حق حیات، ذاتی انسان است. از آنجا که اعدام مجازاتی غیرقابل جبران است، باید لغو شود. مخالفت با اجرای این حکم غیرانسانی، امری همگانی و عمل به حق است.
در حالی که ایران درگیر جنگ و بحران فزاینده منطقهای است، گزارشهای تازه از ادامه و تشدید اجرای احکام اعدام در داخل کشور حکایت دارد. عفو بینالملل امروز اعلام کرد که دو نفر از معترضان در ملأعام اعدام شدهاند و هشدار داد دهها تن دیگر که در ارتباط با اعتراضات بازداشت و به اعدام محکوم شدهاند، همچنان با خطر اجرای حکم روبهرو هستند.
به گزارش عفو بینالملل، اعدام علنی این دو معترض پس از اعدام دستکم سه معترض دیگر در هفته گذشته صورت گرفته است. این سازمان حقوق بشری این روند را تشدید استفاده حکومت ایران از مجازات مرگ برای سرکوب مخالفان و ایجاد فضای ارعاب در جامعه توصیف کرده است.
عفو بینالملل میگوید دستکم ۶۰ نفر دیگر در ارتباط با اعتراضات با خطر اعدام مواجهاند. در میان آنان سه نفر نیز حضور دارند که هنگام بازداشت کمتر از ۱۸ سال داشتهاند. افزون بر این، شماری دیگر از بازداشتشدگان با اتهاماتی روبهرو هستند که در قوانین جمهوری اسلامی میتواند مجازات اعدام در پی داشته باشد.
این گزارش تنها هشدار اخیر درباره وضعیت محکومان به اعدام در ایران نیست. کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز دو روز پیش خواستار لغو احکام اعدام ۱۲ جوان شدند که به دلیل مشارکت در اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ به مرگ محکوم شدهاند. کارشناسان سازمان ملل نسبت به روند رسیدگی قضایی این پروندهها و رعایت موازین دادرسی عادلانه ابراز نگرانی کردهاند.
اعدام در شرایط جنگی
تشدید اجرای احکام اعدام در شرایطی صورت میگیرد که توجه بخش بزرگی از افکار عمومی ایران و جهان متوجه جنگ، حملات نظامی و بحران تنگه هرمز است. ادامه اعدامها در چنین فضایی این نگرانی را ایجاد میکند که شرایط جنگی و محدودتر شدن امکان اطلاعرسانی، زمینه تشدید سرکوب داخلی و اجرای احکام بیشتری را فراهم کند.
دفاع از کشور در برابر تجاوز خارجی و دفاع از حقوق و آزادیهای مردم در داخل، دو امر متعارض نیستند. شرایط جنگی نیز نمیتواند مجوزی برای نقض حقوق شهروندان یا مصون ماندن حکومت از نقد عملکرد خود باشد.