اُمنیه النجار: جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران موضع بیشتر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را در قبال تهران سخت تر کرد. اما در این میان عمان بعنوان یک استثنا دیده می شود.
این پادشاهی که از دیرباز میان واشنگتن و تهران میانجیگری کرده است، همچنان در حفظ بی طرفی خود در جریان این جنگ، یک مورد منحصر به فرد باقی ماند.
در حالی که دیگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، لحن خصمانه و تهدیدآمیزی علیه ایران در پیش گرفتند، عمان به رویکرد همیشگی سیاست خارجی خود مبنی بر «دوست همه و دشمن هیچ کس» پایبند ماند.
این موضع باعث شده عمان صریحترین کشور شورای همکاری خلیج فارس در انتقاد از کارزار آمریکا و اسرائیل باشد و آن را «یک جنگ غیرقانونی» توصیف کند که باید پایان یابد.
عمان همچنین تنها کشور این شورا بود که به صراحت اعلام کرد وارد جنگ نخواهد شد، حتی پس از آنکه خاکش هدف حمله قرار گرفت. به این ترتیب عمان به آخرین کانال قابل اتکای دیپلماسی در منطقه برای دستیابی به آتش بس با تهران تبدیل شده است.
موضع عمان در قبال جنگ چه بود؟:
عمان که نقش میانجی اصلی را در گفتگوهای ایران و آمریکا ایفا می کرد، به نظر می آمد بعد از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران غافلگیر شده است.
یک روز پیش از شروع جنگ، بدر بوسعیدی، وزیر خارجه عمان، در دیدار با جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، در واشنگتن گفته بود که توافق صلح «در دسترس» است.
پس از آغاز جنگ، آقای بوسعیدی از اینکه «مذاکرات فعال و جدی بار دیگر تضعیف شده اند» ابراز «ناامیدی» کرد و به واشنگتن گفت: «این جنگ شما نیست».
این نا امیدی از همان روز نخست درگیری بر موضع مسقط تأثیر گذاشت. برخلاف همسایگان این کشور در خلیج فارس که تمرکز خود را بر محکوم کردن حملات ایران گذاشته بودند، عمان عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل را محکوم کرد.
موضع عمان حتی پس از هدف قرار گرفتن خاک و تأسیساتش نیز تغییر نکرد. این کشور، حملات را با لحنی محتاطانه محکوم کرد، اما از نام بردن یا متهم کردن ایران خودداری کرد.
با این حال پس از حمله اسرائیل به میدان گازی پارس جنوبی ایران در ۱۸ مارس، عمان به طور علنی از هدف قرار دادن تأسیسات ایران انتقاد کرد.
نگاه مسقط به آمریکا و اسرائیل چیست؟:
عمان جنگ جاری را «غیرقانونی» می داند. وزیر خارجه این کشور، در یادداشتی در نشریه اکونومیست در ۱۸ مارس نوشت: «ابرقدرت، کنترل سیاست خارجی خود را از دست داده است».
او تأکید کرد که «دوستان آمریکا باید به این کشور کمک کنند تا از یک جنگ غیرقانونی خارج شود»؛ جنگی که به گفته او به ایران دلایلی برای تلافی داده است.
این دیدگاه عمان، مبنایی برای درک رفتار و واکنش ایران فراهم می کند، از جمله حملاتی که تهران گفت، علیه اهداف آمریکایی در منطقه خلیج فارس انجام داده است. چنین دیدگاهی با موضع دیگر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس بسیار متفاوت است.
عمان موضعی حتی انتقادی تر نسبت به اسرائیل در پیش گرفته است. احمد بن حمد خلیلی، مفتی اعظم این کشور، آنچه را «تجاوز خائنانه آمریکایی- صهیونیستی علیه ایران» خواند، محکوم کرد.
او در بیانیه ای که روز ۲۸ فوریه در شبکه ایکس منتشر شد، از «مسلمانان و مردم با وجدان در سراسر جهان خواست با قدرت و قاطعیت در برابر آن بایستند».
عمان برخلاف امارات متحده عربی و بحرین، روابط رسمی با اسرائیل برقرار نکرده است. با این حال، تماس هایی با اسرائیل داشته و در سال ۲۰۱۸ میزبان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در مسقط بوده است. آن سفر نخستین دیدار یک نخست وزیر اسرائیل به عمان از سال ۱۹۹۶ تا آن زمان بود.
در حالی که برخی ناظران پیش تر نشانه هایی از تمایل عمان به عادی سازی روابط با اسرائیل را مطرح کرده بودند، مسقط تأکید دارد که چنین اقدامی تنها در صورت تشکیل یک کشور مستقل فلسطینی قابل بررسی است.
چرا عمان کمترین آسیب را از جنگ دید؟:
عمان میزبان سه پایگاه نظامی آمریکا است: پایگاه هوایی جزیره مصیره، پایگاه هوایی ثمریت و بندر دقم.
با وجود نقش برجسته این کشور به عنوان میانجی، عمان از حملات تلافی جویانه ایران در امان نماند. نخستین حمله در روز اول مارس رخ داد، زمانی که دو پهپاد، بندر تجاری دقم را هدف قرار دادند. در جریان این حمله یک کارگر خارجی مجروح شد و آنچه برخی «مصونیت ناشی از میانجی گری» می نامیدند، نقض شد. حملات دیگری نیز تاسیسات ذخیره نفت در بندر صلاله را هدف قرار دادند.
با این حال، از آغاز جنگ، این کشور در مقایسه با همسایگانش، بویژه امارات، با کمترین حملات روبرو شده است.
بر خلاف سایر کشورهای حوزه خلیج فارس، بازار سهام عمان با کاهش ارزش روبرو نشد. برعکس، شاخص اصلی آن یعنی ام اس ام-۳۰، عملکردی متفاوت داشت و طبق داده های تریدینگ اکونومیکس در ماه مارس ۱۱/۷۷ درصد رشد کرد.
موقعیت جغرافیایی عمان نیز به آن کمک کرده است تا اختلالات در تنگه هرمز را مدیریت کند؛ مسیری که ۲۰ درصد از عرضۀ جهانی نفت و ۲۰ درصد از گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور می کند. هلال السوایی، مشاور کارآفرینی، به تاب آوری اقتصادی عمان در طول جنگ اشاره کرد و گفت این پایداری نه تنها به دلیل دسترسی این کشور به اقیانوس هند، بلکه ناشی از افزایش قیمت نفت بوده است.
چشم انداز روابط عمان و ایران چیست؟:
عمان برخلاف بسیاری از همسایگانش در خلیج فارس، با حفظ کانال های ارتباطی باز با ایران، بدون تحریک مخالفان تهران، نقش ویژها ی در منطقه برای خود ایجاد کرده است.
به همین دلیل مسقط از دیرباز بعنوان میانجی طبیعی در تنش های پایدار میان ایران و رقبای منطقه ایش، بویژه عربستان سعودی، شناخته شده است.
انتظار میرود این رویکرد در سیاست خارجی، یعنی ایجاد توازن میان عضویت در شورای همکاری خلیج فارس و حفظ روابط با ایران، همچنان ادامه یابد.
همانطور که در تصمیم این کشور مبنی بر نپیوستن به ائتلاف علیه حوثی های تحت حمایت ایران در یمن دیده شد، عمان همواره مسیری مستقل را بدون برانگیختن حساسیت اعضای شورای همکاری خلیج فارس در پیش گرفته است.
ارتباطات دیپلماتیک میان مسقط و تهران با وجود جنگ ادامه یافته است و عمان به عنوان تنها کشور شورای همکاری خلیج فارس شناخته می شود که انتخاب مجتبی خامنهای را بعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، تبریک گفته است.
منبع: بی بی سی فارسی