بهرنگ تاج دین: بانک مرکزی ایران پس از نزدیک به ٣ سال، انتشار عمومی نرخ تورم را از سر گرفته است. این آمارها نشان می دهند که بر خلاف تکذیبیه های قبلی این نهاد، همانطور که بی بی سی فارسی اردیبهشت پارسال گزارش داده بود، نرخ تورم در سال ۱۴۰۱ بالاترین رقم در ۸۰ سال گذشته بوده است.
بانک مرکزی ایران بهار پارسال گفته بود، آماری که قانوناً به قوه قضائیه داد، و نشان می داد که نرخ تورم در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۵۲ درصد رسید، نرخ تورم نبود؛ چرا که سال پایه محاسبات از ۱۳۹۵ به ۱۴۰۰ تغییر داده شده بود. با وجود این، بانک مرکزی ایران، از انتشار آمار تورم بر پایه جدید خودداری می کرد.
ولی همانگونه که در گزارش بی بی سی فارسی آمده بود، مشخص بود که طبق آمارهای خود بانک مرکزی، نرخ تورم یا در سال ۱۴۰۲ (با سال پایه ۱۳۹۵) یا در سال ۱۴۰۱ (بر پایه سال ۱۴۰۰) به بیش از ۵۰ درصد رسیده بود که از رکورد قبلی این نرخ در سال ۱۳۷۴ بالاتر است.
از سال ۱۳۹۷، دولت ایران مسئولیت اعلام نرخ رسمی تورم را از بانک مرکزی به مرکز آمار منتقل کرد.
هر دو نهاد در این سال ها به آمارگیری و محاسبه این شاخص و شاخص های دیگری نظیر تولید ناخالص داخلی و نرخ بیکاری ادامه داده اند. ولی بانک مرکزی در این مدت بارها به سیاسی کاری و خودداری عمدی از انتشار منظم و به موقع آمار برای پنهان کاری درباره وضعیت وخیم اقتصادی کشور متهم شده است.
مرکز آمار ایران هم، دو سال پیش، با ترفندهایی آماری، جلوی افزایش نرخ رسمی تورم سال ۱۴۰۱ به بیش از ۵۰ درصد را گرفته بود.
ماه پیش برای اولین بار از سال ۱۴۰۲ نرخ رسمی تورم در ایران طبق برآوردهای مرکز آمار به بیش از ۴۰ درصد رسید و پیش بینی می شود روند افزایش این نرخ در چند ماه آینده هم ادامه پیدا کند.
خوش بینی مرکز آمار یا بدبینی بانک مرکزی؟:
مقایسه برآوردهای این دو مرجع از نرخ تورم در ٣ سال اخیر نشان میدهد که در همه ماهها، برآورد بانک مرکزی از نرخ تورم بیشتر از رقمی بوده که مرکز آمار اعلام کرده است.
برای نمونه از اسفند ۱۴۰۱ تا بهمن ۱۴۰۲، نرخ تورمی که بانک مرکزی هر ماه محاسبه کرده، ٧ واحد درصد بیشتر از رقمی بوده که مرکز آمار اعلام کرده است
به نظر میرسد بانک مرکزی این بار هم برای انتشار آمارهای عقب افتاده آنقدر صبر کرده تا اختلاف نرخ این دو نهاد کم شود و به کمتر از یک درصد برسد.
اندکی تفاوت در برآوردهای این دو نهاد از نرخ تورم طبیعی است؛ چرا که بانک مرکزی این نرخ را تنها در مناطق شهری ایران بررسی می کند، در صورتی که مرکز آمار روستاها را هم در نظر میگیرد و از سطح قیمت در آنها هم نمونه گیری می کند.
ولی این اختلاف قابل توجه بین ارقام دو نهاد به این احتمال دامن میزند که شاید یکی عمداً به دنبال پایین تر جلوه دادن میزان رشد عمومی قیمت هاست.
نرخ تورمی که هر فرد یا خانواده ای تجربه می کند، به سطح درآمد، محل زندگی، سن و ترکیب اعضای خانواده و در کل سبد مصرفشان بستگی دارد، و می تواند پایینتر یا بالاتر از نرخ رسمی باشد.
ولی اهمیت نرخ رسمی تورم این است که ملاکی برای افزایش سالانه حقوق کارگران، کارکنان دولت و بازنشستگان (یا دست کم چانه زنی درباره آنها) قرار می گیرد.
در نتیجه اگر نهاد مرجع اعلام این نرخ، با ترفندهای آماری یا روش های دیگر، آن را پایین تر از آنچه هست نشان بدهد، هزینه اش را مردم عادی با کاهش بیشتر قدرت خریدشان میپردازند.
منبع: بی بی سی فارسی
خبرنگار اقتصادی بی بی سی فارسی: بهرنگ تاج دین