دونالد ترامپ در تازهترین اظهارات خود بار دیگر از نزدیک بودن توافق میان آمریکا و ایران سخن گفت و اعلام کرد که طرفین به چارچوبی نزدیک شدهاند که میتواند راه را برای کاهش تنشها و تثبیت آتشبس هموار کند. رئیسجمهور آمریکا در گفتگو با خبرنگاران اظهار داشت که پیشرفتهایی در مذاکرات حاصل شده و امیدوار است در روزهای آینده توافقی به دست آید که بتواند به بحران ماههای اخیر پایان دهد.
اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح میشود که طی روزهای گذشته تنشهای نظامی میان ایران و آمریکا بار دیگر افزایش یافته و حملات متقابل دو طرف نگرانیهایی درباره آینده مذاکرات ایجاد کرده است. با این حال، کاخ سفید همچنان تأکید میکند که مسیر دیپلماسی باز است و دولت آمریکا رسیدن به یک توافق سیاسی را بر تشدید درگیریهای نظامی ترجیح میدهد.
بر اساس گزارشهای منتشر شده از سوی رسانههای آمریکایی، از جمله اکسیوس، مذاکرات جاری تنها به موضوع هستهای محدود نمیشود و موضوعاتی همچون تمدید آتشبس، امنیت کشتیرانی در خلیج فارس و تنگه هرمز، نحوه رفع تحریمها و دسترسی ایران به درآمدهای نفتی نیز در گفتگوها مطرح است. برخی منابع آمریکایی از پیشرفت در بخشی از این مذاکرات سخن گفتهاند، هرچند هنوز اختلافات مهمی میان دو طرف باقی مانده است.
در تهران، مقامهای جمهوری اسلامی با احتیاط به اظهارات ترامپ واکنش نشان دادهاند. وزارت امور خارجه ایران تأکید کرده است که ملاک قضاوت، اظهارات رسانهای مقامات آمریکایی نیست، بلکه متن توافق، چگونگی اجرای آن و تضمینهای لازم برای پایبندی طرف مقابل اهمیت دارد. عباس عراقچی نیز در مواضع اخیر خود تصریح کرده است که هرگونه توافق باید متضمن رفع مؤثر تحریمها و احترام به حقوق و منافع ملت ایران باشد.
مقامهای ایرانی همچنین یادآور شدهاند که تجربه خروج آمریکا از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ همچنان یکی از مهمترین عوامل بیاعتمادی میان دو کشور است. از این رو، تهران بر ضرورت ارائه تضمینهای روشن و عملی برای اجرای تعهدات تأکید دارد و معتقد است که بدون چنین تضمینهایی، هر توافقی میتواند در معرض بیثباتی و نقض مجدد قرار گیرد.
در همین حال، برخی تحلیلگران غربی معتقدند که دولت ترامپ برای دستیابی به یک موفقیت سیاسی در عرصه سیاست خارجی، علاقهمند به اعلام توافق با ایران است. با این حال، آنان هشدار میدهند که فاصله میان اعلام خوشبینی سیاسی و دستیابی به توافقی نهایی و قابل اجرا همچنان قابل توجه است و مسائل پیچیدهای همچون تحریمها، برنامه هستهای، نقش منطقهای ایران و ترتیبات امنیتی خلیج فارس هنوز به طور کامل حل نشدهاند.
با وجود این موانع، ادامه تماسها و مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا نشان میدهد که دو طرف هنوز راهحل سیاسی را بر رویارویی مستقیم ترجیح میدهند. از این رو، روزهای آینده میتواند در روشن شدن سرنوشت مذاکرات و تعیین مسیر آینده روابط تهران و واشنگتن نقشی تعیینکننده داشته باشد.