مردم آفریقای جنوبی روز چهارشنبه برای انتخاب نمایندگان شوراهای محلی به پای صندوقهای رأی رفتند؛ انتخاباتی که میتواند به یکی از مهمترین آزمونهای سیاسی برای حزب کنگره ملی آفریقا، حزب نلسون ماندلا و پیشگام مبارزه با نظام تبعیض نژادی آپارتاید، تبدیل شود. این حزب که از سال ۱۹۹۴ قدرت سیاسی را در اختیار داشته، در سالهای اخیر بخش قابل توجهی از حمایت مردمی خود را از دست داده است.
به گزارش آسوشیتدپرس و خبرگزاری فرانسه، بیش از ۲۹ میلیون شهروند برای شرکت در انتخابات ثبتنام کردهاند. رأیدهندگان نمایندگان شوراهای هشت کلانشهر، ۴۴ شورای منطقهای و ۲۰۵ شورای محلی را انتخاب میکنند. شهرداران نیز پس از تشکیل شوراها و بر اساس توافق میان احزاب تعیین خواهند شد.
این انتخابات در شرایطی برگزار میشود که نارضایتی از فساد اداری، بیکاری گسترده، قطع آب و برق، فرسودگی زیرساختها و ضعف خدمات شهری افزایش یافته است. بسیاری از شهروندان معتقدند که با گذشت بیش از سه دهه از پایان آپارتاید، بهبود شرایط زندگی با وعدههای رهبران سیاسی فاصله زیادی دارد.
در ژوهانسبورگ، بزرگترین شهر و مرکز اقتصادی آفریقای جنوبی، مشکلات تأمین آب، برق و خدمات شهری به یکی از محورهای اصلی رقابت انتخاباتی تبدیل شده است. این شهر طی چهار سال گذشته پنج بار شاهد تغییر شهردار بوده؛ وضعیتی که به گفته ناظران، اداره شهر و اجرای برنامههای بلندمدت را دشوار کرده است.
حزب کنگره ملی آفریقا در انتخابات محلی سال ۲۰۲۱ برای نخستین بار کمتر از نیمی از آرا را به دست آورد. در انتخابات سراسری سال ۲۰۲۴ نیز با کسب حدود ۴۰ درصد آرا، اکثریت پارلمانی خود را از دست داد و ناچار شد با احزاب رقیب، از جمله اتحاد دموکراتیک، دولت ائتلافی تشکیل دهد.
نظرسنجیهای پیش از انتخابات کنونی نشان میدهند که حمایت از کنگره ملی آفریقا ممکن است بار دیگر کاهش یابد. برخی برآوردها حتی از احتمال سقوط آرای این حزب به حدود یکسوم کل آرا حکایت دارند. با این حال، این ارقام پیشبینیاند و نتیجه انتخابات هنوز مشخص نشده است.
حزب اتحاد دموکراتیک امیدوار است از نارضایتی عمومی برای گسترش نفوذ خود در شهرهای بزرگ، بهویژه ژوهانسبورگ، استفاده کند. در بندر دوربان نیز حزب «اومخونتو وسیزوه»، به رهبری جیکوب زوما، رئیسجمهوری پیشین، رقیبی جدی برای کنگره ملی آفریقا به شمار میرود.
سیریل رامافوزا، رئیسجمهوری آفریقای جنوبی، ضمن پذیرش ضعف عملکرد دولتهای محلی، اذعان کرده است که ناکارآمدی شهرداریها اعتماد شهروندان به نهادهای دموکراتیک را کاهش داده است. او با این حال انتخابات کنونی را فرصتی برای اصلاح وضعیت و بازسازی اعتماد عمومی توصیف کرد.
یکی دیگر از نگرانیهای احزاب سیاسی، میزان مشارکت مردم است. در انتخابات محلی سال ۲۰۲۱ تنها حدود ۴۶ درصد واجدان شرایط رأی دادند. کاهش مشارکت، بهویژه در میان جوانان، میتواند نشانهای از سرخوردگی بخشی از جامعه از احزاب سنتی باشد.
رأیگیری تا ساعت ۲۱ به وقت محلی ادامه خواهد یافت و انتظار میرود نتایج نهایی تا روز یکشنبه اعلام شود.
منابع: آسوشیتدپرس، آفریکانیوز و خبرگزاری فرانسه، گاردین،
انقلاب اسلامی در هجرت:انتخابات آفریقای جنوبی از این جهت اهمیت دارد که یکی از مهمترین جنبشهای آزادیبخش قرن بیستم، پس از دستیابی به قدرت سیاسی و گذشت بیش از سه دهه، اکنون با کاهش اعتماد بخش قابل توجهی از جامعه روبهرو شده است. کنگره ملی آفریقا به رهبری نلسون ماندلا نقشی تعیینکننده در پایان دادن به نظام تبعیض نژادی داشت و توانست حق رأی برابر را برای همه شهروندان به رسمیت بشناساند. با این حال، اعتبار تاریخی یک جنبش آزادیبخش نمیتواند برای همیشه جایگزین پاسخگویی به مطالبات مردم شود.
آفریقای جنوبی پس از پایان آپارتاید به دستاوردهای مهمی در زمینه حقوق سیاسی، برابری قانونی و مشارکت شهروندان رسید، اما نابرابریهای عمیق اقتصادی و اجتماعی همچنان پابرجا ماندهاند. بخش بزرگی از جمعیت سیاهپوست، که قربانی اصلی نظام تبعیض نژادی بود، هنوز با فقر، بیکاری و دسترسی نابرابر به امکانات زندگی روبهروست. فساد و ناکارآمدی نهادهای دولتی نیز بر این مشکلات افزوده است.
کاهش حمایت از کنگره ملی آفریقا نشان میدهد که مشروعیت تاریخی یک حزب، هر اندازه نقش آن در رهایی مردم برجسته باشد، نمیتواند جانشین رضایت امروز شهروندان شود. مردمی که برای دستیابی به آزادی و برابری مبارزه کردهاند، حق دارند از حکومتی که با رأی آنان به قدرت رسیده، اجرای وعدهها و رعایت حقوق اقتصادی و اجتماعی خود را مطالبه کنند.
از سوی دیگر، افزایش نفوذ احزاب رقیب و احتمال تشکیل ائتلافهای چندحزبی میتواند فرصتی برای تقویت نظارت و پاسخگویی باشد، مشروط بر آنکه اختلافات سیاسی به بیثباتی دائمی نهادهای محلی نینجامد. تجربه تغییر مکرر شهرداران در ژوهانسبورگ نشان میدهد که رقابت انتخاباتی، بدون توانایی توافق بر سر اداره امور عمومی، لزوماً به بهبود زندگی شهروندان منجر نمیشود.
تجربه آفریقای جنوبی همچنین یادآور این واقعیت است که پایان یک نظام تبعیضآمیز یا استبدادی، هرچند گامی اساسی در راه آزادی است، بهتنهایی تحقق عدالت اجتماعی و حاکمیت مردم را تضمین نمیکند. آزادی سیاسی زمانی پایدارتر میشود که با حقوق برابر، شفافیت اقتصادی، امکان نظارت شهروندان و برخورداری همگان از امکانات ضروری زندگی همراه باشد.
نتایج این انتخابات نشان خواهد داد که آیا کنگره ملی آفریقا میتواند با اصلاح عملکرد خود بخشی از اعتماد ازدسترفته را بازیابد یا روند کاهش نفوذ آن ادامه خواهد یافت. در هر دو صورت، آنچه اهمیت دارد، امکان تغییر مسالمتآمیز قدرت از راه رأی مردم و پاسخگویی منتخبان به شهروندان است.
