ظرفیت منصوبه تجدیدپذیرها طی ۱.۵ گذشته از ۱۲۳۰ به ۳۱۶۵ مگاوات رسیده و به گفته رئیس ساتبا، برنامه ریزی شده این عدد تا دهه فجر امسال به ۵۰۰۰ مگاوات و تا پایان تابستان سال آینده به ۱۱ هزار مگاوات افزایش یابد.
به گزارش ایسنا، ایران با داشتن ۳۰۰ روز آفتابی و تونلهای قوی باد، ظرفیتهای بالقوهای برای توسعه انرژیهای تجدیدپذیر دارد. با این حال، استفاده از این ظرفیتها تاکنون به دلیل وابستگی به منابع ارزان قیمت نفت و گاز محدود بوده است.
به عبارتی در کشور ما نیز با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی، گستردگی اقلیم و تمرکز شبکه برق، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر از سطح یک ضرورت محیط زیستی فراتر رفته و به راهبردی برای حفظ امنیت ملی تبدیل شده است؛ یکی از مهمترین مزایای نیروگاههای تجدیدپذیر، کاهش وابستگی به شبکه های انتقال بلندمدت و سوخت فسیلی است؛ موضوعی که امکان تداوم تأمین برق برای مراکز حیاتی مانند بیمارستانها، مراکز امدادی و نهادهای حساس را حتی در شرایط بحران فراهم می کند.
نیروگاههای تجدیدپذیر با ساختار غیرمتمرکز، پراکندگی جغرافیایی و قابلیت ادغام در سامانه های کوچک مقیاس محلی، سطحی از انعطافپذیری و تابآوری را فراهم میکنند که در برابر اختلالاتی مانند قطع خطوط انتقال، بلایای طبیعی یا حملات سایبری، امنیت انرژی را تضمین میکند.
اهمیت تجدیدپذیرها صرفاً در کاهش انتشار یا ملاحظات زیست محیطی خلاصه نمیشود، بلکه مستقیماً با منطق امنیت انرژی پیوند خورده است. انرژیهای خورشیدی و بادی به دلیل ماهیت بومی، پراکنده و غیرمتمرکز خود میتوانند وابستگی به چند منبع یا زیرساخت محدود را کاهش دهند و انعطافپذیری نظام انرژی را افزایش دهند. این ویژگی، بویژه در شرایطی که شبکهها با اوج مصرف یا اختلالات ناگهانی مواجه میشوند، اهمیت مضاعف پیدا میکند؛ از منظر اقتصادی نیز انرژیهای تجدیدپذیر به کاهش ریسکهای قیمتی کمک میکنند.
از ابتدای دولت چهاردهم تا ابتدای آذر سال جاری، ظرفیت منصوبه نیروگاههای تجدید پذیر و پاک از میزان ۱۲۳۰ مگاوات به ۳۱۶۵ مگاوات رسیده که رشد ۱۵۷ درصدی را نشان می دهد؛ افزایش تولید برق از منابع تجدیدپذیر در سال جاری، حاصل بهرهبرداری از ظرفیتهای جدید نیروگاهی و رشد تدریجی سهم انرژیهای پاک در شبکه برق کشور است؛ روندی که میتواند نقش مؤثری در کاهش مصرف سوختهای فسیلی و ارتقای پایداری تامین برق ایفا کند.
بر اساس اعلام رسمی در حال حاضر در بیش از ۶۰۰ ساختگاه پروژه نصب نیروگاه های تجدیدپذیر در کشور فعال است که تا پایان شهریور ماه ۱۴۰۵ به بهره برداری میرسند.
محسن طرزطلب، رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) اخیرا اعلام کرده، طبق برنامه ریزی انجام شده،قرار است تا دهه فجر امسال ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر کشور به ۵۰۰۰ مگاوات برسد و همچنین تا پایان تابستان سال بعد، این عدد به ۱۱ هزار مگاوات افزایش یابد.
به تأکید مسئولان با تحقق ظرفیت ۱۱ هزار مگاواتی تجدیدپذیر تا پایان تابستان سال آینده، معادل ٢ درصد از کل مصرف گاز کشور کاهش می یابد و حدود ٧ درصد از مجموع سوخت مصرفی برای تولید برق شامل گاز و فرآوردههای نفتی کاهش پیدا میکند که این کاهش، با وجود ابعاد بزرگ مصرف، رقم قابل توجهی محسوب میشود و تحقق آن نیازمند اقدامات دشوار و برنامهریزی دقیق است.
هر واحد انرژی تجدیدپذیر که به ظرفیت کشور افزوده میشود، از مصرف گاز، آب و انتشار دی اکسیدکربن، بعنوان مهمترین گاز گلخانه ای جلوگیری میکند؛ به ازای هر ۱۰ مگاوات انرژی تجدیدپذیر، حدود ۵۶ میلیون متر مکعب گاز طبیعی صرفهجویی میشود. کل مصرف گاز کشور حدود ۲۵۰ میلیارد متر مکعب است و مصرف گاز یا سوخت معادل برای تولید برق نیز بیش از ۹۰ میلیارد متر مکعب در سال برآورد میشود.
از سوی دیگر نیروگاههای تجدیدپذیر میتوانند در زمان پیک مصرف تابستان بخشی از کمبود تولید برق را جبران کنند؛ همچنین در زمستان، تولید برق از منابع تجدیدپذیر موجب کاهش مصرف گاز در نیروگاهها میشود و به این ترتیب ناترازی گاز در این فصل نیز کاهش خواهد یافت؛ به این ترتیب، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر میتواند همزمان به کاهش محدودیت تولید برق در تابستان و بهبود وضعیت تأمین گاز در زمستان کمک کند.
کارشناسان تأکید دارند نقش انرژیهای تجدیدپذیر در امنیت انرژی را باید در چارچوب افزایش تابآوری فهم کرد؛ تجدیدپذیرها قرار نیست جایگزین فوری منابع فسیلی شوند، بلکه بعنوان لایه ای مکمل و راهبردی، توان کشورها را برای مدیریت عدمقطعیت ها، شوک های اقلیمی و تحولات بازار افزایش میدهند. در دنیایی که امنیت انرژی دیگر فقط مسئله تولید نیست، بلکه مسئله سازگاری، تنوع و آینده نگری است، انرژیهای تجدیدپذیر به بخشی جداییناپذیر از تعریف جدید امنیت انرژی تبدیل شدهاند.
خبرنگار: یاسمین نسبتی،
دبیر: مریم طاووس