انقلاب اسلامی در هجرت: رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هشدار داده است که پس از جنگ و حملات صورتگرفته به تأسیسات هستهای ایران، توانایی آژانس برای نظارت و راستیآزمایی برنامه هستهای ایران کاهش یافته و وضعیت کنونی از منظر عدم اشاعه هستهای از گذشته پیچیدهتر و نگرانکنندهتر شده است. به گفته او، آژانس هنوز تصویر روشنی از وضعیت بخشی از مواد هستهای و ذخایر اورانیوم غنیشده ایران در اختیار ندارد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که همزمان گزارشهای منتشرشده از سوی رویترز نشان میدهد بخش قابل توجهی از ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، برخلاف ادعاهای اولیه درباره نابودی کامل برنامه هستهای کشور، از حملات سال گذشته جان سالم به در برده است و اکنون به مهمترین موضوع اختلاف میان تهران و واشنگتن در مذاکرات جاری تبدیل شده است.
بر اساس برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران پیش از حملات دارای صدها کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد بوده است. با وجود آسیبهای وارد شده به بخشی از زیرساختهای غنیسازی، دیپلماتها و کارشناسان معتقدند مقدار قابل توجهی از این ذخایر همچنان باقی مانده و سرنوشت آن به یکی از اصلیترین محورهای مذاکرات میان ایران و آمریکا تبدیل شده است.
در حالی که واشنگتن خواهان نابودی یا خروج این ذخایر از ایران است، منابع نزدیک به مذاکرات میگویند تهران با انتقال اورانیوم غنیشده به خارج از کشور مخالفت کرده و بر حفظ آن در داخل ایران تأکید دارد. برخی گزارشها حاکی از آن است که پیشنهادهایی مانند رقیقسازی بخشی از ذخایر تحت نظارت آژانس یا انتقال محدود آن به یک کشور ثالث نیز مطرح شده است.
گروسی نیز تأکید کرده است که بدون بازگشت کامل بازرسان آژانس و از سرگیری نظام جامع راستیآزمایی، هیچ توافق پایداری میان ایران و آمریکا قابل اجرا نخواهد بود. به گفته وی، مسئله تنها رسیدن به توافق سیاسی نیست، بلکه امکان نظارت و راستیآزمایی اجرای آن نیز اهمیت تعیینکننده دارد.
این گزارشها نشان میدهد که برخلاف اهداف اعلامشده آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، نه مسئله تغییر رژیم در ایران محقق شده و نه پرونده هستهای ایران به طور کامل بسته شده است. در نتیجه، ذخایر اورانیوم غنیشده و چگونگی نظارت بر آن اکنون به مهمترین گره مذاکرات و یکی از اصلیترین عوامل تعیینکننده سرنوشت توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است.