عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز پنجشنبه ۲۰ اوت به تهدید تازه دونالد ترامپ برای آغاز آنچه رئیس‌جمهوری آمریکا «جنگ اقتصادی» گسترده علیه ایران خوانده است واکنش نشان داد و اعلام کرد واشنگتن با ادامه سیاست فشار اقتصادی به نتیجه مورد نظر خود نخواهد رسید.
آسوشیتدپرس گزارش داد عراقچی تهدیدهای تازه ترامپ را ادامه سیاست‌هایی دانست که به گفته او پیش از این نیز شکست خورده‌اند. وزیر خارجه ایران همچنین سیاست تحریم و فشار اقتصادی آمریکا را «تروریسم اقتصادی» توصیف کرد و گفت واشنگتن از ابزارهای اقتصادی برای اعمال فشار بر ایران استفاده می‌کند.
این واکنش پس از آن صورت گرفت که ترامپ اعلام کرد آمریکا عملیات اقتصادی گسترده‌ای علیه ایران آغاز خواهد کرد و هر کشوری که به گفته او «راه نجات اقتصادی» در اختیار تهران قرار دهد، با پیامدهای مالی سنگین از سوی واشنگتن روبه‌رو خواهد شد. رئیس‌جمهوری آمریکا هنوز جزئیات اقدامات تازه و چگونگی برخورد با کشورهای طرف معامله با ایران را اعلام نکرده است. ایرنا نیز امروز اظهارات ترامپ درباره آغاز «جنگ اقتصادی» را بازتاب داده است.
هم‌زمان، مسعود پزشکیان نیز امروز درباره امکان مذاکره اظهار نظر کرد. رئیس‌جمهوری ایران گفت «مذاکره به معنای تسلیم نیست» و با اشاره به تجربه کشورهایی مانند چین، بر ضرورت رقابت و تقویت توان اقتصادی کشور تأکید کرد. این موضع در شرایطی بیان شده که ترامپ در روزهای اخیر گفته است در حال حاضر مذاکره‌ای با ایران جریان ندارد.
در همین حال، تحولات میدانی نشان می‌دهد اختلاف ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز همچنان حل نشده است. داده‌های کپلر که امروز رویترز منتشر کرد نشان می‌دهد روز سه‌شنبه و چهارشنبه در هر روز تنها ۹ کشتی حامل کالا از تنگه عبور کرده‌اند؛ رقمی که همچنان بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است. رویترز تأکید می‌کند که این آمار ممکن است همه کشتی‌ها را شامل نشود، زیرا برخی شناورها احتمالاً دستگاه‌های فرستنده خود را خاموش کرده‌اند.
منابع: آسوشیتدپرس، ۲۰ اوت ۲۰۲۶؛ ایرنا و ایسنا، ۲۰ اوت؛ رویترز، ۲۰ اوت ۲۰۲۶.
واکنش امروز تهران نشان می‌دهد که پس از پایان مهلت مذاکرات، منازعه ایران و آمریکا بیش از پیش در دو مسیر هم‌زمان دنبال می‌شود: فشار نظامی و اقتصادی از یک سو و باز نگه داشتن امکان مذاکره از سوی دیگر. سخنان پزشکیان مبنی بر اینکه مذاکره به معنای تسلیم نیست نیز نشان می‌دهد تهران، دست‌کم در سطح رسمی، درِ گفت‌وگو را کاملاً بسته نمی‌داند.
تهدید تازه ترامپ در عین حال تفاوت مهمی با تحریم‌های متعارف آمریکا دارد. او تنها ایران را تهدید نکرده، بلکه کشورها، بانک‌ها و مؤسسات اقتصادی طرف معامله با ایران را نیز به مجازات اقتصادی تهدید کرده است. اگر این سیاست در مقیاس اعلام‌شده اجرا شود، عملاً تلاشی برای وادار کردن کشورهای دیگر به مشارکت در انزوای اقتصادی و مالی ایران و ایجاد نوعی محاصره اقتصادی خواهد بود.
در اینجا باید میان حکومت و حقوق مردم ایران تمایز قائل شد. مخالفت با سیاست‌های جمهوری اسلامی نمی‌تواند مجوزی برای تحمیل فشار اقتصادی نامحدود بر جامعه ایران باشد. تحریم‌هایی که تجارت، تولید، ارزش پول و دسترسی مردم به نیازهای اساسی را تحت تأثیر قرار می‌دهند، هزینه خود را تنها بر حکومت تحمیل نمی‌کنند؛ بخش بزرگی از آن مستقیماً به مردم منتقل می‌شود.
در عین حال، پاسخ مؤثر به چنین فشاری صرفاً محکوم کردن آمریکا نیست. سیاست‌هایی که طی سال‌ها وابستگی اقتصاد ایران به درآمد نفت را تداوم بخشیده و آن را بیش از پیش به شبکه‌های غیرشفاف تجارت و روابط محدود خارجی سوق داده‌اند، آسیب‌پذیری کشور را در برابر تحریم و فشار خارجی افزایش داده‌اند. استقلال اقتصادی زمانی معنا پیدا می‌کند که اقتصاد کشور چنان توانمند، متنوع و برخوردار از روابط گسترده با جهان باشد که یک قدرت خارجی نتواند با تهدید شرکای تجاری، زندگی مردم را تحت فشار قرار دهد.
سخن پزشکیان درباره اینکه مذاکره به معنای تسلیم نیست، از این جهت قابل توجه است. میان تسلیم در برابر خواسته‌های یک قدرت خارجی و مذاکره برای پایان دادن به جنگ تفاوت اساسی وجود دارد. همان‌گونه که دفاع از استقلال و تمامیت ارضی ایران حق کشور است، استفاده از دیپلماسی برای پایان دادن به جنگ و رفع فشار از مردم نیز بخشی از همان مسئولیت ملی است.