فروپاشی تفاهمنامه موقت میان تهران و واشنگتن و از سرگیری حملات متقابل نظامی، بار دیگر تنگه هرمز را به کانون محاسبات استراتژیک جهان تبدیل کرده است. مطبوعات معتبر بینالمللی نظیر الجزیره، رویترز و تحلیلگران اندیشکده روابط خارجی آمریکا (CFR)، ابعاد جدید سیاست ایران تحت عنوان «ترتیبات ایرانی» و پیامدهای ویرانگر آن بر اقتصاد جهانی را مورد واکاوی قرار دادهاند.
مطبوعات غرب: «ترتیبات ایرانی» چیست؟
به گزارش خبرگزاری رویترز، اصرار تهران بر اعمال حاکمیت انحصاری بر تنگه هرمز و نادیده گرفتن پیمانهای بینالمللی ناوبری دریایی (مانند کنوانسیون ۱۹۶۸ و مقررات سازمان بینالمللی دریانوردی)، چالش جدیدی را برای بازارهای جهانی ایجاد کرده است. بر اساس تحلیل الجزیره، سپاه پاسداران با رد خطوط کشتیرانی سنتی در آبهای سرزمینی عمان، تنها یک مسیر باریک عبور در اطراف جزیره لارک را امن اعلام کرده و به کشتیهای غیرهمسو اجازه تردد نمیدهد.
از دیدگاه رسانههای غربی، اعمال این محدودیتهای سلیقهای، تهدید به توقیف و حتی اخذ مبالغ هنگفت (موسوم به عوارض عبور ایرانی) عملاً به معنای باجخواهی ژئوپلیتیکی از شرکتهای ترابری بینالمللی است.
تزلزل بازارهای مالی و شوک به بهای انرژی
روزنامه گاردین در پی حملات اخیر به نفتکشهای سعودی و قطری گزارش داد که شاخص نفت خام برنت بلافاصله با جهش ناگهانی حدود ۷ درصدی به نزدیکی ۷۹ دلار در هر بشکه رسید. همزمان، بهای نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز صعودی شد. شبکه NPR گزارش میدهد که فروپاشی آتشبس و نوسان شدید بازار انرژی، فشار مضاعفی را بر بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو) تحت ریاست کوین وارش وارد کرده و احتمال افزایش نرخ بهره را برای مهار تورم ناشی از شوک سوخت بالا برده است. شاخص سهام داوجونز نیز در واکنش به این بحران با سقوط سنگین ۸۰۰ واحدی مواجه شد.
گزارش صندوق بینالمللی پول (IMF): ترمز رشد اقتصاد جهانی
بحران جاری در تنگه هرمز که به تعبیر آژانسهای بینالمللی انرژی، بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ بازار نفت است، تاثیرات کلان خود را نمایان کرده است:
کاهش نرخ رشد جهانی: صندوق بینالمللی پول در آخرین بیانیه خود، پیشبینی رشد اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶ را برای دومین بار کاهش داد و آن را به ۳ درصد تقلیل داد.
جهش نرخ تورم: این نهاد بینالمللی نرخ تورم جهانی را به ۴.۷ درصد افزایش داد و تداوم بحران را عامل اصلی بیثباتی در زنجیره تامین کالا دانست.
شکاف در زنجیره تامین کشاورزی و غذا: به گزارش سازمان فائو (FAO)، توقف تردد کشتیهای حامل اوره و محصولات نیتروژنی از خلیج فارس، به ناترازی شدید در بازار کودهای شیمیایی منجر خواهد شد که اثرات منفی آن به شکل کاهش برداشت محصولات کشاورزی و تشدید بحران غذا در آفریقا و آسیا در فصل زراعی بعدی بروز خواهد کرد.
ابهام در بهبود وضعیت و هراس شرکتهای بیمه
تحلیلگران شورای روابط خارجی آمریکا (CFR) تاکید میکنند که حتی در صورت برقراری یک آتشبس جدید، بازگشت به شرایط عادی سالها به طول خواهد انجامید. وجود خطر مینهای دریایی شناور، آسیبهای چند میلیارد دلاری به زیرساختها و از همه مهمتر افزایش ۱۶ برابری نرخ بیمه ریسک جنگی برای کشتیها، شرکتهای خصوصی را به تغییر مسیر به سمت دماغه امید نیک (دور زدن آفریقا) وادار کرده است. مطبوعات معتبر متفقالقولند که تداوم اصرار ایران بر «ترتیبات خودخوانده» و واکنش نظامی و تحریمی تند واشنگتن، اقتصاد جهانی را در وضعیت گروگانگیری دوجانبه قرار داده است که برنده نهایی ندارد.