بحران ناشی از سیاستهای جنگافروزانه و مداخلات نظامی آمریکا در منطقه، امنیت دریانوردی را در دو شاهرگ حیاتی اقتصاد جهان یعنی «تنگه هرمز» و «تنگه بابالمندب» به آستانه فروپاشی کشانده است. در روزهای اخیر، مطبوعات و خبرگزاریهای بینالمللی با اتکا به دادههای رسمی رهگیری دریایی، از سقوط بیسابقه حجم تردد شناورها و وقوع حملات مخرب علیه کشتیهای تجاری پرده برداشتهاند. در این گزارش جامع، ابعاد ناامنی در این دو آبراه کلیدی و بحران ناشی از آن را از نگاه مطبوعات ایران و جهان بررسی میکنیم.
رسانههای بینالمللی و موسسات ردیابی دریایی، آمارهای تکاندهندهای از تخلیه شبهکامل این دو تنگه استراتژیک منتشر کردهاند:
خبرگزاری رویترز و شبکه الجزیره: این رسانهها با استناد به دادههای شرکت اطلاعات دریایی «کپلر» فاش ساختند که ترافیک در تنگه هرمز عملاً به شکل قطرهچکانی درآمده است. پیش از آغاز جنگ تجاوزکارانه در اسفند ۱۴۰۴، روزانه بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ کشتی از تنگه هرمز عبور میکرد، اما در روزهای گذشته این رقم به تنها ۲ تا ۸ فروند کشتی در روز سقوط کرده است که افتی نزدیک به ۹۰ درصد را نشان میدهد.
روزنامه لویز لیست اینتلیجنس (Lloyd’s List Intelligence): این نشریه تخصصی حوزه کشتیرانی فاش کرد که با وجود تلاش برخی کشتیها برای عبور پنهانی از طریق خاموش کردن سامانههای شناسایی (AIS)، ارتش جمهوری اسلامی به کشتیهایی که خارج از سیستم ترافیکی یکجانبه تهران حرکت کنند حمله میکند؛ چنانکه در روزهای گذشته حداقل دو کشتی در مسیر خط ساحلی عمان مورد اصابت قرار گرفتهاند.
سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO): این نهاد در گزارش خود با هشدار نسبت به سرگردانی بیش از ۶ هزار ملوان در منطقه، اعلام کرد که به دلیل جهش خطرات امنیتی، حقبیمه نفتکشها و کشتیهای تجاری در تنگه هرمز بین ۳۰ تا ۸۰ برابر افزایش یافته و هزینه بیمه عبور یک نفتکش بزرگ به ۳ تا ۸ میلیون دلار رسیده است.
خبرگزاریهای هندوستان و رویترز: این منابع وقوع یک فاجعه امنیتی جدید در بابالمندب را تایید کردند. بر اساس گزارش مقامات یمنی و هندی، یک کشتی باری تحت پرچم هند پس از حمله یک قایق بدون سرنشین انتحاری (شهپاد) در نزدیکی بندر الحدیده یمن دچار آتشسوزی شدید شد و در دریای سرخ غرق گردید. این حملات پس از آن شدت گرفت که شبهنظامیان حوثی مورد حمایت تهران، علیه بنادر و نفتکشهای عربستان سعودی محاصره دریایی اعلام کردند.
رسانههای دولتی و متمایل به رژیم در داخل ایران، مواضع متناقضی را در قبال انسداد شاهراههای دریایی اتخاذ کردهاند:
خبرگزاری تسنیم و روزنامه جوان: این رسانهها با تایید کاهش شدید عبور و مرور کشتیها، لحنی تهاجمی به خود گرفتهاند. تسنیم به نقل از اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه رژیم، صراحتاً تهدید کرد که وضعیت تنگه هرمز هرگز به شرایط پیش از جنگ باز نخواهد گشت و هر کشوری که با آمریکا در ترتیبات نظامی منطقه همکاری کند، هدف نظامی تلقی خواهد شد. این بوقهای تبلیغاتی، انسداد هرمز را ابزار فشار رژیم در مذاکرات قلمداد میکنند.
روزنامههای دنیای اقتصاد و اعتماد: این مطبوعات تکنوکرات با لحنی نگرانکننده به بررسی پیامدهای مخرب این انسداد پرداختهاند. آنها با اشاره به سقوط شدید درآمدها و فلج شدن واردات کالاهای اساسی، اعتراف میکنند که استمرار ناامنی در هرمز و بابالمندب، بندرهای کشور را به تعطیلی کشانده و هزینه حملونقل کالا به داخل را به ارقامی نجومی رسانده است که دود آن مستقیماً به چشم تودههای محروم مردم میرود.
تحلیلهای استراتژیک بر ضرورت حفظ اهرمهای دفاعی مانند کنترل تنگه هرمز در برابر فشارهای خارجی برای جلوگیری از تسلیم در حوزههای هستهای و موشکی تأکید دارند. با این حال، کارآمدی این استراتژی در گرو برقراری توازن میان قدرت بازدارندگی و کاهش هزینههای سنگین اقتصادی بر مردم، بر اساس اراده دموکراتیک و استقلال ملی است.