شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور Xi Jinping، روز چهارشنبه در پکن با تشریفاتی باشکوه از ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور Vladimir Putin، استقبال کرد؛ دیداری که در شرایط پرتنش کنونی جهان و تنها چند روز پس از سفر دونالد ترامپ به چین، از سوی ناظران سیاسی حامل پیام‌های مهم ژئوپلیتیکی ارزیابی شد. شی در جریان این دیدار هشدار داد که جهان در معرض بازگشت به «قانون جنگل» قرار گرفته و تاکید کرد که روابط راهبردی میان چین و روسیه می‌تواند نقشی «ثبات‌بخش» در نظام بین‌الملل ایفا کند.

دیدار دو رهبر در «تالار بزرگ خلق» برگزار شد؛ جایی که شی و پوتین پس از مراسم رسمی استقبال، گفت‌وگوهای خود را درباره مسائل راهبردی، همکاری‌های اقتصادی و تحولات بین‌المللی آغاز کردند. رئیس‌جمهور روسیه در ابتدای نشست، با لحنی صمیمانه خطاب به شی گفت: «دوست عزیز من، ما به‌طور مداوم، چه شخصا و چه از طریق تیم‌های دولتی، با یکدیگر در تماس هستیم.» شی نیز پوتین را «دوست دیرینه» خود خواند و بر اهمیت اعتماد متقابل میان دو کشور تاکید کرد؛ رابطه‌ای که طی سال‌های اخیر به یکی از نزدیک‌ترین مناسبات میان رهبران قدرت‌های بزرگ جهان تبدیل شده است.

پوتین برای توصیف اشتیاق خود به این دیدار، به ضرب‌المثلی چینی اشاره کرد و گفت: «اگر حتی یک روز همدیگر را نبینیم، گویی سه پاییز گذشته است.» این جملات بازتابی از روابط شخصی گرم میان دو رهبر بود؛ روابطی که بارها در ادبیات سیاسی دو کشور مورد تاکید قرار گرفته و شی پیش‌تر پوتین را «بهترین و صمیمی‌ترین دوست» خود توصیف کرده بود.

گزارش‌ها حاکی است مذاکرات ابتدا در قالب نشستی محدود با حضور هیات‌های کوچک برگزار شد تا موضوعات حساس و راهبردی بررسی شود. سپس نشست گسترده‌تری با حضور مقام‌های ارشد دو کشور ادامه یافت که تا بعدازظهر به وقت محلی به طول انجامید. در پایان این دیدار، دو طرف بر امضای بیش از ۴۰ توافقنامه همکاری در حوزه‌های تجارت، انرژی، فناوری، حمل‌ونقل، رسانه و تبادلات فرهنگی نظارت کردند. یکی از مهم‌ترین اسناد امضاشده، تمدید «پیمان حسن همجواری و همکاری دوستانه چین و روسیه» بود؛ توافقی که ۲۵ سال پیش پایه‌گذاری شد و اکنون به یکی از ارکان اصلی روابط راهبردی پکن و مسکو تبدیل شده است.

شی جین‌پینگ پس از مراسم امضای اسناد، اعلام کرد روابط دو کشور اکنون «در بالاترین سطح تاریخی» قرار دارد. او تاکید کرد که همکاری‌های انرژی، به‌ویژه در حوزه نفت و گاز طبیعی، به ستون اصلی ثبات در روابط دوجانبه تبدیل شده و چین قصد دارد همکاری با روسیه را در حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی، اقتصاد دیجیتال، فناوری‌های پیشرفته و نوآوری صنعتی نیز گسترش دهد.

پوتین نیز در سخنان خود، انرژی را «موتور محرک» همکاری‌های اقتصادی میان دو کشور توصیف کرد و گفت روسیه حتی در بحبوحه بحران‌های جهانی، همچنان تامین‌کننده‌ای قابل اعتماد برای چین باقی خواهد ماند. او همچنین با اشاره به بحران خاورمیانه، تلاش کرد نقش مسکو را به‌عنوان بازیگری موثر در حفظ ثبات بازار جهانی انرژی برجسته کند.

تحولات خاورمیانه نیز بخش مهمی از گفت‌وگوهای دو رهبر را تشکیل داد. شی با ابراز نگرانی از گسترش تنش‌ها در منطقه، خواستار «توقف کامل درگیری‌ها» و برقراری فوری آتش‌بس شد و تشدید خصومت‌ها را «نامعقول» توصیف کرد. این موضع‌گیری در حالی مطرح شد که چین در ماه‌های اخیر تلاش کرده نقش فعال‌تری در تحولات دیپلماتیک خاورمیانه ایفا کند.

از زمان آغاز جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲، روابط اقتصادی میان چین و روسیه وارد مرحله‌ای تازه شده است. پکن، با وجود تحریم‌های گسترده غرب علیه مسکو، همکاری‌های تجاری خود با روسیه را حفظ و حتی تقویت کرده است. چین اکنون بزرگ‌ترین خریدار نفت و گاز روسیه به شمار می‌رود و بخش مهمی از درآمدهای انرژی مسکو به بازار چین وابسته شده است. با این حال، در جریان سفر اخیر، پیشرفت محسوسی درباره پروژه خط لوله «قدرت سیبری ۲» مشاهده نشد؛ پروژه‌ای که برای روسیه اهمیت راهبردی دارد و می‌تواند صادرات گاز این کشور به آسیا را به شکل چشمگیری افزایش دهد.

بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی رسانه‌های رسمی چین، حجم تجارت دوجانبه دو کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۲۸ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که رکوردی تازه در روابط اقتصادی پکن و مسکو محسوب می‌شود. همچنین مقام‌های روسی اعلام کرده‌اند صادرات نفت این کشور به چین در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۳۵ درصد رشد داشته است.

تحلیلگران معتقدند زمان‌بندی این دیدار، تنها چند روز پس از سفر دونالد ترامپ به پکن، حامل پیامی روشن برای واشنگتن و متحدانش است. چین می‌کوشد نشان دهد که ضمن حفظ کانال‌های ارتباطی با آمریکا، روابط راهبردی خود با روسیه را نیز در سطحی بی‌سابقه ادامه خواهد داد. استیو تسانگ، مدیر موسسه مطالعات چین در دانشگاه لندن، معتقد است پکن در تلاش است این پیام را منتقل کند که «چین قدرتی مستقل است و روابط خود را صرفا بر اساس منافع راهبردی خویش تنظیم می‌کند.»

شی جین‌پینگ در بخش پایانی سخنانش بار دیگر از «یک‌جانبه‌گرایی» و «هژمونی‌طلبی» انتقاد کرد؛ اظهاراتی که بسیاری آن را کنایه‌ای مستقیم به سیاست‌های آمریکا دانستند. او هشدار داد که جهان در حال حرکت به سمت نظمی مبتنی بر زور و رقابت قدرت‌هاست؛ وضعیتی که به گفته او می‌تواند جهان را به «قانون جنگل» بازگرداند. در پایان این دیدار، پوتین از شی برای سفر رسمی به روسیه در سال ۲۰۲۷ دعوت کرد؛ دعوتی که نشانه‌ای دیگر از تداوم نزدیکی سیاسی و راهبردی میان دو کشور ارزیابی می‌شود.

منبع: دنیای اقتصاد