انقلاب اسلامی در هجرت: آتشبس در قاموس حکومت اسرائیل: ما حق کشتن داریم، شما حق اعتراض ندارید! آتشبس از نگاه این حکومت، یعنی بمباران خانهها، ویرانی زمینهای کشاورزی، حمله به بیمارستانها و مدارس؛ و در مقابل، طرف دیگر باید سکوت کند، ضربه بخورد و حتی جرئت اعتراض نداشته باشد! این آتشبس نیست؛ تحمیل یکطرفه سکوت زیر سایه بمبهاست! حکومتی که خود را فراتر از قانون میداند، نمیتواند با نام آتشبس جنایت را عادیسازی کند و با تکیه بر حمایت سیاسی و سکوت رسانههای همسو، از پاسخگویی بگریزد. حقوق بینالملل و قوانین جنگ، ابزارهای تزئینی نیستند که فقط علیه طرف ضعیف به کار گرفته شوند. هر خانه ویرانشده، هر زمین سوخته و هر بیمارستان و مدرسه آسیبدیده، پرسشی است که نمیتوان برای همیشه از برابر آن فرار کرد: چه کسی پاسخگوی این ویرانیهاست؟ سانسور شاید بتواند حقیقت را به تأخیر بیندازد، اما نمیتواند آن را برای همیشه دفن کند. جهان باید بداند که آتشبس، مجوز حمله و کشتار نیست و هیچ حکومتی نباید فراتر از قانون و مصون از پاسخگویی باشد.نه آتشبسِ یکطرفه، نه عدالتِ گزینشی، نه سکوت در برابر نقض حقوق انسانها؛ حقوق بشر یا برای همه است، یا به ابزاری برای فریب افکار عمومی تبدیل شده است!
همزمان با ادامه حملات اسرائیل به غزه، گسترش عملیات نظامی در کرانه باختری و شکنندگی آتشبس در لبنان، بحران خاورمیانه وارد مرحلهای تازه از بیثباتی شده است. در حالی که غیرنظامیان فلسطینی با تلفات، آوارگی و کمبود خدمات حیاتی دستوپنجه نرم میکنند، اختلافهای سیاسی در اسرائیل نیز چشمانداز تشکیل دولت و تغییر مسیر جنگ را مبهم کرده است. پرسش اصلی این است: آیا تحولات سیاسی میتوانند راه را برای کاهش پایدار خشونت باز کنند، یا منطقه همچنان در چرخه حمله، پاسخ نظامی و آتشبسهای ناپایدار گرفتار خواهد ماند؟
۱. غزه؛ آتشبس روی کاغذ، مرگ و ویرانی در میدان
در نوار غزه، ادامه حملات اسرائیل نشان میدهد که آتشبس اعلامشده در اکتبر ۲۰۲۵ نتوانسته به توقف پایدار خشونتها منجر شود. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس در ۲۹ اکتبر، حملات روز چهارشنبه در خانیونس دستکم یک کشته و شش زخمی برجای گذاشت. در گزارش دیگری که به نقل از مقامهای بهداشتی منتشر شده، از حملات جداگانه در رفح و اطراف یک بیمارستان صحرایی صلیب سرخ نیز خبر داده شده است. آمار این حوادث مربوط به گزارشهای متفاوت است و نباید بدون تفکیک زمانی و مکانی با یکدیگر جمع شود.
بیش از ۱۵۰۰ کشته از زمان آتشبس
بر اساس آمار وزارت بهداشت غزه که آسوشیتدپرس در گزارش تازه خود نقل کرده است، از زمان آغاز آتشبس در اکتبر ۲۰۲۵ تاکنون بیش از ۱۵۵۰ فلسطینی کشته شدهاند. این وزارتخانه در آمار کلی خود میان غیرنظامیان و افراد مسلح تفکیک کاملی ارائه نمیکند؛ ازاینرو، این رقم باید بهعنوان آمار اعلامشده از سوی مقامهای بهداشتی غزه بیان شود، نه شمار تأییدشده مستقل غیرنظامیان.
ابعاد بحران فقط در شمار قربانیان خلاصه نمیشود. گزارش ۱۵ اکتبر دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) نشان میدهد که حدود ۹۵۰ هزار آواره در مکانهایی زندگی میکنند که در معرض خطر متوسط تا شدید سیلاب قرار دارند. بیش از ۴۰۰ هزار نفر از آنان در مناطق پرخطر اسکان یافتهاند. کمبود سوخت، دارو، قطعات یدکی و تجهیزات درمانی نیز استمرار خدمات پزشکی و تأمین آب سالم را با مشکل روبهرو کرده است.
طرح صلح آمریکا در بنبست
برنامه مورد حمایت آمریکا برای آینده غزه، از جمله خلع سلاح حماس، عقبنشینی نیروهای اسرائیلی و آغاز بازسازی، هنوز به اجرای کامل نرسیده است. آسوشیتدپرس گزارش داده است که این طرح پس از عقبنشینی محدود اولیه و افزایش کمکها، در عمل با موانع جدی روبهرو شده است. اختلاف بر سر خلع سلاح حماس، کنترل امنیتی غزه و جدول زمانی خروج اسرائیل همچنان پابرجاست.
در نتیجه، آتشبس فعلی بیش از آنکه به معنای پایان جنگ باشد، چارچوبی شکننده برای مهار بخشی از درگیریهاست؛ چارچوبی که بدون تضمین امنیت غیرنظامیان و دسترسی پایدار به کمکهای بشردوستانه، نمیتواند ثبات واقعی ایجاد کند.
۲. کرانه باختری؛ الخلیل زیر فشار عملیات نظامی و آوارگی
در کرانه باختری اشغالی، عملیات نظامی اسرائیل در الخلیل پس از حمله مسلحانه ۲۳ اکتبر ادامه یافته است؛ حملهای که به کشتهشدن دو سرباز اسرائیلی و زخمیشدن سه نفر دیگر انجامید. ارتش اسرائیل عملیات جستوجو، بازداشت و بستن مسیرهای دسترسی را در منطقه گسترش داده است.
بر اساس گزارش شهرداری الخلیل که در ۲۸ اکتبر منتشر شد، حدود ۷۸۰ خانواده، معادل نزدیک به پنج هزار نفر، یا از خانههای خود تخلیه شدهاند یا به دلیل عملیات و محدودیتهای نظامی در خانههایشان محبوس ماندهاند.
هشدار سازمان ملل درباره خطر آوارگی اجباری
دفتر حقوق بشر سازمان ملل در ۲۷ اکتبر اعلام کرد که شمار فلسطینیانی که در پی عملیات الخلیل از خانههای خود رانده شدهاند، از سه هزار نفر گذشته است. فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، درباره پیامدهای عملیات، تخریب خانهها و محدودیت شدید رفتوآمد هشدار داده و نسبت به خطر پاکسازی قومی ابراز نگرانی کرده است. این هشدار، ارزیابی مقام سازمان ملل از روند موجود است و نباید با صدور حکم قضایی درباره وقوع جرم یکسان تلقی شود.
همزمان، خشونت شهرکنشینان و محدودیت دسترسی کشاورزان فلسطینی به زمینهایشان نیز ادامه دارد. اوچا در گزارش اکتبر خود از ثبت بیش از ۱۶۰ حمله مرتبط با فصل برداشت زیتون در یک دوره دوهفتهای خبر داده است؛ حملاتی که به جراحت، خسارت مالی یا هر دو منجر شدهاند.
این تحولات، فراتر از یک عملیات امنیتی محدود، بر زندگی روزمره فلسطینیان تأثیر گذاشته است: خانوادههایی که خانههای خود را ترک میکنند، کشاورزانی که امکان دسترسی به زمینهایشان را از دست میدهند و بیمارانی که رفتوآمدشان به مراکز درمانی دشوارتر میشود.
۳. لبنان؛ آتشبس شکننده و خطر بازگشت به جنگ
در لبنان، توافق سیاسی برای مهار درگیریها هنوز به صلح پایدار منجر نشده است. بر اساس گزارش کتابخانه مجلس عوام بریتانیا در ۲ اکتبر، چارچوب سهجانبهای میان لبنان، اسرائیل و آمریکا در ژوئن ۲۰۲۶ شکل گرفت؛ چارچوبی که خلع سلاح حزبالله، گسترش کنترل ارتش لبنان بر جنوب و خروج نیروهای اسرائیلی را در بر میگیرد. بااینحال، درگیریها و حملات پراکنده پس از توافق نیز ادامه یافتهاند و اجرای کامل تعهدات با مانع روبهروست.
حزبالله برای احتمال جنگ تازه آماده میشود
رویترز در گزارش ۲۶ اکتبر، به نقل از منابع امنیتی لبنانی، نوشت که حزبالله طی سه ماه گذشته برای احتمال ازسرگیری جنگ با اسرائیل آماده شده است. به گزارش این خبرگزاری، این گروه در حال تقویت ذخایر تسلیحاتی، تولید پهپادهای تهاجمی و بازسازی بخشی از ساختار فرماندهی خود بوده است. منابع یادشده همچنین از دریافت کمک مالی از ایران خبر دادهاند؛ ادعاهایی که بر اطلاعات منابع امنیتی استوارند و تمام جزئیات آنها مستقلاً قابل تأیید نیست.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که حملات اسرائیل همچنان ادامه دارد و اختلاف بر سر حضور نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان، آینده تسلیحاتی حزبالله و نقش ارتش لبنان حل نشده است.
آینده نیروهای حافظ صلح چه خواهد شد؟
یکی از نگرانیهای مهم، آینده نیروی موقت سازمان ملل در لبنان، یونیفیل، است. بر اساس قطعنامه ۲۷۹۰ شورای امنیت، این نیرو باید از پایان سال ۲۰۲۶ روند کاهش فعالیت و خروج تدریجی خود را آغاز کند؛ روندی که قرار است طی سال ۲۰۲۷ ادامه یابد. این تصمیم، پرسشهای مهمی درباره سازوکار نظارت بر آتشبس، حفاظت از غیرنظامیان و جلوگیری از درگیریهای تازه در امتداد خط آبی ایجاد کرده است.
دبیرکل سازمان ملل نیز پیشتر درباره افزایش عملیات نظامی در جنوب لبنان، تلفات غیرنظامیان، آسیب به مراکز درمانی و محدودیت دسترسی بشردوستانه هشدار داده و خواستار توقف درگیریها و احترام به حاکمیت لبنان شده است.
نتیجه آنکه لبنان در وضعیتی میان آتشبس و آمادگی برای جنگ تازه قرار دارد. بدون اجرای تعهدات متقابل، خروج نیروهای اسرائیلی و ایجاد سازوکاری مؤثر برای امنیت مرزها، خطر بازگشت به درگیری گسترده همچنان جدی است.
۴. اردن؛ مخالفت با سیاستهای اسرائیل و نگرانی از سرایت بحران
اردن در معادلات منطقهای موقعیتی حساس دارد: این کشور با اسرائیل پیمان صلح دارد، اما در عین حال، گسترش شهرکسازی، خشونت شهرکنشینان و محدودیتهای اعمالشده علیه فلسطینیان از عوامل اصلی تنش سیاسی میان امان و تلآویو هستند.
وزارت خارجه اردن در ۱۷ اکتبر حملات شهرکنشینان اسرائیلی به کشاورزان فلسطینی، خبرنگاران، شخصیتهای مذهبی و هیئت دیپلماتیک اروپایی در منطقه طیبه، در شرق رامالله، را محکوم کرد. امان خواستار پاسخگویی عاملان این حملات و توقف اقداماتی شد که از دید دولت اردن، چشمانداز تشکیل کشور مستقل فلسطینی را تضعیف میکنند.
فشار امنیتی در داخل اردن
در تحولی جداگانه، حمله مسلحانه به مراسم تشییع جنازه در یک کلیسای ارتدوکس یونانی در استان کرک در ۲۳ اکتبر، چندین کشته و دهها زخمی بر جای گذاشت. رویترز در گزارش ۲۶ اکتبر از بازداشت سه مظنون خبر داد. مقامهای اردنی این حمله را اقدامی افراطی توصیف کردند، اما تا زمان انتشار گزارش، مسئولیت آن از سوی هیچ گروهی پذیرفته نشده بود و جزئیات ارتباط احتمالی مظنونان با شبکههای مسلح همچنان در دست بررسی قرار داشت.
این حادثه مستقیماً به منازعه اسرائیل و فلسطین مرتبط اعلام نشده است؛ بااینحال، نشان میدهد که کشورهای منطقه، در کنار فشار ناشی از بحران فلسطین و تنشهای مرزی، با چالشهای امنیتی داخلی نیز روبهرو هستند.
از منظر روابط اردن و اسرائیل، مهمترین نگرانی امان جلوگیری از گسترش بحران به کرانه باختری، ممانعت از آوارگی بیشتر فلسطینیان و حفظ ثبات مرزهاست. اردن همچنان از راهحل دوکشوری و تشکیل کشور مستقل فلسطینی با پایتختی بیتالمقدس شرقی حمایت میکند.
۵. انتخابات اسرائیل؛ نتانیاهو پیروز نشد، اما هنوز کنار نرفته است
انتخابات پارلمانی ۲۷ اکتبر اسرائیل، برخلاف انتظار طرفداران تغییر دولت، به پیروزی قاطع هیچیک از دو بلوک اصلی منجر نشد. نتایج اولیه منتشرشده تا پنجشنبه ۲۹ اکتبر نشان میدهد که بلوک راستگرای بنیامین نتانیاهو حدود ۵۳ کرسی، ائتلاف مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت ۴۸ کرسی و احزاب عرب ۱۹ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست آوردهاند. شمارش برخی آرای باقیمانده هنوز ادامه داشت و ارقام نهایی رسمی نشده بود.
چرا نتیجه انتخابات تعیینکننده است؟
هیچیک از بلوکها به حد نصاب ۶۱ کرسی برای تشکیل دولت اکثریت نرسیده است. در نتیجه، احزاب عرب که شمار کرسیهایشان افزایش یافته، میتوانند در مذاکرات تشکیل دولت نقش تعیینکنندهای پیدا کنند؛ هرچند همکاری با این احزاب برای بخشی از مخالفان نتانیاهو از نظر سیاسی دشوار است.
رئیسجمهوری اسرائیل، اسحاق هرتزوگ، از رهبران سیاسی خواسته است با ذهنی باز وارد مذاکرات شوند. انتظار میرود پس از نهایی شدن نتایج، روند رسمی معرفی نامزد تشکیل دولت آغاز شود. اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام دیگری نیز وجود دارد.
آیا تغییر دولت به معنای تغییر سیاست جنگی اسرائیل است؟
نه لزوماً. جنگ غزه، امنیت اسرائیل، وضعیت گروگانها، خدمت نظامی حریدیها، شهرکسازی و روابط با آمریکا از مسائل اصلی رقابت انتخاباتی بودهاند. اما حتی در صورت تشکیل دولت جدید، تغییر سیاستهای نظامی و امنیتی به ترکیب ائتلاف، توافقهای احتمالی با احزاب دیگر و شرایط میدانی بستگی خواهد داشت.
آسوشیتدپرس گزارش داده است که آینده غزه در مبارزات انتخاباتی جایگاه محدودی داشته و بسیاری از ساکنان غزه بیش از مباحث سیاسی، نگران نیازهای فوری مانند غذا، سرپناه و امنیت بودهاند.
ازاینرو، نتیجه انتخابات را نباید بهتنهایی نشانه پایان جنگ یا آغاز دورهای تازه از صلح دانست. بحران سیاسی اسرائیل و بحران انسانی فلسطینیان، دو مسئله مرتبط اما مستقلاند که حل هر یک به تصمیمهای مشخص و تغییرات عملی نیاز دارد.
۶. تصویر کلی منطقه؛ چرا آتشبسها به صلح تبدیل نمیشوند؟
تحولات غزه، کرانه باختری، لبنان و اردن نشان میدهد که بحران منطقهای تنها مجموعهای از درگیریهای جداگانه نیست. عملیات نظامی، آوارگی، اختلاف بر سر کنترل سرزمینها، وضعیت گروههای مسلح و نگرانیهای امنیتی کشورهای همسایه، یکدیگر را تشدید میکنند.
سه روند اصلی در این میان قابل مشاهده است:
-
تداوم خشونت در کنار توافقهای سیاسی: در غزه و لبنان، آتشبسها نتوانستهاند همه حملات را متوقف کنند یا تضمینهای لازم برای امنیت غیرنظامیان را فراهم آورند.
-
افزایش فشار بر جمعیت غیرنظامی: آوارگی در الخلیل، کمبود خدمات حیاتی در غزه و ناامنی در جنوب لبنان، هزینه انسانی بحران را سنگینتر کرده است.
-
نبود افق سیاسی روشن: انتخابات اسرائیل به اکثریت مشخصی منجر نشده و اختلاف بر سر آینده غزه، وضعیت کرانه باختری و ترتیبات امنیتی لبنان همچنان ادامه دارد.
از سوی دیگر، نقش میانجیگران و سازمان ملل همچنان مهم است، اما موفقیت دیپلماسی به اجرای تعهدات، حفاظت از غیرنظامیان و ایجاد سازوکارهای قابل نظارت برای جلوگیری از بازگشت درگیریها بستگی دارد.
جمعبندی؛ منطقه در انتظار تصمیمهایی فراتر از آتشبس
تا ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶، نشانهای از حلوفصل پایدار بحران در غزه، کرانه باختری و لبنان دیده نمیشود. در غزه، حملات و بحران انسانی ادامه دارند؛ در الخلیل، عملیات اسرائیل هزاران فلسطینی را تحت تأثیر قرار داده است؛ در لبنان، خطر بازگشت جنگ همچنان مطرح است؛ و در اسرائیل، انتخابات بدون اکثریت روشن به پایان رسیده است.
اردن نیز ضمن حفظ پیمان صلح با اسرائیل، نسبت به سیاستهای این کشور در سرزمینهای فلسطینی و پیامدهای منطقهای آن هشدار میدهد.
واقعیت تعیینکننده این است که تغییر ترکیب پارلمان اسرائیل، کاهش مقطعی حملات یا امضای یک توافق بهتنهایی برای پایان دادن به بحران کافی نیست. صلح پایدار به توقف حملات، حفاظت از غیرنظامیان، دسترسی بدون مانع به کمکهای بشردوستانه، احترام به حاکمیت لبنان، جلوگیری از آوارگی اجباری و ایجاد افقی سیاسی برای حل منازعه فلسطین و اسرائیل نیاز دارد.
بدون پیشرفت در این زمینهها، خطر آن وجود دارد که آتشبسها صرفاً فاصلهای میان دو موج خشونت باشند، نه آغاز راهی به سوی ثبات.
منابع
۱. آسوشیتدپرس (AP)، گزارش ادامه حملات اسرائیل به غزه و تلفات جدید، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش
۲. دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (OCHA)، گزارش وضعیت انسانی غزه و کرانه باختری، منتشرشده در اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش ۱۵ اکتبر
۳. سازمان ملل متحد در فلسطین، هشدار کمیسر عالی حقوق بشر درباره عملیات الخلیل و آوارگی فلسطینیان، ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش
۴. تایمز آو اسرائیل (The Times of Israel)، گزارش نتایج اولیه انتخابات اسرائیل و وضعیت احزاب، ۲۸ و ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش
۵. خبرگزاری رویترز (Reuters)، گزارش آمادگی حزبالله برای احتمال ازسرگیری جنگ با اسرائیل، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش
۶ کتابخانه مجلس عوام بریتانیا، گزارش تحلیلی درباره درگیری اسرائیل و حزبالله در سال ۲۰۲۶ و چارچوب آتشبس، ۲ اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش
۷. سازمان ملل متحد، هماهنگکننده ویژه برای لبنان (UNSCOL)، بیانیه درباره تشدید عملیات نظامی در جنوب لبنان و ضرورت حفاظت از غیرنظامیان، ۸ سپتامبر ۲۰۲۶. مشاهده بیانیه
۸. خبرگزاری پترا (Petra)، خبرگزاری رسمی اردن، محکومیت حملات شهرکنشینان اسرائیلی به فلسطینیان و هیئت دیپلماتیک اروپایی، ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش
۹. خبرگزاری رویترز (Reuters)، گزارش بازداشت مظنونان حمله مسلحانه به کلیسایی در استان کرک اردن، ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش
۱۰. آسوشیتدپرس (AP)، تحلیل بنبست سیاسی پس از انتخابات اسرائیل و دشواری تشکیل دولت، ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶. مشاهده گزارش

انقلاب اسلامی در هجرت: آتشبس در قاموس حکومت اسرائیل: ما حق کشتن داریم، شما حق اعتراض ندارید! آتشبس از نگاه این حکومت، یعنی بمباران خانهها، ویرانی زمینهای کشاورزی، حمله به بیمارستانها و مدارس؛ و در مقابل، طرف دیگر باید سکوت کند، ضربه بخورد و حتی جرئت اعتراض نداشته باشد! این آتشبس نیست؛ تحمیل یکطرفه سکوت زیر سایه بمبهاست! حکومتی که خود را فراتر از قانون میداند، نمیتواند با نام آتشبس جنایت را عادیسازی کند و با تکیه بر حمایت سیاسی و سکوت رسانههای همسو، از پاسخگویی بگریزد. حقوق بینالملل و قوانین جنگ، ابزارهای تزئینی نیستند که فقط علیه طرف ضعیف به کار گرفته شوند. هر خانه ویرانشده، هر زمین سوخته و هر بیمارستان و مدرسه آسیبدیده، پرسشی است که نمیتوان برای همیشه از برابر آن فرار کرد: چه کسی پاسخگوی این ویرانیهاست؟ سانسور شاید بتواند حقیقت را به تأخیر بیندازد، اما نمیتواند آن را برای همیشه دفن کند. جهان باید بداند که آتشبس، مجوز حمله و کشتار نیست و هیچ حکومتی نباید فراتر از قانون و مصون از پاسخگویی باشد.نه آتشبسِ یکطرفه، نه عدالتِ گزینشی، نه سکوت در برابر نقض حقوق انسانها؛ حقوق بشر یا برای همه است، یا به ابزاری برای فریب افکار عمومی تبدیل شده است!