مقدمه نویسنده

 از زمانی که به دعوت آقای ابوالحسن بنی‌صدر، استاد گران‌قدر خود، به عرصه‌ی وضعیت‌سنجی مسائل ایران وارد شدم، این کار را وظیفه‌ای خطیر و مسئولیتی جدی تلقی کرده‌ام، در عین حال کوشیده‌ام با تکیه بر دانش و تجربه‌ی ایشان، این شیوه‌ی اندیشیدن و تحلیل را نزد او بیاموزم. همکاری با ایشان را مایه‌ی افتخار خود می‌دانم و کتاب پیشِ رو، حاصل مجموعه‌ای از همان تلاش‌ها و وضعیت‌سنجی‌هاست.

این کتاب تلاشی است برای نگریستن دوباره و دقیق‌تر به وضعیت امروز ایران؛ تلاشی برای سنجش بی‌پرده‌ی شرایطی که جامعه‌ی ما در آن به سر می‌برد. در این مجموعه مقالات، کوشیده‌ام با نگاهی تحلیلی و مبتنی بر واقعیت، ابعاد گوناگون مسائل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و زیست‌محیطی کشور را بررسی کنم و تصویری روشن‌تر از آنچه بر ما گذشته و می‌گذرد ارائه دهم. هدف این نوشته‌ها تنها توصیف بحران‌ها نیست، بلکه فهم ریشه‌ها، سازوکارها و ساختارهایی است که این وضعیت را پدید آورده‌اند.

در این مسیر، بر این باور بوده‌ام که بخش بزرگی از مشکلات و بحران‌های انباشته‌ی امروز، در بستر نظام ولایت فقیه شکل گرفته و به جامعه تحمیل شده‌اند؛ نظامی که با ویژگی‌ها و کارکردهای خاص خود، زمینه‌ساز گسترش و تعمیق بحران‌ها در حوزه‌های مختلف بوده است. در این کتاب تلاش کرده‌ام نشان دهم این بحران‌ها چه گستره‌ای دارند، چه عواملی در پیدایش آن‌ها نقش داشته‌اند و چگونه این عوامل، در پیوند با یکدیگر، ساختاری پیچیده و پایدار از مشکلات را شکل داده‌اند. همچنین به این پرسش پرداخته‌ام که این وضعیت چه تأثیری بر زندگی امروز مردم ایران و آینده‌ی نسل‌های بعدی خواهد داشت.

آنچه در این میان اهمیت بنیادین دارد، پیامدهای این بحران‌ها برای امکان زیست سالم، شرافتمندانه و درخور مردم ایران است. این پرسش اساسی مطرح است که تداوم این شرایط تا چه اندازه می‌تواند مانع رشد، توسعه و تعالی جامعه شود و حتی امکان یک زندگی انسانی و پایدار را از نسل حاضر و نسل‌های آینده سلب کند. این کتاب کوششی است برای روشن ساختن ابعاد این خطر و هشدار نسبت به پیامدهای بی‌توجهی به آن.

در کنار این، برخی از نوشته‌های این مجموعه مورد توجه خوانندگان قرار گرفته و پرسش‌هایی را در ذهن آنان برانگیخته است؛ پرسش‌هایی که غالباً از یک درد و نگرانی مشترک در میان هم‌وطنان سرچشمه می‌گیرد. کوشیده‌ام تا حد امکان به این پرسش‌ها پاسخ دهم و برخی از مقالات این کتاب در واقع تلاشی است در جهت پاسخ‌گویی به همین دغدغه‌ها. این روند برای من فرصتی بوده است تا ارتباطی مستقیم‌تر و زنده‌تر با خوانندگانم برقرار کنم و نشان دهم که پرسش‌ها، نگرانی‌ها و دردهای آنان مهم و شایسته‌ی توجه است. حتی آنجا که خواننده را به‌طور شخصی نمی‌شناخته‌ام، از خلال طرح و واکاوی پرسش‌های او و جست‌وجوی پاسخ، نوعی پیوند و همدلی میان ما شکل گرفته است.

با این همه، این اثر صرفاً روایت بحران نیست، بلکه دعوتی است به اندیشیدن و کنش. از نگاه منِ نویسنده، راه برون‌رفت از این وضعیت، بیش از هر چیز در گرو آگاهی، اراده و مشارکت مردم ایران است. باور دارم که تنها با تکیه بر خرد جمعی و همت ملی می‌توان هم از تداوم و تشدید بحران‌ها جلوگیری کرد و هم برای حل آن‌ها راه‌حل‌هایی پایدار و مؤثر یافت. در این کتاب کوشیده‌ام به سهم خود، ضمن واکاوی مسائل، آن راه‌حل‌هایی را که به ذهنم رسیده، به‌عنوان یک ایرانی با هم‌وطنانم در میان بگذارم؛ با این امید که این تلاش، هرچند کوچک، گامی باشد در مسیر آگاهی، گفت‌وگو و تغییر.

در پایان، لازم می‌دانم از استاد عزیزم، آقای ابوالحسن بنی‌صدر، که دین بزرگی بر گردن من دارند و از ایشان بسیار آموخته‌ام، با نهایت احترام و قدردانی یاد کنم. همچنین از همسرم، آقای جهانگیر گلیان (گلزار)، صمیمانه سپاسگزارم که همواره با پشتیبانی و همراهی خود، شرایطی فراهم کرده‌ است تا بتوانم با آرامش به تحقیق و نگارش بپردازم. نقش وی در تهیه، تنظیم و به‌ویژه در فرایند چاپ این کتاب بسیار پررنگ و تعیین‌کننده بوده است و از این بابت از صمیم قلب قدردان زحماتش هستم.

کتاب وضعیت سنجی – جلد 16 – نویسنده ژاله وفا       به صورت وورد 

کتاب وضعیت سنجی – جلد 16 – نویسنده ژاله وفا     به صورت پی دی اف