بیتالمقدس شب سهشنبه صحنهٔ حادثهای تلخ و تکاندهنده بود؛ حادثهای که بازتاب گستردهای در رسانهها و شبکههای اجتماعی داشت و بار دیگر موضوع سربازی اجباری در اسرائیل را به صدر اخبار کشاند. هزاران یهودی فوقارتدوکس در خیابانهای شهر گرد آمده بودند تا مخالفت خود را با قانونی ابراز کنند که آنان را به خدمت در ارتش فرا میخواند؛ قانونی که سالهاست جامعهٔ اسرائیل را به دو قطب مخالف و موافق تقسیم کرده است.
در جریان این تظاهرات، یک اتوبوس ابتدا با سه عابر پیاده برخورد کرد و آنان را زخمی کرد و سپس از روی یک جوان گذشت؛ جوانی که زیر خودرو گرفتار شد و در همانجا جان باخت. سازمان امدادی «ماگن داوید آدوم» (MDA)، معادل اسرائیلی صلیب سرخ، اعلام کرد که یک جوان ۱۸ ساله در جریان این حادثه جان باخت و سه نفر دیگر بهطور سطحی زخمی شدند. هنوز روشن نبود که آیا قربانی از میان معترضان بوده است یا خیر، اما منابع پلیس هرگونه فرضیهٔ حملهٔ تروریستی را منتفی دانستند.
چگونگی وقوع حادثه
بر اساس گزارش پلیس، تظاهرات زمانی به خشونت گرایید که «گروهی کوچک از آشوبگران خیابانها را مسدود کردند، به اتوبوسها آسیب رساندند، سطلهای زباله را به آتش کشیدند، اشیا و تخممرغ به سوی نیروهای پلیس پرتاب کردند و خبرنگاران را هدف حمله قرار دادند».
رانندهٔ اتوبوس در گفتوگو با پلیس توضیح داد که خودرویش «مورد هجوم آشوبگران قرار گرفته» و آنچه رخ داده را «حادثهای ناگوار» توصیف کرد. این حادثه تلخ، واکنش رئیسجمهور اسرائیل، اسحاق هرتزوگ، را نیز برانگیخت. او در شبکههای اجتماعی نوشت: «این شب دردناک باید برای همهٔ ما زنگ خطری جدی باشد.» و افزود: «اکنون زمان آن رسیده که با احساس مسئولیت رفتار کنیم و به کاهش تنشها کمک نماییم.»
ابعاد اجتماعی و سیاسی
موضوع سربازی اجباری برای یهودیان فوقارتدوکس یا «حریدیم» (به معنی «خداپرستان» در عبری)، دهههاست یکی از حساسترین و پرتنشترین مسائل اجتماعی و سیاسی اسرائیل بوده است. این گروه از معافیت خدمت اجباری برخوردارند، امری که در گذشته قابل قبول بود، اما اکنون با بسیج گستردهٔ دهها هزار سرباز وظیفه و نیروهای ذخیره در چندین جبهه و آتشبسی شکننده در غزه، بخش بزرگی از جامعهٔ اسرائیل دیگر آن را نمیپذیرد.
یهودیان فوقارتدوکس حدود ۱۴ درصد از جمعیت یهودی اسرائیل را تشکیل میدهند و نزدیک به ۶۶ هزار مرد در سن خدمت نظامی را شامل میشوند. حضور و نفوذ این گروه در سیاست کشور، بهویژه در ائتلافهای دولتی، باعث شده است هر تصمیمی دربارهٔ سربازی اجباری با حساسیت و چالشهای پیچیدهای همراه باشد.
نخستوزیر بنیامین نتانیاهو هم از سوی مخالفان و هم برخی شرکای ائتلافی تحت فشار است تا شمار مشمولان خدمت را افزایش دهد. با این حال، بقای دولت او به حمایت احزاب فوقارتدوکس وابسته است و همین امر، هرگونه اقدام فوری و گسترده برای اصلاح نظام معافیت را دشوار کرده است.
چرخهٔ اعتراضها و تداوم بحران
اعتراضها علیه سربازی اجباری در ماههای اخیر شدت گرفته و پس از رد نسخهٔ پیشین طرح قانونی توسط احزاب فوقارتدوکس در ماه ژوئیه، دولت در ماه نوامبر پیشنهاد تازهای ارائه کرد. اما تنشها همچنان ادامه دارد و هر حادثهای، مانند شب سهشنبه، میتواند جرقهٔ بحرانی جدید باشد.
این رویداد بار دیگر نشان داد که موضوع سربازی اجباری در اسرائیل صرفاً یک مسألهٔ نظامی یا قانونی نیست؛ بلکه بازتابدهندهٔ تعارض میان سنت و مدرنیته، دین و سیاست، و منافع گروههای مختلف اجتماعی است. مرگ یک جوان در خیابانهای بیتالمقدس، هشداری برای همهٔ شهروندان، سیاستگذاران و رهبران کشور است: جامعهای که نتواند راهی برای کاهش تنشها بیابد، هر لحظه در معرض انفجارهای اجتماعی خواهد بود.
منبع: پاریسین