در حالی که مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با میانجیگری قطر همچنان ادامه دارد، تحولات عصر چهارشنبه ۲۷ مه ۲۰۲۶ نشان میدهد گفتوگوها وارد مرحلهای حساس و پیچیده شده است؛ مرحلهای که در آن اختلاف بر سر داراییهای بلوکهشده ایران، وضعیت تنگه هرمز و نحوه اجرای توافق احتمالی همچنان پابرجاست.
در تازهترین تحول، رسانههای رسمی ایران از دستیابی به «چارچوب اولیه و غیررسمی» یک تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن خبر دادند؛ خبری که ساعاتی بعد با واکنش تند کاخ سفید مواجه شد.
روایت تهران از پیشنویس تفاهم
خبرگزاری رویترزبه نقل از رسانههای دولتی ایران گزارش داد در صورت نهاییشدن توافق، طی ۶۰ روز آینده مجموعهای از اقدامات متقابل میان دو طرف اجرا خواهد شد.
بر اساس این گزارش، تردد تجاری در تنگه هرمز ظرف یک ماه به شرایط پیش از جنگ بازمیگردد، آمریکا محاصره دریایی علیه ایران را متوقف میکند و نیروهای آمریکایی نیز از برخی مناطق اطراف ایران عقبنشینی خواهند کرد.
در این گزارش همچنین آمده است که تفاهم احتمالی میتواند در نهایت به قطعنامهای الزامآور در شورای امنیت سازمان ملل تبدیل شود.
رسانههای ایرانی تأکید کردهاند که شناورهای نظامی مشمول این توافق نخواهند بود و مدیریت عبور کشتیها در هرمز با همکاری ایران و عمان انجام میشود.
واکنش کاخ سفید؛ «خبرها ساختگی است»
ساعاتی پس از انتشار این گزارشها، کاخ سفید روایت مطرحشده در رسانههای ایرانی را رد کرد.
مقامهای آمریکایی اعلام کردند هیچ توافقی درباره خروج نیروهای آمریکا از منطقه یا رفع کامل محدودیتهای دریایی وجود ندارد و گزارشهای منتشرشده «کاملاً ساختگی» است.
این واکنش نشان داد که شکاف دو طرف نهفقط درباره جزئیات توافق، بلکه حتی درباره نحوه روایت پیشرفت مذاکرات نیز جدی است.
گره اصلی مذاکرات؛ داراییهای بلوکهشده
همزمان چند رسانه بینالمللی از جمله وال استریت ژورنال و ایندپندت گزارش دادند مهمترین مانع باقیمانده در مذاکرات، مسئله آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران است.
بر اساس این گزارشها، تهران خواهان دسترسی فوری به دستکم ۱۲ میلیارد دلار از منابع مسدودشده خود در قطر بهعنوان گام نخست اجرای تفاهم احتمالی است.
منابع نزدیک به مذاکرات میگویند مجموع منابع مورد بحث حدود ۲۴ میلیارد دلار برآورد میشود و اختلاف اصلی اکنون بر سر زمانبندی، نحوه انتقال و تضمین دسترسی ایران به این پولهاست.
ایران تأکید کرده بدون دریافت تضمین عملی درباره این منابع، وارد مرحله اجرایی توافق نخواهد شد.
مذاکرات دوحه ادامه دارد
گزارشها حاکی است هیئت ایرانی شامل عباس عراقچی، محمدباقر قالیباف و رئیس بانک مرکزی همچنان درگیر رایزنیهای فشرده با میانجیهای قطری هستند.
سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرده در بخش قابلتوجهی از موضوعات، پیشرفت حاصل شده اما هنوز نمیتوان از توافق نهایی سخن گفت.
در سوی مقابل، مارک روبیو وزیر خارجه آمریکا نیز امروز تأکید کرد امکان دستیابی به توافق همچنان وجود دارد، اما اختلافها درباره برنامه هستهای، ذخایر اورانیوم غنیشده و ترتیبات امنیتی منطقهای همچنان پابرجاست.
مذاکرات در سایه بحران هرمز
تحولات امروز نشان میدهد مسئله تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین محورهای مذاکرات است.
ایران خواهان به رسمیت شناختهشدن نقش خود در امنیت کشتیرانی خلیج فارس است، در حالی که آمریکا و متحدانش بر آزادی کامل عبور و مرور دریایی تأکید دارند.
در همین حال، بازارهای جهانی انرژی نیز با حساسیت بالا روند مذاکرات را دنبال میکنند؛ چرا که هرگونه شکست در گفتوگوها میتواند بار دیگر بحران هرمز و اختلال در صادرات نفت منطقه را تشدید کند.
فضای کلی مذاکرات
مجموع تحولات عصر چهارشنبه نشان میدهد اگرچه مسیر دیپلماسی میان تهران و واشنگتن همچنان باز است، اما مذاکرات وارد مرحلهای شده که تصمیمگیری درباره آن نیازمند توافق سیاسی در بالاترین سطوح دو طرف خواهد بود.