رونن بار، رئیس پیشین سازمان امنیت داخلی اسرائیل، با شکایت افترا علیه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور، او را به طرح اتهامهای نادرست برای منحرف کردن افکار عمومی از مسئولیت شکست امنیتی ۷ اکتبر ۲۰۲۳ متهم کرده است. این پرونده با مطالبه سه میلیون شکل غرامت، در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل، بار دیگر مناقشه بر سر هشدارهای پیش از حمله حماس و مسئولیت مقامهای سیاسی و امنیتی را به کانون توجه بازگردانده است.
شکایت ۱۳۴ صفحهای؛ رویارویی حقوقی بر سر مسئولیت ۷ اکتبر
رونن بار، رئیس پیشین شینبت، روز چهارشنبه، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، علیه بنیامین نتانیاهو شکایت افترا ثبت کرد. او در این شکایت ۱۳۴ صفحهای، نخستوزیر اسرائیل را متهم کرده است که با طرح اتهامهایی که به گفته او نادرست بودهاند، میکوشد مسئولیت خود را در قبال شکست امنیتی منتهی به حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ کمرنگ کند.
بار در متن شکایت میگوید نتانیاهو اتهامهایی را علیه او مطرح کرده که به ادعای شاکی، از نادرستی آنها آگاه بوده است. او این اظهارات را تلاشی برای منحرف کردن بحث عمومی از نقش نخستوزیر در وقایع پیش از حمله میداند.
رئیس پیشین شینبت برای این پرونده سه میلیون شکل اسرائیل، معادل حدود ۸۷۳ هزار یورو، غرامت مطالبه کرده است. این مبلغ خواسته حقوقی اوست و به معنای صدور حکم علیه نتانیاهو نیست.
هشدارهای پیش از حمله؛ اختلاف بر سر آنچه نخستوزیر میدانست
در مرکز این پرونده، پرسشی تعیینکننده قرار دارد: آیا هشدارهای مربوط به تهدید حماس پیش از حمله بهدرستی به مقامهای ارشد اسرائیل منتقل شد و آیا دولت نتانیاهو به اندازه کافی به آنها توجه کرد؟
بار میگوید پیش از ۷ اکتبر درباره تهدیدهای امنیتی ناشی از حماس و خطر تشدید تنش در غزه هشدار داده بود. او همچنین استدلال میکند که سیاستهای چندساله دولت نتانیاهو در قبال غزه، به گفته او، به افزایش خطر ناشی از گروههای مسلح کمک کرده است.
با این حال، ادعاهای بار درباره هشدارهای پیشین و نقش دولت باید با اسناد و یافتههای مستقل سنجیده شوند. ثبت شکایت، بهخودیخود، صحت همه ادعاهای مطرحشده در آن را اثبات نمیکند.
پاسخ نتانیاهو: چرا مستقیماً تماس نگرفتی؟
نتانیاهو روایت بار را رد کرده و گفته است رئیس پیشین شینبت میتوانست مستقیماً با او تماس بگیرد.
حزب لیکود، حزب متبوع نخستوزیر، روز چهارشنبه در واکنش به شکایت اعلام کرد که بار شماره تماس امن نتانیاهو را در اختیار داشته و میتوانسته مانند دیگر رؤسای دستگاههای امنیتی، فوراً با او تماس بگیرد.
نتانیاهو همچنین این پرسش را مطرح کرده است که اگر بار بهموقع با او تماس میگرفت، چه تعداد از قربانیان حمله ممکن بود نجات پیدا کنند.
بار در مقابل میگوید در شب حمله، بر پایه اطلاعاتی درباره تهدیدهای احتمالی، با دبیر نظامی نخستوزیر تماس گرفته بود؛ زیرا شماره مستقیم نتانیاهو را در اختیار نداشت.
به این ترتیب، اختلاف دو طرف تنها بر سر وجود هشدارهای امنیتی نیست؛ بلکه به زمان انتقال اطلاعات، مسیر ارتباطی میان نهادهای امنیتی و دفتر نخستوزیر و مسئولیت هر یک در واکنش به نشانههای خطر نیز مربوط میشود.
پذیرش شکست امنیتی، رد اتهامهای نتانیاهو
رونن بار در سال ۲۰۲۵ از ریاست شینبت کنارهگیری کرد. او پیشتر به شکست سازمان تحت مدیریتش در پیشبینی و جلوگیری از حمله ۷ اکتبر اذعان کرده و مسئولیت مدیریتی خود را پذیرفته بود.
با این حال، بار میان پذیرش مسئولیت نهادی و پذیرش اتهامهای مشخص نتانیاهو تفاوت قائل است. او میگوید ناکامی شینبت در جلوگیری از حمله، بهخودیخود ثابت نمیکند که اطلاعات را پنهان کرده یا مرتکب قصور جنایی شده است.
از نگاه بار، بررسی جامع شکست امنیتی باید تصمیمهای سیاسی دولت، ارزیابی تهدیدها و نحوه برخورد با هشدارهای پیشین را نیز در بر گیرد؛ نه اینکه تمام مسئولیت به دستگاه اطلاعاتی واگذار شود.
انتخابات ۲۷ اکتبر؛ پروندهای با پیامدهای سیاسی
این شکایت در فاصله کمتر از دو هفته تا انتخابات پارلمانی اسرائیل در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ ثبت شده است؛ زمانی که ارزیابی عملکرد دولت در قبال حمله ۷ اکتبر همچنان از موضوعات حساس سیاست داخلی اسرائیل به شمار میرود.
حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، با حمله به جوامع و مواضع اسرائیلی، کشته شدن شمار زیادی از افراد و گروگانگیری همراه شد و آغازگر جنگی گسترده بود. ابعاد این حمله پرسشهای جدی درباره آمادگی ارتش، عملکرد نهادهای اطلاعاتی و تصمیمهای سیاسی پیش از حمله ایجاد کرد.
اکنون، شکایت بار اختلاف بر سر این مسئولیت را به عرصه حقوقی کشانده است. او میخواهد اتهامهایی را که به گفته خودش به اعتبار حرفهایاش لطمه زدهاند، به چالش بکشد؛ در حالی که نتانیاهو بر مسئولیت دستگاههای امنیتی تأکید دارد.
زمان ثبت شکایت، بهتنهایی، انگیزه سیاسی هیچیک از طرفین را ثابت نمیکند. نتیجه حقوقی پرونده نیز به بررسی اسناد و تصمیم مرجع قضایی بستگی خواهد داشت.
پرسش تعیینکننده همچنان پابرجاست: هشدارها چه شدند؟
مناقشه میان نتانیاهو و بار بار دیگر سه پرسش اساسی را درباره ۷ اکتبر مطرح میکند: چه اطلاعاتی پیش از حمله در اختیار مقامهای اسرائیلی بود؟ این اطلاعات چگونه و چه زمانی به مسئولان سیاسی منتقل شد؟ و کدام تصمیمها یا ناکامیها در جلوگیری از حمله نقش داشتند؟
پاسخ دقیق به این پرسشها مستلزم بررسی گزارشهای اطلاعاتی، سوابق تماسها، تصمیمهای عملیاتی و یافتههای نهادهای تحقیقاتی است. روایتهای متعارض دو طرف، بهتنهایی، برای تعیین مسئولیت نهایی کافی نیستند.
پرونده رونن بار علیه نتانیاهو، فراتر از یک اختلاف شخصی، به مناقشهای درباره پاسخگویی سیاسی و امنیتی در اسرائیل تبدیل شده است؛ مناقشهای که در آستانه انتخابات بار دیگر این پرسش را پیش میکشد: مسئولیت شکست امنیتی ۷ اکتبر تا کجا به نهادهای اطلاعاتی محدود میشود و از کجا به تصمیمهای دولت میرسد؟
منابع
-
لیبراسیون، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶: گزارش اصلی درباره شکایت رونن بار و اتهامهای او علیه نتانیاهو.
-
خبرگزاری فرانسه (AFP): گزارش درباره شکایت افترا و واکنش حزب لیکود.
-
تایمز آو اسرائیل: گزارشهای مربوط به هشدارهای پیش از حمله و اختلاف بر سر مسئولیت امنیتی.
-
جروزالم پست: گزارش درباره مطالبه سه میلیون شکل غرامت و جزئیات شکایت.
لیبراسیون — رئیس پیشین شینبت: نتانیاهو برای فرار از مسئولیت دروغ میگوید
