اختلاف میان جمهوری اسلامی ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر سر نحوه و زمان ازسرگیری بازرسی از تأسیسات هستهای، پس از امضای تفاهمنامه اخیر میان تهران و واشنگتن، وارد مرحله تازهای شده است.
خبرگزاری رویترز گزارش داد که رافائل گروسی اعلام کرده است بر اساس تفاهمنامه امضاشده میان ایران و آمریکا، بازرسی از تأسیسات هستهای ایران انجام خواهد شد و آژانس در حال رایزنی با تهران برای تعیین زمان، شیوه اجرا و محل بازرسیهاست. گروسی تأکید کرد که راستیآزمایی مستقل، بخش جداییناپذیر هر توافق هستهای است و بدون آن، آژانس قادر به تأیید ماهیت فعالیتهای هستهای ایران نخواهد بود.
در مقابل، خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) و رسانههای داخلی به نقل از کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه، گزارش دادند که دسترسی بازرسان آژانس به مراکز هستهای، بهویژه تأسیساتی که در جریان حملات اخیر آمریکا و اسرائیل آسیب دیدهاند، تنها در چارچوب توافق نهایی و پس از اجرای تعهدات طرف مقابل، از جمله رفع تحریمها، بررسی خواهد شد. وی همچنین اعلام کرد که تاکنون هیچ جدول زمانی مشخصی برای این بازرسیها مورد توافق قرار نگرفته است.
از سوی دیگر، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، نیز اعلام کرد که در شرایط کنونی هیچ برنامه قطعی برای بازدید آژانس از برخی مراکز آسیبدیده وجود ندارد و هرگونه همکاری آینده، بر اساس تصمیم نهادهای ذیربط جمهوری اسلامی و مفاد توافق نهایی انجام خواهد شد.
در همین حال، الجزیره گزارش داد که اختلاف اصلی دو طرف، نه بر سر اصل همکاری با آژانس، بلکه درباره زمان آغاز بازرسیها و دامنه دسترسی بازرسان است. به نوشته این شبکه، آژانس معتقد است تفاهمنامه اخیر صراحتاً نظارت این نهاد بر فعالیتهای هستهای ایران را پیشبینی کرده است، در حالی که تهران اجرای این بخش از تفاهم را به تحقق سایر تعهدات، بهویژه رفع تحریمها، منوط میداند.
یورونیوز نیز به نقل از رافائل گروسی نوشت که وی نسبت به اظهارات متناقض برخی مقامهای ایرانی و آمریکایی درباره مفاد تفاهمنامه ابراز تعجب کرده و تأکید کرده است متن امضاشده، نقش آژانس را در نظارت و راستیآزمایی به روشنی مشخص کرده است. به گفته گروسی، گفتوگوهای فنی میان آژانس و ایران ادامه دارد و انتظار میرود درباره سازوکار اجرایی بازرسیها در روزهای آینده تصمیمگیری شود.
پرونده بازرسیهای هستهای در حالی وارد مرحله تازهای شده است که بسیاری از تحلیلگران، موفقیت یا شکست تفاهمنامه اخیر را تا حد زیادی به چگونگی حل اختلاف میان تهران و آژانس بر سر اجرای سازوکارهای نظارتی و راستیآزمایی وابسته میدانند.