از باکو و تفلیس تا بغداد و مسقط؛ کدام مسیرها متوقف شدهاند و کدام پروازها هنوز برقرارند؟
با آغاز اجرای مرحله تازه تحریمهای آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران، شبکه پروازهای خارجی شرکتهای ایرانی با موجی از محدودیتها و لغو پروازها روبهرو شده است. پروازهای ایران به جمهوری آذربایجان و گرجستان متوقف شده، فرودگاههای بغداد و مسقط نیز پذیرش پروازهای ایرانی را متوقف کردهاند و فعالیت ماهان در ترکیه محدود شده است. در مقابل، همه مسیرهای خارجی ایران بسته نشدهاند و پروازهای برخی شرکتهای ایرانی به ترکیه، چین و نجف همچنان گزارش شده است. (The Times of Israel)
این وضعیت پس از آن تشدید شد که وزارت خزانهداری آمریکا در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ۳۶ فرد و نهاد مرتبط با صنعت هوانوردی ایران و ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرد و همزمان برخی مجوزهای مرتبط با فعالیتهای هوانوردی ایران را به حالت تعلیق درآورد. (U.S. Department of the Treasury)
آذربایجان؛ توقف پروازهای شرکتهای ایرانی
جمهوری آذربایجان یکی از نخستین کشورهایی است که محدودیت علیه پروازهای شرکتهای ایرانی را به مرحله اجرا رسانده است.
پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی به آذربایجان از ۲۲ سپتامبر متوقف شد. این تصمیم در شرایطی گرفته شد که تحریمهای جدید آمریکا علیه بخش هوانوردی ایران در آستانه اجرایی شدن بود. (The Times of Israel)
در نتیجه، مسافرانی که برای مسیر ایران ـ آذربایجان بلیت دارند، باید وضعیت استرداد وجه یا تغییر رزرو را از شرکت هواپیمایی یا آژانس صادرکننده بلیت پیگیری کنند.
گرجستان؛ توقف فعالیت ایرلاینهای ایرانی مشمول محدودیت
گرجستان نیز محدودیتهای خود را علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی تشدید کرده است.
پروازهای ماهان به گرجستان از ۲۱ سپتامبر متوقف شد و گزارشها حاکی از آن است که محدودیتهای اعمالشده در چارچوب اجرای تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای ایرانی مشمول تحریم صورت گرفته است. (IranWire)
با این حال، این تصمیم را نباید به معنای بسته شدن کلی مسیر هوایی ایران و گرجستان برای همه شرکتها تعبیر کرد؛ دامنه محدودیتها به شرکتهای مشمول مقررات و تصمیمهای هوانوردی مربوط است.
عراق؛ بغداد بسته شد، نجف همچنان باز است
در عراق، وضعیت فرودگاههای بغداد و نجف متفاوت است.
سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرده است که از بامداد ۲۳ سپتامبر فرودگاه بغداد پذیرش پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی را متوقف کرده است. مقامهای ایرانی همچنین از رایزنی برای انتقال برخی پروازهای مقصد بغداد به فرودگاه نجف خبر دادهاند. (Al Jazeera)
اما این محدودیت به معنای توقف کامل پروازهای ایران به عراق نیست. بر اساس گزارشهای منتشرشده، پروازهای ایران به نجف همچنان برقرار بودهاند و فرودگاه نجف در روزهای اخیر پذیرش پروازهای ایرانی را ادامه داده است. (Al Jazeera)
به این ترتیب، مسافرانی که مقصد نهایی آنها بغداد است، ممکن است ناچار شوند مسیر خود را از طریق نجف تغییر دهند.
عمان؛ مسقط نیز پذیرش پروازهای ایرانی را متوقف کرد
مسقط نیز به فهرست مقاصدی اضافه شده است که پذیرش پروازهای ایرانی در آنها متوقف شده است.
سازمان هواپیمایی کشوری ایران اعلام کرد که فرودگاه مسقط از نیمهشب ۲۳ سپتامبر پروازهای شرکتهای ایرانی را نمیپذیرد. در پی این تصمیم، پروازهای تهران ـ مسقط لغو شد. (Al Jazeera)
شرکت ماهان پیش از این، از ۱۷ سپتامبر پروازهای خود به مسقط را متوقف کرده بود و علت را تصمیم مقامهای هوانوردی عمان اعلام کرده بود. (IranWire)
با وجود همزمانی این تحولات با تشدید تحریمهای آمریکا، باید میان تحریمهای واشنگتن و علت رسمی تصمیم هر کشور تفاوت قائل شد؛ تا زمانی که مقامهای عمانی توضیح دقیقتری ارائه نکنند، نمیتوان تحریمهای آمریکا را بهعنوان تنها علت رسمی تصمیم مسقط معرفی کرد.
ترکیه؛ محدودیت فعلاً بیشتر متوجه ماهان است
ترکیه شرایط متفاوتی دارد. در این کشور، محدودیتهای اخیر بهطور مشخص فعالیت ماهانایر را هدف گرفته است.
ماهان از ۲۱ سپتامبر پروازهای خود در مسیرهای استانبول و آنکارا را متوقف کرد. خود شرکت اعلام کرده است که این توقف در پی تصمیم مقامهای هوانوردی ترکیه صورت گرفته است. (IranWire)
با این حال، توقف فعالیت ماهان به معنای بسته شدن کامل مسیر ایران ـ ترکیه نیست. گزارشهای تازه حاکی از آن است که شرکتهای ایرانی دیگری همچنان به شهرهایی مانند استانبول، آنکارا، قاضیپاشا و ازمیر پرواز دارند. (IntelliNews)
بنابراین، مسافرانی که قصد سفر به ترکیه دارند همچنان باید وضعیت شرکت هواپیمایی موردنظر خود را جداگانه بررسی کنند.
چین؛ یکی از مسیرهای باقیمانده
در میان محدودیتهای جدید، مسیر چین همچنان از جمله مسیرهای فعال شرکتهای ایرانی گزارش شده است.
گزارشهای منتشرشده در ۲۳ سپتامبر نشان میدهد که با وجود آغاز اجرای تحریمهای جدید آمریکا، برخی پروازهای شرکتهای ایرانی به چین ادامه داشتهاند. حتی پرواز ماهان به گوانگژو نیز در همان روز انجام شده است. (www.israelhayom.com)
چین نیز تحریمهای جدید آمریکا را مورد انتقاد قرار داده است، اما وضعیت عملیاتی هر پرواز همچنان به تصمیم شرکت هواپیمایی، فرودگاه مقصد و ارائهدهندگان خدمات بستگی دارد.
تحریمهای آمریکا چه چیزی را تغییر داده است؟
وزارت خزانهداری آمریکا در ۸ سپتامبر اعلام کرد که در چارچوب کارزار جدید خود علیه صنعت هوانوردی ایران، ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرده است. واشنگتن همچنین ۳۶ فرد و نهاد مرتبط با این صنعت را هدف قرار داده است. (U.S. Department of the Treasury)
آمریکا علاوه بر شرکتهای هواپیمایی، شرکتها و واسطههایی را که خدماتی مانند پشتیبانی زمینی، خدمات فروش، انتقال هواپیما، حمل بار یا تأمین تجهیزات ارائه میکنند نیز هدف قرار داده است.
اهمیت این اقدام برای پروازهای خارجی ایران در این است که حتی اگر یک کشور رسماً حریم هوایی خود را نبندد، شرکتهای ارائهدهنده سوخت، خدمات زمینی، تعمیرات و پشتیبانی ممکن است برای همکاری با ایرلاینهای تحریمشده با خطر تحریم آمریکا مواجه شوند. همین مسئله میتواند ادامه فعالیت شرکتهای ایرانی در فرودگاههای خارجی را دشوار کند. (U.S. Department of the Treasury)
نقشه پروازهای ایران چگونه تغییر کرده است؟
بر اساس آخرین گزارشهای منتشرشده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، تصویر کلی چنین است:
|
مقصد |
آخرین وضعیت گزارششده |
|---|---|
|
🇦🇿 آذربایجان |
پرواز شرکتهای ایرانی متوقف شده |
|
🇬🇪 گرجستان |
فعالیت برخی ایرلاینهای ایرانی متوقف شده |
|
🇮🇶 بغداد |
پذیرش پروازهای ایرانی متوقف شده |
|
🇮🇶 نجف |
پروازهای ایرانی همچنان برقرار گزارش شده |
|
🇴🇲 مسقط |
پذیرش پروازهای ایرانی متوقف شده |
|
🇹🇷 ترکیه |
محدودیت عمدتاً متوجه ماهان؛ سایر ایرلاینها در برخی مسیرها فعالاند |
|
🇨🇳 چین |
برخی پروازهای شرکتهای ایرانی همچنان انجام میشود |
این فهرست به سرعت در حال تغییر است و وضعیت یک شرکت هواپیمایی لزوماً وضعیت سایر ایرلاینهای ایرانی را نشان نمیدهد. (IntelliNews)
مسافران چه کار کنند؟
در شرایط فعلی، خرید بلیت صرفاً بر اساس فعال بودن یک مسیر در سامانههای فروش کافی نیست. مسافران باید وضعیت پرواز رفت و برگشت، خدمات فرودگاه مقصد و امکان انجام پرواز در روز سفر را مستقیماً از شرکت هواپیمایی یا آژانس صادرکننده بلیت استعلام کنند.
برای مسافرانی که بلیت بغداد یا مسقط داشتهاند، پیگیری استرداد وجه، تغییر تاریخ یا تغییر مقصد باید از طریق شرکت هواپیمایی یا محل خرید بلیت انجام شود. برای سفر به بغداد نیز نجف در حال حاضر یکی از مسیرهای جایگزین گزارششده است. (Al Jazeera)
جمعبندی
موج جدید تحریمهای آمریکا تاکنون به توقف یا محدودیت عملی پروازهای ایران در چند مقصد مهم منطقهای منجر شده است؛ اما تصویر موجود، یک ممنوعیت یکپارچه و جهانی نیست. آذربایجان و گرجستان محدودیتهای مشخصی اعمال کردهاند، بغداد و مسقط پذیرش پروازهای ایرانی را متوقف کردهاند و ترکیه نیز محدودیتهایی علیه ماهان ایجاد کرده است. در مقابل، نجف، چین و بخشی از مسیرهای ترکیه همچنان در شبکه پروازی شرکتهای ایرانی قرار دارند. (The Times of Israel)
منابع
-
وزارت خزانهداری آمریکا – تحریمهای صنعت هوانوردی ایران
-
الجزیره – لغو پروازهای بغداد و مسقط
-
الجزیره – تأثیر تحریمهای جدید بر پروازهای ایران
-
IranWire – توقف پروازهای ماهان به ترکیه و گرجستان
-
Reuters / گزارشهای منتشرشده درباره اختلال پروازهای ایران
-
Financial Times – توقف پروازهای ماهان در چند مسیر
-
The New Arab – آخرین وضعیت محدودیت پروازهای ایران
