جنگ در خلیج فارس و اختلال چندماهه در عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز، آثار خود را بیش از پیش بر اقتصاد جهانی نمایان کرده است. خبرگزاری رویترز با استناد به تازهترین نظرسنجیهای شاخص مدیران خرید (PMI) گزارش داد که فعالیت کارخانهها در بسیاری از اقتصادهای بزرگ جهان در ماه ژوئیه با کاهش تقاضا، افزایش هزینههای تولید و اختلال در زنجیره تأمین روبهرو شده است. به نوشته رویترز، ادامه بحران در خاورمیانه و افزایش بهای انرژی از مهمترین عوامل این روند به شمار میرود.
بر اساس این گزارش، در چین رشد بخش تولید به پایینترین سطح خود از ابتدای سال جاری رسیده است. کاهش سفارشهای جدید داخلی و خارجی، افزایش هزینه مواد اولیه و طولانیتر شدن زمان حمل کالاها موجب شده بسیاری از کارخانهها با احتیاط بیشتری به تولید ادامه دهند. اقتصاد چین که بخش مهمی از انرژی مورد نیاز خود را از خلیج فارس تأمین میکند، بیش از بسیاری از اقتصادهای بزرگ از اختلال در مسیرهای دریایی تأثیر پذیرفته است.
در منطقه یورو نیز اگرچه شاخص تولید به بالاترین سطح خود در حدود چهار سال و نیم گذشته رسیده، اما رویترز تأکید میکند که این افزایش عمدتاً ناشی از انجام سفارشهای معوق است و نه افزایش تقاضای جدید. در آلمان نشانههایی از بهبود مشاهده میشود، اما در فرانسه، ایتالیا و اسپانیا بخش تولید همچنان با ضعف تقاضا و افزایش هزینه انرژی روبهروست. همزمان، نرخ تورم در منطقه یورو به ۲.۹ درصد رسیده و این امر احتمال ادامه سیاستهای انقباضی بانک مرکزی اروپا را تقویت کرده است.
در بریتانیا نیز رشد فعالیت کارخانهها برای نهمین ماه متوالی ادامه یافته، اما سرعت این رشد به پایینترین سطح چهار ماه اخیر کاهش یافته است. در مقابل، ژاپن به دلیل افزایش تقاضا برای محصولات مرتبط با هوش مصنوعی و صنایع الکترونیک، بهترین عملکرد صنعتی خود در بیش از دوازده سال گذشته را ثبت کرده و تا حدی از روند عمومی اقتصاد جهانی فاصله گرفته است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که افزایش هزینه بیمه کشتیها، حملونقل دریایی و قیمت انرژی، تنها به کشورهای منطقه محدود نمانده و زنجیرههای تأمین جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. به گفته آنان، حتی اگر مذاکرات جاری به کاهش تنشها و عادی شدن تردد در تنگه هرمز بینجامد، بازگشت کامل بازارهای جهانی به شرایط عادی زمانبر خواهد بود؛ زیرا بسیاری از شرکتها در ماههای اخیر قراردادهای حملونقل و تأمین مواد اولیه خود را با هزینههای بسیار بالاتر تنظیم کردهاند.
به اعتقاد تحلیلگران، گزارش تازه رویترز نشان میدهد که بحران خلیج فارس دیگر صرفاً یک مسئله امنیتی یا منطقهای نیست، بلکه به عاملی اثرگذار بر رشد اقتصادی، تورم و تجارت جهانی تبدیل شده است؛ موضوعی که نتیجه مذاکرات جاری درباره کاهش تنشها را برای اقتصاد جهان نیز از اهمیت ویژهای برخوردار میسازد.