در حالی که امروز چهارشنبه ششم خرداد، پنجاهمین روز آتشبس میان ایران، آمریکا و اسرائیل است، تحولات سیاسی و امنیتی خلیج فارس همچنان با سرعت ادامه دارد؛ از تکذیب اسکورت کشتیهای تجاری توسط سنتکام و هشدار دوباره تهران درباره نقض آتشبس گرفته تا تلاش میانجیها برای نزدیککردن مواضع تهران و واشنگتن.
آتشبس دو هفتهای که پس از چهل روز درگیری مستقیم برقرار شد، پس از پایان مهلت اولیه از سوی دونالد ترامپ تمدید شد؛ اقدامی که در شرایط امتناع ایران از حضور در دور دوم مذاکرات، نشانهای از تمایل واشنگتن به حفظ مسیر دیپلماسی و جلوگیری از بازگشت فوری درگیریها تلقی میشود.
سنتکام گزارش اسکورت نفتکشها را رد کرد
در یکی از مهمترین تحولات روز، یک مقام آمریکایی در گفتوگو با الجزیره، گزارشهای منتشرشده درباره آغاز دوباره اسکورت کشتیهای تجاری در تنگه هرمز توسط نیروهای آمریکایی را تکذیب کرد.
این مقام تأکید کرد که نیروهای آمریکایی در حال حاضر هیچ عملیات مستقیم همراهی یا حفاظت از کشتیهای تجاری در تنگه هرمز انجام نمیدهند.
اظهارات مقام آمریکایی در شرایطی مطرح میشود که طی روزهای اخیر، نگرانیها درباره امنیت مسیرهای کشتیرانی در خلیج فارس و احتمال افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه افزایش یافته بود.
سپاه: کنترل هوشمند هرمز ادامه دارد
همزمان، روابط عمومی نیروی دریایی سپاه اعلام کرد طی ۲۴ ساعت گذشته، ۲۵ فروند کشتی شامل نفتکش، کانتینربر و شناورهای تجاری پس از اخذ مجوز و با تأمین امنیت این نیرو از تنگه هرمز عبور کردهاند.
در این بیانیه تأکید شده است که «کنترل هوشمند تنگه هرمز با اقتدار ادامه دارد» و هرگونه اقدام خصمانه با «پاسخی کوبنده» روبهرو خواهد شد.
این موضعگیری در واقع پاسخی غیرمستقیم به گزارشهای غربی درباره احتمال بینالمللیشدن حفاظت از مسیرهای دریایی در هرمز ارزیابی میشود.
چین: تهران و واشنگتن امتیاز بدهند
در سطح دیپلماتیک، وانگ یی وزیر خارجه چین بار دیگر از ایران و آمریکا خواست برای حفظ آتشبس و جلوگیری از تشدید بحران، «انعطاف و امتیازدهی متقابل» نشان دهند.
رسانههای دولتی چین گزارش دادند پکن همچنان بر راهحل سیاسی تأکید دارد و نگران تأثیر بحران خلیج فارس بر بازار جهانی انرژی و اقتصاد بینالمللی است.
نشست مهم ترامپ در کمپ دیوید
در آمریکا نیز قرار است دونالد ترامپ امروز نشست کامل کابینه امنیتی خود را در کمپ دیوید برگزار کند؛ نشستی که به گفته رسانههای آمریکایی، بحران ایران و تنگه هرمز مهمترین محور آن خواهد بود.
بر اساس گزارشها، وضعیت آتشبس، روند مذاکرات هستهای، حملات اخیر آمریکا در منطقه و امنیت انرژی جهانی از موضوعات اصلی این جلسه خواهد بود.
انقلاب اسلامی در هجرت: «ترامپ که پیشتر قصد داشت نشست کابینه امنیتی خود را در کمپ دیوید برگزار کند، اعلام کرد به دلیل شرایط نامساعد جوی، جلسه به جای کمپ دیوید در کاخ سفید برگزار خواهد شد.»
روبیو: مذاکرات به متن اولیه نزدیک شده است
مارک روبیو وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد مذاکرات جاری با ایران به «پیشنویس اولیه تفاهم» نزدیک شده، هرچند نهاییسازی جزئیات توافق احتمالی ممکن است چند روز دیگر زمان ببرد.
روبیو در عین حال تأکید کرد واشنگتن تنها توافقی را خواهد پذیرفت که «منافع امنیتی آمریکا و متحدانش» را تضمین کند و در غیر این صورت، گزینه عدم توافق همچنان پابرجاست.
رایزنیهای تهران و دوحه درباره منابع بلوکهشده
در همین حال، هیئت مذاکرهکننده ایرانی پس از سفر به قطر به تهران بازگشت.
منابع نزدیک به مذاکرات اعلام کردند بخش مهمی از رایزنیهای دوحه به موضوع آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران اختصاص داشته است. بر اساس این گزارشها، تهران خواستار دسترسی فوری به ۱۲ میلیارد دلار در مرحله نخست اجرای تفاهم احتمالی شده و باقی منابع نیز قرار است طی دوره ۶۰ روزه آزاد شود.
برخی منابع همچنین از حصول تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا درباره نحوه دسترسی به بخشی از این منابع با میانجیگری قطر خبر دادهاند.
هشدار تهران درباره نقض آتشبس
وزارت خارجه ایران نیز در بیانیهای، آمریکا را به «نقض آشکار آتشبس» در منطقه هرمزگان متهم کرد و هشدار داد جمهوری اسلامی هیچ اقدام نظامی را بدون پاسخ نخواهد گذاشت.
این بیانیه پس از انتشار گزارشهایی درباره حملات محدود و درگیریهای پراکنده در جنوب ایران و آبهای اطراف تنگه هرمز صادر شد.
فضای کلی بحران؛ دیپلماسی شکننده، تنش پایدار
مجموع تحولات روز پنجاهم آتشبس نشان میدهد که اگرچه کانالهای دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن همچنان فعال است و نشانههایی از پیشرفت در مذاکرات دیده میشود، اما وضعیت میدانی در خلیج فارس همچنان شکننده و بیثبات باقی مانده است.
در شرایط کنونی، امنیت تنگه هرمز، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران، سرنوشت تحریمها و تضمین تداوم آتشبس، مهمترین محورهای مذاکراتی میان دو طرف محسوب میشوند؛ مذاکراتی که نتیجه آن میتواند مسیر بحران خلیج فارس را در هفتههای آینده تعیین کند.
منبع : رویداد۲۴