وزیر امور خارجه به‌طور مؤثر بر امور مالی ونزوئلا، توزیع منابع طبیعی و دولت این کشور تسلط دارد. تسلط او بر این کشور، تجسمی زنده از قدرت آمریکا در عصر ترامپ است.

نیویورک تایمز ـ ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶

ترجمه: مرتضی عبداللهی

اوایل امسال، رئیس‌جمهور ترامپ در دفتر بیضی کاخ سفید همراه با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، نشسته بود که ایده‌ای به ذهنش رسید. شاید بهتر باشد آقای روبیو را به‌طور دائم به کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، بفرستد؛ جایی که کماندوهای آمریکایی بزرگ‌ترین دستاورد سیاست خارجی دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ را به ثمر رساندند: دستگیری نیکولاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور.

آقای ترامپ پیشنهاد داد که آقای روبیو می‌تواند رهبر بعدی ونزوئلا باشد. و در حالی که دستیاران رئیس‌جمهور می‌گویند او شوخی می‌کرده است ـ و اغلب آقای روبیو را درباره یک مأموریت خارجی دست می‌اندازد ـ واقعیت این است که آقای روبیو نیازی به نقل مکان به کاراکاس ندارد. او از قبل ونزوئلا را از واشنگتن اداره می‌کند.

در شش ماهی که از زمانی می‌گذرد که نیروهای آمریکایی نیمه‌شب درِ اتاق خواب مادورو را شکستند و او را ربودند، آقای روبیو به‌عنوان نایب‌السلطنه بالفعل ونزوئلا درآمده است و بر کشوری مستقل به‌گونه‌ای تسلط یافته که از زمان ورود ال. پل برمر سوم به بغداد در سال ۲۰۰۳ برای اداره عراقِ تحت اشغال آمریکا، هیچ مقام آمریکایی نداشته است.

بر اساس مصاحبه با بیش از یک دوجین مقام و افراد نزدیک به هر دو دولت در واشنگتن و کاراکاس، که جزئیاتی درباره نقش او در هدایت سیاست‌های این کشور ارائه دادند، آقای روبیو اکنون به‌طور مؤثر بر امور مالی ونزوئلا، توزیع منابع طبیعی و دولت آن تسلط دارد. بسیاری از این افراد به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند تا تعاملات خصوصی و بحث‌های داخلی را توصیف کنند.

اگرچه او از زمان به دست گرفتن کنترل توسط آمریکا شخصاً از ونزوئلا بازدید نکرده است، وزیر امور خارجه به‌طور عمیق در عملیات روزانه این کشور درگیر است و با دلسی رودریگز، که معاون رئیس‌جمهور مادورو بود و اکنون با تأیید ایالات متحده به‌عنوان سرپرست کشور آن را رهبری می‌کند، در تماس نزدیک است. این دو نفر در واتس‌اپ به زبان اسپانیایی پیام مبادله می‌کنند، شایعات و تبریک‌های تولد و سلفی رد و بدل می‌کنند.

با وجود این شوخی‌ها، رابطه آقای روبیو و خانم رودریگز به‌هیچ‌وجه مشارکتی نیست. این تجسمی از قدرت آمریکا در دوران ترامپ است؛ جایی که برنده همه‌چیز را می‌برد، فارغ از حاکمیت و قوانین بین‌المللی.

دولت ونزوئلا به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد. دولت ترامپ نیز به پرسش‌های دقیق درباره اختیارات آقای روبیو در ونزوئلا پاسخ نداد. آقای روبیو نقش خود را کم‌اهمیت جلوه داده و تا حد زیادی از بحث درباره کار خود اجتناب می‌کند. او چندین درخواست برای مصاحبه را رد کرد.

تامی پیگوت، سخنگوی وزارت امور خارجه، در بیانیه‌ای گفت: «با همکاری دوباره و مدیریت مالی صحیح، ونزوئلا می‌تواند دوباره به‌عنوان شریکی باثبات و مرفه ظهور کند که شهروندان آن از ثروت طبیعی عظیم خود و روابط مستحکم‌تر با ایالات متحده بهره‌مند شوند.»

کنترل مستقیم بر درآمدهای عمومی ونزوئلا، به‌ویژه، نفوذ واشنگتن در آنجا را از اکثر کشورهای دیگری که تحت سلطه قدرت نظامی و مالی آن هستند متمایز می‌کند.

خزانه‌داری ایالات متحده درآمد حاصل از بیشتر صادرات ونزوئلا را دریافت می‌کند و سپس آن را از طریق سیستم بانکی این کشور به ونزوئلا پرداخت می‌کند؛ رابطه‌ای شبیه به پدر و مادری که به فرزندان خود پول توجیبی می‌دهند. آقای روبیو و تیمش شرایطی را تعیین می‌کنند که این پول صرف چه چیزی و توسط چه کسانی شود.

این سیستم به آقای روبیو اجازه داده است تا فاسدترین طرح‌های فساد ونزوئلا را متوقف کند. مزایایی نیز برای دولت ونزوئلا به همراه دارد، زیرا از حمایت مؤثر خزانه‌داری آمریکا برای دریافت درآمد استفاده می‌کند، بی‌آنکه توسط طلبکاران متعددی که به دنبال بازپرداخت میلیاردها دلار بدهی معوق هستند، تحت تعقیب قرار گیرد.

اما این ترتیب همچنین اهرم فشار عظیمی در اختیار آقای روبیو علیه خانم رودریگز قرار داده است؛ کسی که برای پرداخت حقوق کارکنان و حمایت از پول ملی به این منابع وابسته است.

او همچنین بر اعمال تحریم‌های آمریکا علیه ونزوئلا نظارت دارد و تصمیم می‌گیرد چه کسی مجاز به تجارت در این کشور است و چگونه. او برای تغییر شکل بخش نفت تلاش کرده و دسترسی شرکت‌های آمریکایی را افزایش داده است. از سوی دیگر، خانم رودریگز انتصابات مهم دولتی، از جمله وزیر دفاع، را با او هماهنگ می‌کند.

از زمانی که دو زمین‌لرزه ماه گذشته ونزوئلا را لرزاند، آقای روبیو به دنبال تقویت دولت موقت این کشور بوده است. ایالات متحده ۹۰۰ نیروی نظامی به ونزوئلا اعزام کرده، نزدیک به ۴۰۰ میلیون دلار کمک تعهد کرده و محموله‌هایی از پول نقد به دولت ونزوئلا تحویل داده است.

زمین‌لرزه‌ها مأموریت اعلام‌شده آقای روبیو برای بازگرداندن ونزوئلا به دموکراسی را پیچیده کرده است. آقای روبیو ماه گذشته اذعان کرد: «این از آن جهت یک عقب‌گرد است.» اما توانایی این کشور برای بهبود، برای هدف نهایی آقای ترامپ حیاتی است: تأمین نفت ونزوئلا برای منافع آمریکا.

این ترتیب به‌شدت غیرعادی است و ۸۰ سال پس از آن رخ می‌دهد که ایالات متحده آخرین مستعمره رسمی مهم خود، فیلیپین، را واگذار کرد.

اما آقای ترامپ به‌وضوح گفته است که می‌خواهد به دوران توسعه‌طلبی آمریکا بازگردد و از ایده گرفتن کنترل گرینلند، کانادا و کانال پاناما سخن گفته است.

او بیشترین موفقیت را در ونزوئلا به دست آورده است. اما خطراتی نیز وجود دارد.

منتقدان آقای ترامپ، ایالات متحده را به مکیدن منابع ونزوئلا و حمایت از یک دولت استبدادی، با باقی گذاشتن اکثر اطرافیان مادورو در جای خود، متهم می‌کنند. این ترتیب همچنین ایالات متحده را در سرنوشت رژیمی عمیقاً نامحبوب و غیرمنتخب درگیر می‌کند که با ناآرامی‌های فزاینده برای تغییرات سیاسی مواجه است.

«وزیر روبیو گفت که ما با ونزوئلا در جنگ نیستیم»، نماینده شان کستن، دموکرات از ایالت ایلینوی، در جریان جلسه استماع کنگره در فوریه به اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، گفت. آقای کستن پرسید ایالات متحده چه اختیاری برای کنترل دارایی‌های ونزوئلا دارد؟ آقای بسنت گفت پاسخ خواهد داد. یک مقام وزارت خزانه‌داری گفت این وزارتخانه در ماه آوریل به درخواست آقای کستن پاسخ داده است.

واقع‌گرایی سیاسی سرسختانه آقای روبیو در ونزوئلا، انحرافی شدید برای مردی است که تمام حرفه خود را به‌عنوان مدافع دموکراسی در آمریکای لاتین معرفی کرده است. او گفته است هدفش انتقال نهایی به دموکراسی است.

نتیجه ماجراجویی در ونزوئلا می‌تواند آینده سیاسی آقای روبیو را، در حالی که آقای ترامپ جانشین خود را مدنظر دارد، شکل دهد.

«ونزوئلا را دوباره عالی کنیم»

در ساعات اولیه ۳ ژانویه، اندکی پس از دستگیری مادورو، آقای روبیو با خانم رودریگز تلفنی تماس گرفت. آقای روبیو که به اسپانیایی صحبت می‌کرد، به او گفت باید میان همکاری با ایالات متحده یا شاهد حمله گسترده‌تر به زیرساخت‌ها، پایگاه‌های نظامی و مقامات ارشد ونزوئلا بودن، یکی را انتخاب کند.

پس از مذاکراتی، خانم رودریگز موافقت کرد.

به گفته آقای ترامپ، او به آقای روبیو گفت که «اساساً مایل است هر کاری را که ما برای عالی کردن ونزوئلا لازم می‌دانیم، انجام دهد.» رئیس‌جمهور گفت ایالات متحده «تا زمانی که انتقال قدرت ایمن، مناسب و مدبرانه انجام شود، کشور را اداره خواهد کرد.»

چند روز بعد، آقای ترامپ در مصاحبه‌ای با نیویورک تایمز گفت انتظار دارد ایالات متحده برای سال‌ها ونزوئلا را اداره کند.

در مرکز این محور، آقای روبیو قرار دارد که مقامات دیگر او را «نایب‌السلطنه» لقب داده‌اند؛ عنوانی که به فرمانداران قدرتمندی داده می‌شد که بر امپراتوری اسپانیا حکومت می‌کردند، تا اینکه ونزوئلا و اکثر استان‌های دیگر آن شورش کردند و در اوایل قرن نوزدهم استقلال خود را به دست آوردند.

همان‌طور که خانم رودریگز شروع به تشکیل دولت خود کرد، آقای روبیو درباره تصمیم‌های کلیدی پرسنلی نظر داد و او را تشویق کرد که خانواده و شرکای تجاری مادورو را کنار بزند. او نیز چنین کرد.

اکثر ونزوئلایی‌ها با فروپاشی مادورو احساس آرامش کردند، اما سپس با ناباوری تماشا کردند که دولت ترامپ با اکثر مجریان ارشد او ائتلاف می‌بندد. تورم کاهش یافته، اما همچنان بالاترین در جهان است و ارزش پول ملی همچنان در حال کاهش است. میلیون‌ها نفر خواستار انتخابات جدید هستند و بر آقای روبیو فشار می‌آورند تا فراتر از معاملات اقتصادی حرکت کند و تغییرات سیاسی ایجاد کند. سرمایه‌گذاران از سرمایه‌گذاری در سیستمی که ممکن است هر لحظه فروبپاشد، هراس دارند.

پیش از زمین‌لرزه‌ها، خانم رودریگز از آقای روبیو خواستار استقلال مالی بیشتر و لغو تحریم‌های اقتصادی شده بود تا فشار داخلی بر دولت خود را کاهش دهد.

آقای روبیو با استدلال‌های او همدل بوده، اما دولت آمریکا کنترل را رها نکرده است.

کار آقای روبیو با خانم رودریگز باعث نارضایتی در میان برخی دیپلمات‌های حرفه‌ای آمریکا، ونزوئلایی‌های آمریکایی و متحدان آقای ترامپ شده است که از این ایده که معاون ارشد مادورو همچنان در قدرت است، آزرده‌اند.

آقای روبیو و سایر مقامات این نگرانی‌ها را نادیده گرفته‌اند و اشاره کرده‌اند که خانم رودریگز تقریباً از هر دستوری که دولت داده، به‌ویژه دستورهایی که به امور مالی کشور مربوط می‌شود، پیروی کرده است. ونزوئلا بخش عمده نفت خود را از طریق دو شرکت بازرگانی نفت، ترافیگورا و ویتول، در چارچوبی که دولت ترامپ تنظیم کرده، به فروش می‌رساند.

آقای روبیو تا حد زیادی کریس رایت، وزیر انرژی، را در گشایش صنعت نفت ونزوئلا به روی سرمایه‌گذاری خارجی ـ که سنگ بنای دیدگاه آقای ترامپ برای این کشور است ـ تحت‌الشعاع قرار داده است. او ورود شرکت‌های جدید آمریکایی را به بهای تولیدکنندگان نفت اروپایی که پیش‌تر در این کشور کار می‌کردند، در اولویت قرار داده است.

بن دیتدریش، سخنگوی آقای رایت، گفت وزیر با آقای روبیو همکاری نزدیکی داشته و به‌طور منظم با رهبران صنعت انرژی و خانم رودریگز گفت‌وگو کرده است.

تسلط واشنگتن بر اقتصاد ونزوئلا فراتر از درآمدهای نفتی است. تیم آقای روبیو مجوزهایی تنظیم می‌کند که معافیت از تحریم‌ها را برای شرکت‌هایی که مایل به تجارت در ونزوئلا هستند فراهم می‌سازد. آقای روبیو به دولت خانم رودریگز هشدار داده است که از تجارت با دشمنان آمریکا خودداری کند. برای نمونه، پس از سقوط مادورو، شرکت دولتی نفت ونزوئلا به‌طور مخفیانه عملیات پروژه‌های نفتی را که با روسنفت دولتی روسیه به‌طور مشترک در اختیار داشت، به دست گرفت. روسنفت به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.

دولت ترامپ همچنین با موفقیت بر خانم رودریگز فشار آورده است تا ونزوئلایی‌هایی را که مورد توجه وزارت دادگستری هستند تحویل دهد. به دستور ایالات متحده، دولت خانم رودریگز در فوریه الکس ساب، دوست میلیاردر و شریک تجاری مادورو، را بازداشت و استرداد او به ایالات متحده را تصویب کرد، پس از آنکه گذرنامه ونزوئلایی او را لغو کرد.

برخی مقامات معتقدند وزارت دادگستری می‌خواهد از آقای ساب برای تقویت پرونده علیه مادورو استفاده کند؛ مادورو با اتهامات مختلف قاچاق مواد مخدر روبه‌رو است.

در ماه ژوئن نیز دولت رودریگز به ایالات متحده در کشتن یک رئیس باند تبهکار با روابط دیرینه با مقامات ونزوئلایی کمک کرد، به گفته چندین نفر آگاه به این عملیات.

نیروهای آمریکایی با استفاده از اطلاعات ارائه‌شده از سوی مقامات خانم رودریگز، نیلو گررو، یکی از رهبران باند ترن د آراگوا، را در حمله موشکی به منطقه‌ای دورافتاده در جنوب ونزوئلا کشتند. این نخستین همکاری نظامی میان دو کشور در دهه‌های اخیر بود. دولت ونزوئلا بعداً جسد رهبر باند را پیدا کرد و به ایالات متحده تحویل داد.

دولت ترامپ، ترن د آراگوا را به همکاری با مادورو برای سرازیر کردن مواد مخدر و مهاجران غیرقانونی به ایالات متحده متهم کرده است، اگرچه آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا سال گذشته ارزیابی کردند که مادورو کنترل این باند را در اختیار ندارد.

دولت ترامپ حتی بر ظاهر عمومی و اظهارات خانم رودریگز نیز کنترل اعمال می‌کند. در ماه مه، آقای روبیو اعلام کرد که خانم رودریگز به هند سفر خواهد کرد، پیش از آنکه دولت ونزوئلا به آن اشاره کند؛ موضوعی که مقامات ونزوئلایی و دیپلمات‌های خارجی را شگفت‌زده کرد.

وقتی برت بایر، مجری فاکس نیوز، درباره شرکت در یک مصاحبه با خانم رودریگز تماس گرفت، او گفت که آقای ترامپ باید تأیید کند. آقای ترامپ از اینکه خانم رودریگز به او احترام می‌گذارد خوشحال شد و هنگامی که دیگران درباره او می‌پرسیدند، این داستان را بارها برایشان تعریف می‌کرد، به گفته چندین نفر آگاه به اظهارات او.

هنگامی که ایالات متحده به ایران حمله کرد، ایوان گیل، وزیر امور خارجه ونزوئلا، محکومیتی ملایم از تجاوز به متحد دیرینه ونزوئلا صادر کرد.

دولت ترامپ به خانم رودریگز اعلام کرد که این پست باید حذف شود و به او هشدار داد بار دیگر از مخالفان آمریکا حمایت علنی نکند. آقای گیل این پست را ساعاتی پس از انتشار حذف کرد.

در واقع، این اقرار به آن بود که ونزوئلا دیگر سیاست خارجی خود را تعیین نمی‌کند.

آقای گیل به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.

اطمینان‌بخشی از سوی ترامپ

آقای روبیو ماه گذشته در بحرین خواب بود که با تماسی از اتاق وضعیت کاخ سفید از خواب بیدار شد. دو زمین‌لرزه عظیم ونزوئلا را لرزانده بود و تصاویر اولیه نگران‌کننده بود. محله‌های کامل تخریب شده بودند و ده‌ها نفر ناپدید شده بودند.

اندکی بعد، آقای روبیو با خانم رودریگز صحبت کرد و کمک کامل ایالات متحده را قول داد. تیم‌های امدادی آمریکا دو روز بعد در محل حاضر شدند. آقای روبیو برنامه دولت برای ونزوئلا را در سه مرحله توصیف کرده است: بهبود اقتصاد، تثبیت کشور و انتقال آن به دموکراسی.

پیش از زمین‌لرزه‌ها، مقامات آمریکایی گفتند در مرحله دوم هستند و برای گشایش ونزوئلا به روی سرمایه‌گذاری بین‌المللی کار می‌کنند. برای پیشبرد این هدف، مقامات ارشد دولت ترامپ به ونزوئلا سفر کرده‌اند تا با همتایان خود دیدار و قراردادهای جدید انرژی و معدن منعقد کنند.

با این حال، اعلامیه‌های حاصل بیشتر طرح‌های خوش‌بینانه‌ای از سرمایه‌گذاری‌های بالقوه بوده است.

در ماه مارس، داگ بورگام، وزیر کشور، از ونزوئلا بازدید کرد و در کاخ ریاست‌جمهوری با خانم رودریگز دیدار کرد. در طول این دیدار، آقای روبیو به او پیام داد و پرسید جلسه چگونه پیش می‌رود. خانم رودریگز گفت خوب پیش می‌رود و یک سلفی با آقای بورگام فرستاد.

اما این دیدار تحت‌الشعاع خبری آسیب‌زننده قرار گرفت. رویترز آن روز گزارش داد که وزارت دادگستری در حال تدارک پرونده‌ای حقوقی علیه خانم رودریگز است.

دولت خانم رودریگز شوکه شد و از کاخ سفید خواستار شفاف‌سازی شد. برای رفع نگرانی‌های خانم رودریگز، تاد بلانش، معاون وقت دادستان کل، این گزارش را «کاملاً نادرست» خواند.

اما دولت ونزوئلا خواستار اطمینان‌بخشی بیشتری شد. بنابراین روز بعد، آقای روبیو پیوند پستی در شبکه‌های اجتماعی از رئیس‌جمهور آمریکا را برای خانم رودریگز فرستاد.

آقای ترامپ نوشته بود: «دلسی رودریگز، که رئیس‌جمهور ونزوئلا است، کار فوق‌العاده‌ای انجام می‌دهد و با نمایندگان آمریکا بسیار خوب همکاری می‌کند.» خانم رودریگز خوشحال شد و می‌خواست با پستی اختصاصی از آقای ترامپ تشکر کند. اما ابتدا پیش‌نویس را با آقای روبیو به اشتراک گذاشت. او پس از دریافت تأییدیه روبیو، آن را منتشر کرد.

پیش از دستگیری مادورو، دادستان‌های آمریکایی در حال بررسی بسیاری از مقامات ونزوئلایی، از جمله خانم رودریگز، بودند، اگرچه مشخص نیست این تلاش‌ها شواهدی از جرایم آشکار کرده بود یا نه. آسوشیتدپرس در ماه مه گزارش داد که دولت ترامپ به دادستان‌ها گفته است تحقیقات درباره خانم رودریگز را متوقف کنند.

موفقیت تلاش‌ها برای ایجاد ثبات در ونزوئلا، مرحله دوم برنامه آقای روبیو، تا حد زیادی به سرمایه‌گذاری خارجی بستگی دارد. اما سرمایه‌گذاران محتاط هستند. بخش نفت تخریب‌شده و فاسد است و تسلط خانم رودریگز بر قدرت نامشخص. زمین‌لرزه‌ها مذاکرات برای قراردادهای جدید نفتی را به تعویق انداخته است.

به نظر می‌رسد آقای ترامپ نگران نیست. او بارها پیشنهاد کرده است که ونزوئلا می‌تواند به پنجاه‌ویکمین ایالت تبدیل شود.

اینکه چه کسی ممکن است به‌طور دائمی‌تر رهبری کشور را بر عهده بگیرد، همچنان بسیار نامشخص است. ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان تبعیدی، هنوز محبوب‌ترین سیاستمدار کشور است. اما او دشمنان قسم‌خورده‌ای در میان مقامات امنیتی و نظامی ونزوئلا دارد؛ موضوعی که باعث شده آقای روبیو او را نادیده بگیرد و بر خانم رودریگز به‌عنوان رهبر منتخب کشور تکیه کند.

آقای روبیو، که زمانی حامی سرسخت خانم ماچادو بود، در ماه‌های اخیر از او فاصله گرفته است. سرد شدن روابط میان دولت ترامپ و خانم ماچادو پس از زمین‌لرزه‌ها به شکافی آشکار تبدیل شد. مقامات آمریکایی، از ترس برانگیختن ناآرامی، از کمک به بازگشت او به ونزوئلا خودداری کرده‌اند.

چارچوب زمانی مرحله نهایی برنامه ونزوئلای آقای روبیو، یعنی انتخابات آزاد، همچنان نامشخص است. وقتی تایمز در ماه مه از خانم رودریگز پرسید چه زمانی انتخابات برگزار خواهد کرد، او گفت: «نمی‌دانم؛ یه زمانی.»

کارشناسان سیاسی می‌گویند خانم رودریگز ممکن است تلاش کند تا پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ دوام بیاورد، به این امید که فشار برای برگزاری رأی‌گیری در دوره جانشین او کاهش یابد.

در حال حاضر، پرسش اینکه چه زمانی انتخابات برگزار می‌شود در دست او نیست؛ در دست آقای روبیو است.

https://www.nytimes.com/2026/07/11/us/politics/how-marco-rubio-runs-venezuela.html