دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در گردهمایی انتخاباتی جمهوریخواهان در گرند آیلند ایالت نبراسکا، هنگام دفاع از ادامه جنگ با ایران و هزینههای اقتصادی آن، سخنانی درباره احتمال هدف قرار گرفتن شهرهای آمریکا توسط ایران بیان کرد که با واکنش گسترده در ایالات متحده روبهرو شده است.
ترامپ با اشاره به افزایش هزینهها، از جمله قیمت سوخت، گفت این هزینهها «بهای اندکی» برای امن نگاه داشتن آمریکا و جهان است. او سپس گفت ایران میتواند یک شهر را «از میان ببرد» و نام لسآنجلس و سندیگو را به میان آورد و پس از آن بار دیگر گفت این «بهای بسیار اندکی» است و جنگ بهزودی پایان خواهد یافت.
نحوه بیان ترامپ موجب شد شماری از مقامهای آمریکایی سخنان او را به این معنا تعبیر کنند که رئیسجمهوری نابودی احتمالی دو شهر آمریکا را هزینهای قابل پذیرش در جنگ با ایران دانسته است. کاخ سفید این برداشت را رد کرد. استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، گفت منظور ترامپ این بوده است که اگر جلوی دستیابی ایران به سلاح هستهای گرفته نمیشد، شهرهای آمریکا میتوانستند در معرض تهدید قرار گیرند. حساب رسمی واکنش سریع کاخ سفید نیز اعلام کرد هدف جنگ جلوگیری از دستیابی ایران به توانایی حمله به لسآنجلس و سندیگو است.
سخنان ترامپ با اعتراض مقامهای دموکرات کالیفرنیا روبهرو شد. گاوین نیوسام، فرماندار این ایالت، سخنان رئیسجمهوری را «خطرناک» خواند. کارن باس، شهردار لسآنجلس، گفت وظیفه رئیسجمهوری حفاظت از کشور است و چنین اظهاراتی میتواند امنیت شهر را به خطر اندازد. تاد گلوریا، شهردار سندیگو، نیز تأکید کرد که سندیگو «خسارت جانبی» جنگ نیست و مردم این شهر را نمیتوان قابل چشمپوشی دانست.
انتقادها تنها به دموکراتها محدود نماند. جیم دزموند، نامزد جمهوریخواه مجلس نمایندگان در حوزه سندیگو و از نظامیان پیشین نیروی دریایی آمریکا، گفت آمریکا باید در برابر ایران از منافع خود دفاع کند، اما نخستین مسئولیت فرمانده کل قوا حفاظت از مردم و خاک آمریکاست. او تأکید کرد هیچ شهر آمریکایی را نمیتوان قابل قربانی شدن دانست. انجمن شهرداران ایالات متحده نیز اعلام کرد رئیسجمهوری نباید حمله یک قدرت خارجی به شهری در آمریکا را امری قابل پذیرش توصیف کند.
سندیگو از نظر نظامی نیز اهمیت ویژهای دارد. این شهر یکی از مهمترین مراکز نیروی دریایی آمریکا در ساحل اقیانوس آرام است و دهها هزار نظامی و کارکنان غیرنظامی وزارت دفاع در پایگاهها و تأسیسات نظامی منطقه فعالیت میکنند.
آیا ایران اکنون قادر به هدف قرار دادن لسآنجلس و سندیگو است؟
این پرسش از خود واکنشهای سیاسی مهمتر است. ارزیابی منتشرشده از سوی «مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی» آمریکا میگوید ایران زرادخانه بزرگ و متنوعی از موشکهای بالستیک و کروز در اختیار دارد و برخی از آنها قادر به رسیدن به اسرائیل و بخشهایی از اروپای شرقی هستند؛ اما ایران تاکنون موشکی را که قادر به رسیدن به خاک اصلی ایالات متحده باشد آزمایش یا عملیاتی نکرده است.
ارزیابی جامعه اطلاعاتی آمریکا در سال ۲۰۲۶ نیز محتاطانهتر از سخنان ترامپ است. بنا بر این ارزیابی، فناوری پرتابگرهای فضایی ایران میتواند در صورت تصمیم تهران، زمینه فنی توسعه یک موشک بالستیک قارهپیما را فراهم کند؛ اما سخن از قابلیتی است که ایران میتواند در آینده در جهت توسعه آن حرکت کند، نه توان عملیاتی موجود برای حمله موشکی به شهرهای ساحل غربی آمریکا.
کارشناسان کنترل تسلیحات نیز پیشتر گفتهاند شواهد اندکی وجود دارد که ایران بتواند در آینده نزدیک موشکی با برد لازم برای رسیدن به خاک اصلی آمریکا تولید کند. ایران نیز اعلام کرده است که برد موشکهای خود را عمداً به کمتر از دو هزار کیلومتر محدود کرده و در پی تولید موشک بالستیک قارهپیما نیست.
بنابراین، در اطلاعات علنی موجود تاکنون مدرکی وجود ندارد که نشان دهد ایران در حال حاضر موشک بالستیک عملیاتی با برد لازم برای هدف قرار دادن لسآنجلس یا سندیگو در اختیار دارد.
انقلاب اسلامی در هجرت: واکنشها به سخنان ترامپ دو مسئله متفاوت را درهم آمیختهاند. نخست، ابهام در جملهبندی رئیسجمهوری آمریکاست که بهگونهای بیان شد که میشد از آن برداشت کرد نابودی احتمالی دو شهر آمریکا «بهای اندکی» برای ادامه جنگ است. توضیح کاخ سفید این است که منظور ترامپ درست عکس این برداشت بوده و او میخواسته بگوید هزینه اقتصادی جنگ در مقایسه با جلوگیری از دستیابی احتمالی ایران به توان تهدید شهرهای آمریکا ناچیز است.
اما حتی با پذیرفتن توضیح کاخ سفید، مسئله دوم باقی میماند: آیا تهدیدی که برای توجیه ادامه جنگ مطرح میشود، اکنون واقعیت خارجی دارد؟ اطلاعات علنی و ارزیابیهای کارشناسی موجود نشان نمیدهند ایران در حال حاضر موشکی با توان رسیدن به لسآنجلس یا سندیگو در اختیار داشته باشد.
این تمایز اهمیت اساسی دارد. یک امر، امکان فنی توسعه چنین موشکی در آینده است و امر دیگری، وجود یک تهدید بالفعل و فوری علیه خاک آمریکا. تبدیل امکان نخست به واقعیت دوم بدون ارائه شواهد میتواند در افکار عمومی تصویری از خطری ایجاد کند که میزان و فوریت آن با اطلاعات موجود سازگار نیست.
این مسئله هنگامی اهمیت بیشتری پیدا میکند که ادعای وجود تهدید هستهای و موشکی ایران از استدلالهای اصلی دولت آمریکا برای توجیه جنگ بوده است. همانگونه که درباره برنامه هستهای باید میان توانایی فنی، قصد ساخت سلاح و وجود برنامه بالفعل ساخت بمب تفاوت گذاشت، درباره برنامه موشکی نیز باید میان فناوری بالقوه برای توسعه موشک قارهپیما و برخورداری بالفعل از چنین سلاحی تفکیک قائل شد.
و سرانجام، صرفنظر از اختلاف بر سر مقصود ترامپ، یک اصل درباره همه طرفهای جنگ یکسان است: شهرها و جمعیت غیرنظامی هدف نظامی نیستند و تهدید یا هدف قرار دادن آنان را نمیتوان با ضرورتهای جنگ توجیه کرد.
