باراک راوید – ۲۳ می ۲۰۲۶
برگردان: مرتضی عبداللهی
بر اساس گفته یک مقام آمریکایی، توافقی که آمریکا و ایران به امضای آن نزدیک میشوند، شامل تمدید ۶۰ روزه آتشبس است که طی آن تنگه هرمز بازگشایی میشود، ایران قادر به فروش آزادانه نفت خواهد بود و مذاکراتی درباره کنترل برنامه هستهای ایران برگزار خواهد شد.
این توافق از تشدید جنگ جلوگیری کرده و فشار بر عرضه جهانی نفت را کاهش میدهد. با این حال، مشخص نیست که آیا به توافقی برای صلحی پایدار منجر خواهد شد که خواستههای هستهای ترامپ را نیز برآورده کند یا نه.
هم ترامپ و هم میانجیگران اشاره کردهاند که این توافق ممکن است روز یکشنبه اعلام شود، هرچند هنوز نهایی نشده و ممکن است از هم بپاشد.
این مقام آمریکایی طرح مفصلی از پیشنویس فعلی ارائه کرده که بسیاری از مفاد آن توسط منابع دیگر نزدیک به مذاکرات تأیید شده است. این جزئیات از سوی طرف ایرانی تأیید نشده است، اگرچه تهران نیز گفته که توافق نزدیک است.
درون توافق چیست
هر دو طرف تفاهمنامهای را امضا خواهند کرد که به مدت ۶۰ روز اعتبار دارد و با توافق طرفین قابل تمدید است.
در طول دوره ۶۰ روزه، تنگه هرمز بدون اخذ عوارض باز خواهد شد و ایران موافقت میکند که مینهایی را که در تنگه کار گذاشته پاکسازی کند تا کشتیها آزادانه تردد کنند.
در مقابل، آمریکا محاصره بنادر ایران را برداشته و برخی معافیتهای تحریمی صادر خواهد کرد تا ایران بتواند نفت خود را آزادانه بفروشد.
مقام آمریکایی گفت هرچه ایرانیها سریعتر مینها را پاکسازی کنند و اجازه دهند تردد از سر گرفته شود، محاصره دریایی سریعتر لغو خواهد شد.
وی همچنین گفت اصل کلیدی ترامپ در این توافق «برداشتن فشار در مقابل عملکرد ایران» است. به گفته این مقام، ایران خواستار آزادسازی فوری داراییهای مسدودشده و رفع دائمی تحریمها بود، اما طرف آمریکایی گفت این کار تنها پس از اعمال امتیازات عینی صورت خواهد گرفت.
مسائل هستهای همچنان نیازمند مذاکره
مقام آمریکایی گفت پیشنویس تفاهمنامه شامل تعهداتی از سوی ایران برای هرگز دنبال نکردن سلاح هستهای و مذاکره درباره تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم و تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم با غنای بالا است.
به گفته دو منبع آگاه، ایران از طریق میانجیگران تعهداتی شفاهی درباره دامنه امتیازاتی که برای تعلیق غنیسازی و چشمپوشی از مواد هستهای غنیشده موجود در ایران به آمریکا داده، ارائه کرده است.
آمریکا نیز موافقت خواهد کرد که در طول دوره ۶۰ روزه درباره لغو تحریمها و آزادسازی داراییهای ایران مذاکره کند ـ اگرچه این گامها تنها به عنوان بخشی از توافق نهایی که با راستیآزمایی اجرا شود، عملی خواهند شد.
نیروهای آمریکایی که در ماههای اخیر در منطقه بسیج شدهاند، در طول دوره ۶۰ روزه در منطقه خواهند ماند و تنها در صورت حصول توافق نهایی خارج خواهند شد.
پیشنویس تفاهمنامه همچنین روشن میکند که جنگ بین اسرائیل و حزبالله در لبنان پایان خواهد یافت.
یک مقام اسرائیلی گفت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در تماس تلفنی روز شنبه با Donald Trump نگرانی خود را درباره این شرط ابراز کرد. او همچنین درباره سایر جنبههای توافق ابراز نگرانی کرد، اما به گفته یک مقام آمریکایی، او استدلالهای خود را به شکلی محترمانه و با تواضع مطرح کرد.
مقام آمریکایی گفت این یک «آتشبس یکطرفه» نخواهد بود و اگر حزبالله سعی در تسلیح مجدد کند و دست به حمله بزند، اسرائیل مجاز به اقدام برای جلوگیری از آن خواهد بود. «اگر حزبالله درست رفتار کند، اسرائیل نیز درست رفتار خواهد کرد.»
مقام آمریکایی گفت: «بیبی نگرانیهای داخلی خود را دارد، اما ترامپ باید به منافع آمریکا و اقتصاد جهانی فکر کند.»
سه منبع آشنا با این تماس تلفنی گفتند ترامپ روز شنبه در یک کنفرانس تلفنی نظر چندین رهبر عرب و مسلمان را درباره توافق جویا شد و همه گفتند از آن حمایت میکنند.
در روزهای اخیر ترامپ میان پیش بردن توافق یا آغاز موجی عظیم از حملات علیه ایران مردد بوده است. تا شامگاه شنبه، او به سمت راهحل دیپلماتیک متمایل شده بود.
مقام آمریکایی گفت کاخ سفید امیدوار است اختلافات نهایی در ساعات آینده حل شود و توافق روز یکشنبه اعلام گردد. این مقام گفت اگر آمریکا به این باور برسد که ایران در مذاکرات هستهای جدی نیست، این توافق ممکن است حتی ۶۰ روز کامل هم دوام نیاورد.
از سوی دیگر، آمریکا معتقد است بحران اقتصادی ایران انگیزهای برای رسیدن به توافقی کامل برای رفع تحریمها و آزادسازی داراییهایش فراهم میکند.
مقام آمریکایی گفت: «جالب خواهد بود که ببینیم ایران واقعاً تا کجا حاضر است پیش برود. اما اگر توانایی و تمایل تغییر مسیر خود را داشته باشد، مرحله بعدی آنها را مجبور خواهد کرد تا تصمیمات حیاتی درباره آنچه میخواهند به عنوان یک کشور باشند، اتخاذ کنند.»
مشاوران ترامپ میگویند اگر خواستههای ترامپ در مورد برنامه هستهای ایران برآورده شود، ترامپ آماده است برای از سرگیری روابط با ایران و دادن فرصت به آن کشور برای رسیدن به پتانسیل کامل اقتصادی خود ـ که به اعتقاد ترامپ «بسیار عظیم» است ـ تا هر کجا که لازم باشد پیش برود.
https://www.axios.com/2026/05/24/iran-deal-strait-hormuz-sanctions-nuclear