ناصر اعتمادی: آمار تازه گمرک چین نشان میدهد که موجی بیسابقه از واردات نفت با برچسب «اندونزی» در حال جایگزینکردن مسیر مالزی است : جهشی که با تولید واقعی اندونزی هیچ تناسبی ندارد و کارشناسان آن را نتیجه انتقال دریایی و تغییر منشأ نفت ایران میدانند. این تحول مسیرهای قاچاق نفت ایران در جنوب شرق آسیا را دگرگون کرده و میتواند پیامدهایی جدی برای روابط چین و آمریکا داشته باشد.
به گزارش رادیو بینالمللی فرانسه، اندونزی ممکن است بزودی جای مالزی را در پنهانسازی منشأ نفت قاچاق ایران به چین بگیرد. دادههای تازه گمرک چین نشان میدهند که واردات نفت با برچسب «اندونزیایی» در ده ماهۀ نخست سال ۲۰۲۵ جهشی بیسابقه داشته است. این جهش با ظرفیت واقعی تولید اندونزی همخوانی ندارد و کارشناسان آن را نشانهای روشن از افزایش انتقال و «تغییر منشأ» نفت ایران در آبهای جنوب شرق آسیا میدانند.
گمرک چین اعلام کرده است که از ژانویه تا اکتبر امسال حدود ١٠ میلیون تن نفت از اندونزی وارد کرده است. یعنی معادل روزانه ۲۳۵ هزار بشکه. این رقم در سال ۲۰۲۴ تنها صد هزار تن بود. این افزایش چشمگیر، فراتر از توان تولید اندونزی است که روزانه حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار بشکه نفت تولید میکند.
گزارش گمرک اندونزی نیز این آمار را تأیید نمیکند. این کشور در ٩ ماه نخست سال، فقط ۲۵ هزار تن نفت به چین صادر کرده و کل صادرات نفت آن حدود ۱.۷ میلیون تن بوده است. این اختلاف بزرگ، تحلیلگران را به یک نتیجه میرساند: بخش زیادی از نفتی که با نام اندونزی وارد چین میشود در حقیقت نفت قاچاق ایران است.
کارشناسان انرژی میگویند که انتقال نفت ایران در دریا و تغییر منشأ آن در سالهای اخیر گسترش یافته است. شرکت ردیابی دریایی «کپلر» گزارش داده است که چین در ١٠ ماه نخست امسال بیش از ۵۷ میلیون تن نفت ایران یا نفت مشکوک به منشأ ایرانی وارد کرده که ۵۱ میلیون تن آن پس از عملیات «ترانسشیپینگ» یا «انتقال کشتیبهکشتی» در دریا وارد شده است. چین از میانه ۲۰۲۲ واردات رسمی نفت از ایران را گزارش نکرده، اما در عمل خریدار اصلی نفت جمهوری اسلامی ایران باقی مانده است.
تا امروز مالزی مهمترین محل انتقال و تغییر منشأ نفت ایران بود، اما دادههای جدید نشان میدهد که واردات اعلامشده از مالزی به چین از اوج خود در ماه ژوئیه به نصف کاهش یافته است. این روند با افزایش عملیات انتقال نفت در نزدیکی آبهای اندونزی همزمان شده است؛ روندی که کپلر نیز آن را تأیید میکند.
تحلیلگران این جابجایی را نتیجه چند عامل میدانند. مقامهای مالزی در ماه ژوئیه اعلام کردند که نظارت بر انتقال غیرقانونی نفت در آبهای خود را افزایش میدهند. این اقدام هرچند فعالیتها را متوقف نکرده، اما سرعت آن را کاهش داده است. از سوی دیگر، برخی بانکهای چینی نسبت به تأمین مالی خرید نفت با منشأ مالزی محتاطتر شدهاند، زیرا آن را در معرض تحریمهای آمریکا میبینند. استفاده از برچسب اندونزی در حال حاضر برای خریداران چینی ریسک کمتری دارد.
در سال ۲۰۲۳ نیز گارد دریایی اندونزی چند نفتکش ایرانی و آفریقایی را هنگام انتقال غیرقانونی نفت در نزدیکی آبهای ناتونا توقیف کرده بود. این امر نشان میدهد که این منطقه به یکی از نقاط مهم فعالیت نفتکشهای مرتبط با ایران تبدیل شده است.
در مجموع، آمارهای تازه و ردیابیهای ماهوارهای نشان میدهند که شبکه انتقال نفت ایران در حال تغییر مسیر از مالزی به اندونزی است. این تغییر میتواند پیامدهایی برای روابط پکن با واشنگتن و برای تلاش آمریکا در محدودکردن صادرات نفت ایران داشته باشد.
منبع: rfi فارسی