسترده افکار عمومی روبهرو شده است.
طبق نظرسنجی اخیر The New York Times، حدود ۶۴ درصد آمریکاییها معتقدند تصمیم ترامپ برای حمله به ایران اشتباه بوده است. این آمار برای کاخ سفید نگرانکننده تلقی میشود؛ بهویژه در شرایطی که اقتصاد آمریکا نیز تحت تأثیر بحران قرار گرفته است.
افزایش دوباره تورم، رشد شدید قیمت بنزین و اختلال در بازار انرژی، فشار اقتصادی سنگینی بر خانوادههای آمریکایی وارد کرده و به تدریج حمایت بخشی از پایگاه اجتماعی ترامپ را نیز کاهش داده است.
بیل کسیدی در پیامی در شبکه اجتماعی X نوشت: «در لوئیزیانا، حتی بسیاری از حامیان ترامپ نیز درباره این جنگ ابراز نگرانی میکنند. تا زمانی که دولت توضیحات شفافی ارائه ندهد، تمدید مأموریت نظامی یا صدور مجوز جدید از سوی کنگره قابل توجیه نیست.»
نگرانی از تکرار تجربه عراق
بسیاری از تحلیلگران در واشنگتن هشدار میدهند که ادامه درگیری با ایران میتواند آمریکا را وارد بحرانی مشابه جنگ عراق کند؛ جنگی طولانی، پرهزینه و فرسایشی که آثار سیاسی و اقتصادی آن سالها بر سیاست داخلی آمریکا سایه انداخت.
در شرایطی که ترامپ همواره وعده داده بود آمریکا را از «جنگهای بیپایان خاورمیانه» خارج کند، اکنون منتقدانش او را متهم میکنند که کشور را وارد رویاروییای کرده که میتواند از کنترل خارج شود.
رأی اخیر سنا اگرچه هنوز ضربهای قطعی به سیاست جنگی ترامپ محسوب نمیشود، اما بدون تردید نخستین هشدار جدی سیاسی به کاخ سفید درباره کاهش حمایت داخلی از جنگ با ایران است.
منبع: مجله اکسپرس