در حالی که تحولات سیاسی و نظامی منطقه همچنان در کانون توجه قرار دارد، گزارشهای رسمی و تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد که مهمترین دغدغه بخش بزرگی از مردم ایران همچنان افزایش هزینههای زندگی و کاهش قدرت خرید است.
مرکز آمار ایران در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که نرخ تورم نقطهبهنقطه در پایان خردادماه همچنان در سطح بسیار بالایی قرار دارد و قیمت بسیاری از کالاهای اساسی، از جمله مواد غذایی، لبنیات، گوشت، برنج، مسکن و خدمات حملونقل، نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش قابل توجهی یافته است. این گزارش نشان میدهد که خانوارهای کمدرآمد و دهکهای پایین جامعه بیشترین فشار را از موج جدید گرانیها متحمل میشوند.
روزنامه دنیای اقتصاد نیز در گزارشی با بررسی وضعیت بازارها، از کاهش قدرت خرید خانوارها، افت تقاضای مصرفی و ادامه رکود در بخشهایی از تولید خبر داده است. این روزنامه مینویسد که تداوم نااطمینانیهای سیاسی، نوسانات نرخ ارز و دشواری دسترسی بنگاههای اقتصادی به منابع مالی، فضای کسبوکار را با مشکلات بیشتری روبهرو کرده است.
در همین راستا، تجارتنیوز نیز با استناد به گزارشهای بازار، از افزایش هزینه تأمین کالاهای اساسی و نگرانی فعالان اقتصادی نسبت به آینده اقتصاد کشور خبر داده و تأکید کرده است که ادامه بیثباتی در بازار ارز و تجارت خارجی، فشار بیشتری بر معیشت مردم وارد خواهد کرد.
از سوی دیگر، مقامهای اقتصادی دولت، از جمله سخنگوی دولت و مسئولان وزارت امور اقتصادی، ضمن تأکید بر تلاش برای کنترل بازار ارز، تأمین کالاهای اساسی و مهار تورم، بخش مهمی از مشکلات کنونی را ناشی از تحریمها، پیامدهای جنگ و اختلال در مبادلات خارجی دانستهاند.
در مقابل، شماری از اقتصاددانان و پژوهشگران ایرانی، از جمله در یادداشتها و گفتوگوهای منتشرشده در رسانههای داخلی، معتقدند که اگرچه تحریمها و تنشهای خارجی بر اقتصاد ایران اثر جدی گذاشتهاند، اما مشکلات ساختاری اقتصاد، کسری مزمن بودجه، رشد نقدینگی، کاهش سرمایهگذاری، نبود شفافیت و ضعف حکمرانی اقتصادی نیز از عوامل اصلی تداوم تورم و کاهش قدرت خرید مردم به شمار میروند.
همزمان، صندوق بینالمللی پول و رسانههایی مانند یورونیوز و الجزیره نیز در ارزیابیهای خود پیشبینی کردهاند که در صورت ادامه تنشهای منطقهای و محدودیتهای اقتصادی، روند افزایش قیمتها و کاهش رشد اقتصادی ایران در ماههای آینده نیز ادامه خواهد یافت.
«انقلاب اسلامی در هجرت»:صرفنظر از اینکه چه میزان از مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم، جنگ و فشارهای خارجی است و چه میزان ریشه در ساختار اقتصاد و شیوه اداره کشور دارد، واقعیتی انکارناپذیر آن است که بار اصلی این بحران را مردم ایران بر دوش میکشند. تجربه دهههای گذشته نشان داده است که اقتصاد ایران با راهحلهای مقطعی، تزریق منابع مالی یا کنترلهای اداری از بحران خارج نخواهد شد. بهبود پایدار معیشت مردم نیازمند بازگشت به اقتصادی مبتنی بر حقوق، شفافیت، تولید، سرمایهگذاری، نظارت عمومی و مشارکت واقعی مردم در تصمیمگیریهای کلان است. بدون چنین تحولاتی، حتی کاهش تنشهای خارجی نیز به تنهایی قادر نخواهد بود بحران معیشتی جامعه را برطرف کند.