آمریکا روز سهشنبه موج تازه و گستردهای از حملات هوایی را علیه اهدافی در جنوب ایران انجام داد و ایران نیز در پاسخ، حملات موشکی و پهپادی علیه مواضع و نیروهای آمریکایی در چند نقطه منطقه انجام داد. این تبادل آتش که پس از یک دوره کاهش نسبی عملیات نظامی صورت گرفته، خطر بازگشت جنگ ایران و آمریکا را به مرحلهای گستردهتر افزایش داده است.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، اعلام کرد در این عملیات مجموعهای از تأسیسات متعلق به سپاه، از جمله سامانههای پدافند هوایی و راداری، تأسیسات و تجهیزات دریایی، تواناییهای مینگذاری و مراکز ارتباطی هدف قرار گرفتهاند. گزارشهای ایران از وقوع انفجار و حمله در نقاط مختلف استان هرمزگان، از جمله بندرعباس، قشم و سیریک، حکایت دارند. رسانههای دولتی ایران همچنین از حمله به بخشهایی از شبکه برق هرمزگان، یک اسکله ماهیگیری و تأسیسات غیرنظامی و نیز اصابت یک پرتابه در محوطه فرودگاه جیرفت خبر دادهاند.
مهمترین جنبه این دور از حملات، گزارش کشته و زخمیشدن غیرنظامیان در کوهستک شهرستان سیریک است. مقامهای استان هرمزگان اعلام کردند یک خانه مسکونی که در آن مراسم عروسی برگزار میشد هدف قرار گرفته است. آمار اولیه ایرنا دو کشته و ۵۰ مجروح بود و سپس شمار کشتهشدگان افزایش یافت؛ گزارشهای بعدی که رویترز و اسوشیتدپرس نیز به نقل از مقامهای ایرانی بازتاب دادهاند، از پنج کشته، از جمله یک کودک خردسال، و دهها زخمی خبر میدهند. سخنگوی سنتکام گفته است ارتش آمریکا از گزارش تلفات غیرنظامیان اطلاع دارد، اما مدعی شده نیروهای آمریکایی غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهند.
در واکنش به حملات آمریکا، ایران موشکهای بالستیک به سوی اهدافی در اردن شلیک کرد. سپاه اعلام کرد پایگاههای مورد استفاده نیروهای آمریکایی را هدف قرار داده است. ارتش اردن گفت ۱۰ موشک از ۱۳ موشک واردشده به حریم هوایی این کشور رهگیری شده و سه موشک دیگر در مناطق غیرمسکونی فرود آمدهاند. ایران همچنین از حمله پهپادی به نیروهای آمریکایی در بحرین خبر داد و کویت نیز اعلام کرد پدافند هوایی این کشور پهپادهایی را رهگیری کرده است.
درباره تلفات نیروهای آمریکایی نیز روایتها متفاوت است. ایران مدعی وارد کردن تلفات به نیروهای آمریکایی در اردن شده، اما مقامهای آمریکایی به رویترز گفتهاند ارزیابیهای اولیه از این حملات نشاندهنده تلفات نیروهای آمریکایی نیست. ازاینرو، ادعای تلفات تا زمان انتشار اطلاعات مستقل قابل تأیید نیست.
دونالد ترامپ نیز پس از حملات هشدار داد که اگر ایران بار دیگر پاسخ دهد، حملات بعدی آمریکا در سطحی «بسیار سختتر و بالاتر» انجام خواهد شد. او در عین حال گفت در پی وادار کردن ایران به مذاکره نیست و بار دیگر مسئله کنترل تنگه هرمز و فشار اقتصادی بر ایران را مطرح کرد. در مقابل، مقامهای نظامی ایران وعده دادهاند ادامه حملات آمریکا با پاسخهای شدیدتر روبهرو خواهد شد.
منابع: رویترز، آسوشیتدپرس، ایرنا
انقلاب اسلامی در هجرت: ازسرگیری حملات مستقیم آمریکا به خاک ایران و پاسخ نظامی ایران نشان میدهد مقطع و دوره کاهش نسبی درگیری بسیار شکننده بوده و خطر ورود جنگ به مرحلهای گستردهتر افزایش یافته است. ادامه منطق «حمله در پاسخ به حمله» میتواند چرخهای ایجاد کند که هر مرحله، زمینه و توجیه مرحله بعدی را فراهم سازد و امکان بازگشت به راهحل سیاسی را دشوارتر کند.
اما در این میان باید با صراحت میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز گذاشت. هدف قرار گرفتن منزل مسکونی محل برگزاری مراسم عروسی در کوهستک سیریک که تاکنون به کشتهشدن دستکم پنج نفر، از جمله یک کودک، و زخمیشدن دهها زن، مرد و کودک انجامیده است، اقدامی محکوم و غیرقابل توجیه است. هرگونه حمله به مردم، منازل مسکونی، مدارس، بیمارستانها، فرودگاهها و تأسیسات غیرنظامی و دیگر اماکنی که ماهیت نظامی ندارند، باید صریح و بدون ملاحظه سیاسی محکوم شود.
این نخستین بار در جریان جنگ کنونی نیست که حملات ارتش آمریکا به کشتهشدن شمار زیادی از غیرنظامیان در ایران میانجامد. در ۲۸ فوریه، حمله به مدرسه ابتدایی «شجره طیبه» در میناب دستکم ۱۷۵ کشته بر جای گذاشت که شمار زیادی از آنان کودک بودند؛ تحقیقات بعدی نشان داد که موشک آمریکایی بر اساس اطلاعات هدفگیری قدیمی به این مدرسه اصابت کرده است. در همان روز در لامرد نیز حملهای به یک سالن ورزشی و محدوده مجاور آن دستکم ۲۱ غیرنظامی، از جمله هفت کودک، را کشت و بررسیهای مستقل بعدی شواهدی ارائه کردند که نوع خسارات با موشک «تهاجمی دقیق» (PrSM) ارتش آمریکا مطابقت داشته است. این سوابق، همراه با واقعه تازه سیریک، ضرورت پاسخگویی درباره نحوه انتخاب اهداف و رعایت اصل حفاظت از غیرنظامیان را دوچندان میکند.
گزارشهای موجود درباره سیریک حاکی از اصابت به یک منزل مسکونی هنگام برگزاری مراسم عروسی است. سنتکام اعلام کرده از گزارشهای مربوط به این حادثه آگاه است و تأکید کرده که نیروهای آمریکایی غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهند. اما این تأکید با واقعیت تلفات غیرنظامی ناشی از حملات پیشین آمریکا در ایران، از جمله حمله به مدرسه شجره طیبه میناب و واقعه لامرد، در تعارض قرار میگیرد. حتی اگر پذیرفته شود که در این موارد قصد اعلامشده ارتش آمریکا هدف قرار دادن غیرنظامیان نبوده است، تکرار حملاتی که به کشتهشدن شمار زیادی از مردم، از جمله کودکان، انجامیده را نمیتوان صرفاً با بیان اینکه «غیرنظامیان هدف نبودهاند» توضیح داد یا مسئولیت آن را منتفی دانست. این موارد پرسشی جدی درباره چگونگی شناسایی و انتخاب اهداف، صحت اطلاعات مورد استفاده در عملیات و رعایت الزامات حفاظت از غیرنظامیان ایجاد میکند و ضرورت انجام تحقیقات مستقل و پاسخگویی درباره مسئولیت این حملات را دوچندان میسازد.این اصل درباره سایر نقاط ایران نیز باید بدون استثنا رعایت شود. حمله به زیرساختها و اماکن غیرنظامی و به خطر انداختن جان مردمی که هیچ نقشی در جنگ ندارند، قابل پذیرش نیست و نمیتوان آن را با اهداف سیاسی یا نظامی توجیه کرد. مسئولیت نخست هر نیروی مهاجم آن است که میان هدف نظامی و جمعیت و تأسیسات غیرنظامی تفکیک قائل شود و از عملیاتی که خطر نامتناسب برای غیرنظامیان ایجاد میکند خودداری کند.
در نهایت، کشتهشدن غیرنظامیان در سیریک یک هشدار دیگر درباره پیامد ادامه این جنگ است: مردم نباید هزینه تصمیمها و محاسبات نظامی دولتها را با جان خود بپردازند. محکوم کردن حمله به غیرنظامیان نه تابع موضع سیاسی درباره جمهوری اسلامی است و نه تابع اینکه حملهکننده کدام کشور باشد؛ حفظ جان مردم و مخالفت با تعرض به غیرنظامیان اصلی است که باید در همه شرایط و درباره همه طرفها رعایت شود.
