مقامات (ایرانی) می‌گویند یک اشتباه محاسباتی از سوی ایران منجر به خسارت گسترده حملات اسرائیل شد
• گفتگو با چند تن از مقام ارشد ایرانی نشان می‌د هد آنها انتظار چنین حمله زودهنگامی از سوی اسرائیل را نداشتند و تصور می‌ کردند حمله بعد از دور جدید مذاکرات در عمان انجام خواهد شد.
رهبران عالیرتبه ایران برای بیش از یک هفته منتظر احتمال حمله اسرائیل بودند اگر مذاکرات هسته‌ای با آمریکا شکست بخورد. اما یک اشتباه محاسباتی بزرگ رخ داد:
آنها هرگز تصور نمی‌ کردند که اسرائیل قبل از دور جدید مذاکرات– که برای یکشنبه [۲۵ خرداد ۱۴۰۴ برابر با ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵] در عمان برنامه‌ ریزی شده بود- حمله کند. آنها هشدارهای درباره حمله قریب‌ الوقوع را تبلیغات اسرائیلی برای فشار بر ایران می‌ دانستند.
این مقامات می گویند که احتمالاً به دلیل همین خوش خیالی، اقدامات حفاظتی پیش‌ بینی‌ شده مورد غفلت قرار گرفتند و اجرا نشدند.
این گزارش از نحوه آمادگی مقام‌ های ایرانی پیش از حملات گسترده اسرائیل به سراسر کشور در روز جمعه، و نیز واکنش آنها پس از حملات، بر پایه مصاحبه با شش مقام ارشد جمهوری اسلامی و دو عضو سپاه پاسداران تهیه شده است. همه این افراد درخواست کرده‌ اند نامشان فاش نشود، زیرا اطلاعات ارائه‌ شده حساس هستند.
در شب حمله، فرماندهان ارشد نظام تصمیمی سرنوشت ساز گرفتند و به پناه‌ گاه‌ ها نرفتند و در منازل خود باقی ماندند. ژنرال [سردار] امیر علی حاجی‌ زاده، فرمانده هوا فضای سپاه، همراه با تیم خود یک نشست اضطراری جنگی در یکی از پایگاه‌ های تهران برگزار کرد و همگی در این حمله کشته شدند.
تا عصر جمعه، دولت تازه در حال درک عظمت خسارات ناشی از حمله اسرائیل بود که حداقل ۱۵ مرکز در شهرهای مختلف، از جمله اصفهان، تبریز، ایلام، لرستان، قم، اراک، ارومیه، قصرشیرین، کرمانشاه، همدان و شیراز هدف قرار گرفتند.
اسرائیل بخش مهمی از توان دفاعی ایران را نابود کرد؛ رادارها و سامانه‌ های پدافند هوایی منهدم شدند، دسترسی به موشک‌ های بالستیک مختل شدند و فرماندهان ارشد نظامی و دانشمندان هست ه‌ای کشته شدند. همچنین تأسیسات روی زمینیِ هسته‌ ای نطنز به شدت تخریب شد.
در پیامک های خصوصی برخی مسئولان که نیویورک تایمز دیده است، برخی مقامات با عصبانیت از یکدیگر می پرسیده‌ اند: “پس پدافند هوایی‌ مان کجاست؟” “چطور اسرائیل به هر جا خواست حمله کرد، فرماندهان ارشد ما را کشت، و ما قادر به هیچ کاری نیستیم؟”
آنها همچنین شکست عمدۀ سیستم اطلاعاتی و دفاعی را که منجر به عدم رصد وقوع این تهاجم و صدمات ناشی از آن شد را به زیر سؤال برده اند.
حمید حسینی، عضو کمیته انرژی اتاق بازرگانی ایران، در مصاحبه‌ ای تلفنی از تهران گفت: “حمله اسرائیل، بویژه کشتار فرماندهان ارشد نظامی و دانشمندان هسته‌ ای، کاملاً رهبری کشور را غافلگیر کرد،. این حمله همچنین ضعف شدید ما در پدافند هوایی و توانایی اسرائیل در بمباران اهداف حیاتی و پایگاه‌ های نظامی‌ مان را بدون هیچ مقاومتی، آشکار کرد”.
آقای حسینی که به دولت نزدیک است، افزود: نفوذ آشکار اسرائیل در ساختار امنیتی و نظامی ایران نیز مقام‌ های کشور را شوکه کرده است. اسرائیل طی دهه‌ ها در قالب جنگ پنهان خود با ایران، عملیات مخفیانه‌ ای را علیه اهداف نظامی و هسته‌ ای در ایران اجرا کرده و دست به ترور هدفمند دانشمندان هسته‌ ای زده است، اما حمله چندجانبه و پیچیدۀ روز جمعه [٢٣ خرداد ۱۴۰۴ برابر با ۱۴ ژوئن ۲۰۲۵] که شامل جنگنده‌ ها و نیرو های عملیاتی مخفی می‌ شدند– قطعات موشک و پهپاد را به داخل ایران قاچاق کرده بودند- نشان‌ دهندۀ سطح جدیدی از نفوذ و توانایی اسرائیل بود.
رهبر ایران، آیت‌ الله خامنه‌ ای، که به محل امن پنهانی منتقل شده است– اما با مقامات ارشد نظامی در ارتباط است-، در یک سخنرانی تلویزیونی اعلام کرد، اسرائیل با این حملات علیه ایران اعلام جنگ کرده است. در حالیکه او هنوز مشغول سخنرانی بود و وعدهٔ انتقام و تنبیه می داد، ایران امواجی از حملات موشکی به تل آویو و اورشلیم را آغاز کرد.
آقای خامنه ای گفت: “آنها نبایستی فکر کنند که حمله کردند و تمام شد … آنها جنگ را شروع کردند، ما اجازه نمی‌ دهیم از این جنایت بدون پاسخ فرار کنند.
در جلسه اضطراری شورایعالی امنیت ملی– شورایی ٢٣ نفره مسئول تصمیم گیری درباره امنیت ملی-، برای تصمیم گیری دربارۀ نوع پاسخ به حملۀ اسرائیل، به گفته دو تن از مقاماتی که در این گفتگوها شرکت داشتند، آقای خامنه‌ ای خواهان انتقام بود، اما لازم نمی دید که عجله شود. در جلسه، اختلاف نظر دربارۀ زمان و گسترۀ پاسخ، و نیز اینکه، با توجه به شدت ضربه ای که به توان دفاعی و موشکی وارد شده است، آیا توان جنگی طولانی با اسرائیل که می تواند پای آمریکا را نیز به میان بکشد، وجود دارد یا نه، وجود داشت. یکی از مقامات هشدار داد: اگر اسرائیل زیرساخت‌ ها یا تأسیسات آب و انرژی ایران را هدف گیرد، ممکن است اعتراضات مردمی و نا آرامی شکل گیرد.
یکی از اعضای سپاه پاسداران که دربارۀ این گفتگو ها مطلع شده است، گفت، مقامات درک کرده اند که آقای خامنه ای در نقطۀ حساسی در حاکمیت نزدیک به چهل سالۀ خود قرار گرقته است: وی باید میان تصمیم برای دست به اقدامی زدن و خطر جنگی تمام عیار– که می تواند به پایان گرفتن حاکمیت او بیانجامد-، و یا عقب‌ نشینی که می تواند هم از دید داخلی و هم بین المللی نوعی شکست تلقی شود، برگزیند
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در “گروه بین المللی بحران” می گوید: “خامنه‌ ای هیچ گزینۀ خوبی در پیش رو ندارد … اگر او تنش را افزایش دهد، خطر حمله‌ ای ویرانگر تر از سوی اسرائیل را به جان می‌ خرد که ممکن است ایالات متحده امریکا نیز به آن بپیوندد. اگر چنین نکند، با خطر فروپاشی رژیمش از درون یا از دست دادن قدرت مواجه می شود”.
به گفته دو تن از اعضای سپاه پاسداران در نهایت، خامنه‌ ای دستور حمله نظامی به اسرائیل را صادر کرد. ابتدا قرار بود حدود ۱۰۰۰ موشک بالیستیک شلیک شود تا پدافند هوایی اسرائیل را غافلگیر کرده و حداکثر خسارت را تضمین کند، اما حملات اسرائیل به پایگاه‌های موشکی ایران مانع از آن شد تا بتوانند به سرعت موشک ها را از انبار خارج، و آماده شلیک نمایند. در نتیجه، تنها حدود ۱۰۰ موشک در موج اول حمله شلیک شد که دستکم به ۷ محل اطراف تل‌آویو اصابت کرد، یک نفر کشته، ٢٠ نفر زخمی شدند، و چند ساختمان مسکونی آسیب دید.
به گفته مقامات ایرانی روز جمعه [٢٣ خرداد ۱۴۰۴ برابر با ۱۴ ژوئن ۲۰۲۵]، پس از کاهش نسبی حملات اسرائیل برای بخشی از روز، ارتش ایران پدافند هوایی آسیب‌ دیده را به سرعت تعمیر و سامانه‌ های جدید نصب کرد. پروازها لغو و فرودگاه‌ ها تعطیل شدند.
برخی از مردم تهران روز جمعه را که روز تعطیل است، برای پر کردن باک بنزین اتوموبیل های خود و خرید اقلام ضروری در صف ها گذراندند. بسیاری از خانواده‌ ها با پهن کردن و وسایل پیک نیک تا دیر وقت، شب را در پارک‌ ها سپری کردند و در گفتگوهای تلفنی گفتند که پس از حملۀ اسرائیل به ساختمان های مسکونی در مناطق گوناگون تهران که دانشمندان و مقامات دولتی و نظامی را هدف گرفته بودند، آنها نگران ماندن در درون ساختمان ها هستند.
بعضی ساکنان شمال تهران، تخریب ساختمان در کوچه و پنجره ها در نزدیکی خود را اطلاع دادند. مرد میانسالی گفت: “خوش‌ شانس بودم؛ در اتاق خواب بودم، اما برخی کودکان زخمی شدند”.
در ساعات اولیه شنبه [۲۴ خرداد ۱۴۰۴ برابر با ۱۴ ژوئن ۲۰۲۵)، اسرائیل دوباره تهران را هدف قرار داد. اهالی شرق و مرکز شهر، صدای هواپیماهای بدون سرنشین و آژیر پدافند هوایی و انفجار را شنیدند. خانمی گفت: “ما وسط جنگ هستیم، و مشخص نیست چه نقطه‌ ای درگیر خواهد شد یا پایان آن چه خواهد بود”.