دولت ایران برای دومین بار از ماه دسامبر، قیمت بنزین را برای مصرفکنندگان پرمصرف افزایش داده است. بر اساس نظام جدید قیمتگذاری، مصرف ماهانه تا سقف تعیینشده همچنان با نرخهای یارانهای عرضه میشود، اما کسانی که بیش از ۱۱۰ لیتر در ماه مصرف کنند، برای میزان مصرف اضافی باید هر لیتر بنزین را ۱۰۰ هزار ریال بپردازند؛ دو برابر نرخ پیشین این بخش از مصرف.
دولت اعلام کرده است که این تغییر حدود ۱۵ درصد مصرفکنندگان را شامل میشود و درآمد اضافی حاصل از آن به خانوارها بازگردانده خواهد شد. هدف اعلامشده، کاهش مصرف بالای سوخت در شرایطی است که مصرف روزانه بنزین در ایران اخیراً به رکورد حدود ۱۴۵ میلیون لیتر رسیده و از ظرفیت تولید داخلی فراتر رفته است؛ وضعیتی که کشور را به واردات بنزین نیازمند کرده است.
دولت مصرف بالای سوخت را یکی از مشکلات اصلی میداند، اما فرسودگی بخش بزرگی از ناوگان خودرو، مصرف بالای خودروهای داخلی و کمبود و ناکارآمدی حملونقل عمومی نیز از عوامل ساختاری افزایش مصرفاند. در نتیجه، افزایش قیمت به تنهایی الزاماً قادر به حل مشکل ناترازی بنزین نیست.
افزایش قیمت در شرایطی صورت میگیرد که بنا بر گزارش آسوشیتدپرس، نرخ تورم ایران به حدود ۶۷ درصد رسیده و کاهش ارزش ریال قدرت خرید خانوارها را بهشدت تحت فشار قرار داده است. نگرانی اصلی بسیاری از مردم این است که حتی اگر افزایش مستقیم قیمت بنزین تنها شامل مصرفکنندگان پرمصرف شود، اثر آن از طریق افزایش هزینه حملونقل به قیمت کالاها و خدمات منتقل شود.
منابع: آسوشیتدپرس و رسانههای داخلی ایران
انقلاب اسلامی در هجرت: مصرف بسیار بالای بنزین و فاصله میان مصرف و ظرفیت تولید داخلی مشکلی واقعی است و ادامه واردات بنزین در شرایط کنونی هزینه سنگینی بر اقتصاد کشور تحمیل میکند. اما حل این مشکل را نمیتوان تنها به افزایش قیمت و محدود کردن مصرف مردم فروکاست. خودروهای پرمصرف و فرسوده، کیفیت و ظرفیت ناکافی حملونقل عمومی و سیاستهای چند دهه گذشته در صنعت خودرو و انرژی، خود از عوامل اصلی شکلگیری وضعیت کنونیاند.
افزایش قیمت بنزین در اقتصادی که تورم آن به حدود ۶۷ درصد رسیده، حتی اگر مستقیماً تنها بخش محدودی از مصرفکنندگان را دربرگیرد، میتواند از طریق هزینه حملونقل و توزیع به قیمت دیگر کالاها منتقل شود. این موضوع برای اقشار کمدرآمد اهمیت بیشتری دارد، زیرا بخش بزرگتری از درآمد آنان صرف نیازهای ضروری میشود.
از سوی دیگر، ایران یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر نفت و گاز جهان است. اینکه کشوری با چنین ظرفیت انرژی ناچار به واردات بنزین شود، مسئله را نمیتوان صرفاً نتیجه «مصرف زیاد مردم» دانست. فرسودگی پالایشگاهها، ناکارآمدی صنعت خودرو، کمبود سرمایهگذاری و ضعف حملونقل عمومی نیز بخشی از مسئلهاند. سیاست پایدار کاهش مصرف باید همزمان بر بهبود بهرهوری انرژی، توسعه حملونقل عمومی، نوسازی خودروها و افزایش ظرفیت پالایشی متکی باشد؛ وگرنه افزایش قیمت بیشتر به انتقال هزینه ناکارآمدیها به مردم میانجامد.
