انقلاب اسلامی در هجرت: دونالد ترامپ با نقض آشکار حقوق بینالملل و زیر پا گذاشتن وعدهاش به مردم آمریکا برای دوری از جنگ، در کنار نتانیاهو به ایران حمله کرد؛ حملهای که بیمارستانها، مدارس، دانشگاهها، پالایشگاهها و زیرساختهای غیرنظامی را هدف گرفت و به قتل کودکان، از جمله ۱۸۰ دختربچه در میناب، انجامید. او هر روز حرفی متناقض میزند؛ یک روز ادعای پیروزی و پایان جنگ میکند، روز بعد ایران را به نابودی تهدید میکند و روز دیگر دم از مذاکره میزند. اگر پیروز شدهاید، مذاکره برای چیست؟ و اگر نه، قبل از هر مذاکرهای باید پاسخگوی تجاوز و جنایت جنگی باشید. استبداد حاکم بر ایران، هیچ مشروعیتی به دخالت خارجی، جنگطلبی و کشتار مردم ایران توسط ترامپ و نتانیاهو نمیدهد.جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که پیشنهاد تازهای از سوی ایالات متحده برای کاهش تنشها و حرکت بهسوی توافقی سیاسی را دریافت کرده و در حال بررسی آن است؛ پیشنهادی که به گفته منابع دیپلماتیک، از طریق میانجیگری پاکستان به تهران منتقل شده است. این تحول در شرایطی رخ میدهد که تنش میان تهران و واشنگتن پس از هفتهها تهدید متقابل، درگیریهای غیرمستقیم و بحرانهای فزاینده در خاورمیانه، همچنان در یکی از حساسترین مقاطع خود قرار دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه اعلام کرد که مذاکرات با ایران وارد «مرحله نهایی» شده و هشدار داد در صورت شکست گفتوگوها، اوضاع میتواند «بسیار سریع» از کنترل خارج شود. ترامپ در جمع خبرنگاران در پایگاه هوایی اندروز در ایالت مریلند گفت: «ما در آخرین مرحله مذاکرات قرار داریم. همهچیز روی لبه تیغ است. اگر پاسخهای مناسبی دریافت نکنیم، تحولات میتواند خیلی سریع رخ دهد. همه برای اقدام آماده هستند.» او همچنین تاکید کرد که تهران تنها چند روز فرصت دارد تا موضع نهایی خود را اعلام کند؛ اظهاراتی که از سوی ناظران بهعنوان نوعی اولتیماتوم سیاسی تعبیر شد.
این مواضع در حالی مطرح میشود که واشنگتن طی هفتههای گذشته بارها از احتمال تشدید فشارها و حتی گزینه نظامی علیه ایران سخن گفته است. با این حال، همزمان نشانههایی از تلاش کاخ سفید برای جلوگیری از گسترش بحران و یافتن راهحلی دیپلماتیک نیز دیده میشود. در این میان، پاکستان که روابط نسبتا متوازنی با تهران و واشنگتن دارد، تلاش کرده نقش میانجی را ایفا کرده و کانال ارتباطی میان دو طرف را حفظ کند.
در تهران اما واکنشها به پیشنهاد آمریکا محتاطانه و همراه با تردید بوده است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، تایید کرد که پیشنهاد ارائهشده از سوی آمریکا «در دست بررسی» قرار دارد، اما همزمان از «بیاعتمادی عمیق» جمهوری اسلامی نسبت به واشنگتن سخن گفت. او تاکید کرد تجربه سالهای گذشته، بهویژه خروج آمریکا از توافق هستهای و ادامه سیاست فشار حداکثری، باعث شده تهران نسبت به هرگونه تعهد جدید از سوی آمریکا با دیده تردید نگاه کند.
مقامهای ایرانی تاکید دارند که هرگونه توافق احتمالی تنها در صورتی امکانپذیر خواهد بود که منافع اقتصادی ملموسی برای ایران به همراه داشته باشد. از نگاه تهران، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران در خارج، کاهش تحریمهای بانکی و نفتی، رفع محدودیتهای اعمالشده علیه بنادر و صادرات کشور و دریافت تضمینهای عملی از آمریکا، از جمله شروط اساسی برای پیشرفت مذاکرات به شمار میرود. جمهوری اسلامی معتقد است بدون ارائه تضمینهای قابل اتکا، هیچ توافق پایداری شکل نخواهد گرفت.
از زمان برقراری آتشبس شکننده در هشتم آوریل، پس از بیش از یک ماه تنش و درگیری در منطقه، گفتوگوهای غیرمستقیم میان دو کشور با کندی و بیاعتمادی پیش رفته است. اختلافات بر سر موضوعاتی چون برنامه موشکی ایران، نفوذ منطقهای تهران، امنیت خطوط کشتیرانی در خلیج فارس و سرنوشت تحریمها همچنان پابرجاست و مانع از دستیابی سریع به توافق شده است.
در همین حال، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، هشدارهای آمریکا را رد کرد و تاکید کرد: «ایران هرگز در برابر تهدید و فشار تسلیم نخواهد شد.» او خواستار افزایش آمادگی نیروهای نظامی کشور شد و تاکید کرد که ایران باید برای مقابله با هرگونه «ماجراجویی جدید» آمریکا یا اسرائیل آماده باشد. این موضعگیریها نشان میدهد تهران در کنار پیگیری مسیر دیپلماتیک، تلاش دارد تصویر قدرت و بازدارندگی خود را نیز حفظ کند.
همزمان، وضعیت امنیتی در تنگه هرمز همچنان شکننده باقی مانده است. نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد طی ۲۴ ساعت گذشته، ۲۶ کشتی تجاری و نفتکش از این گذرگاه راهبردی عبور کردهاند. تنگه هرمز که یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان به شمار میرود، طی هفتههای اخیر بارها در مرکز تنشهای نظامی و نگرانیهای بینالمللی قرار داشته است. هرگونه اختلال در این آبراه میتواند بازار جهانی نفت و اقتصاد جهانی را با شوک جدی مواجه کند.
در همین حال، ارتش آمریکا از توقیف و بازرسی یک نفتکش با پرچم ایران خبر داد؛ نفتکشی که واشنگتن مدعی است در تلاش برای دور زدن تحریمهای نفتی آمریکا بوده است. مقامهای آمریکایی اعلام کردند این کشتی پس از بازرسی، مجبور به تغییر مسیر شده است. این حادثه بار دیگر نشان داد که با وجود ادامه تلاشهای دیپلماتیک، تنشهای میدانی و خطر برخورد مستقیم میان دو طرف همچنان پابرجاست.
تحلیلگران معتقدند دور تازه مذاکرات میتواند یکی از تعیینکنندهترین مقاطع در روابط ایران و آمریکا طی سالهای اخیر باشد. از یک سو، واشنگتن بهدنبال مهار بحران، تضمین امنیت منطقه و محدود کردن نفوذ ایران است و از سوی دیگر، تهران تلاش میکند ضمن حفظ مواضع راهبردی خود، فشار سنگین تحریمها را کاهش داده و امتیازات اقتصادی قابل توجهی به دست آورد.
در چنین فضایی، میانجیگری پاکستان و دیگر بازیگران منطقهای میتواند نقشی کلیدی در جلوگیری از بازگشت بحران به مرحله رویارویی مستقیم ایفا کند. با این حال، تداوم فضای بیاعتمادی، تهدیدهای متقابل و پیچیدگی معادلات منطقهای باعث شده آینده مذاکرات همچنان مبهم، شکننده و غیرقابل پیشبینی باقی بماند.
منبع: فرانس انفو