پایگاه خبری اکسیوس به نقل از منابع آگاه گزارش داده است که ایران و آمریکا در هفتههای اخیر پیشرفتهایی در مذاکرات غیرمستقیم خود داشتهاند و دو طرف به چارچوبی نزدیک شدهاند که میتواند زمینه کاهش تنشها و ادامه گفتگوها را فراهم کند. این گزارش در حالی منتشر میشود که همزمان درگیریهای نظامی محدود میان دو کشور و همچنین تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش بحران ادامه دارد.
به نوشته اکسیوس، طرح مورد بحث شامل تمدید آتشبس موجود، تضمین آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز و فراهم شدن امکان صادرات نفت ایران در چارچوبی مشخص است. در مقابل، انتظار میرود تهران نیز برخی اقدامات اعتمادساز در ارتباط با برنامه هستهای خود انجام دهد و همکاریهای فنی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را گسترش دهد.
بر اساس این گزارش، یکی از مهمترین اهداف توافق احتمالی آن است که فضای لازم برای مذاکرات گستردهتر در ماههای آینده فراهم شود. منابع مطلع به اکسیوس گفتهاند که هنوز درباره چند موضوع اساسی از جمله میزان رفع تحریمها، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده، چگونگی نظارتهای آژانس و تضمینهای اجرایی توافق، اختلافات قابل توجهی وجود دارد.
در واشنگتن، مقامات دولت ترامپ این مذاکرات را بخشی از تلاش برای جلوگیری از یک درگیری گستردهتر در منطقه معرفی میکنند. کاخ سفید معتقد است که ادامه جنگ و بیثباتی در خلیج فارس میتواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی گستردهای برای آمریکا و متحدانش داشته باشد. به همین دلیل، دولت آمریکا همزمان با حفظ فشارهای سیاسی و نظامی، مسیر گفتگو را نیز باز نگه داشته است.
در ایران، مقامات رسمی با احتیاط به گزارشهای منتشر شده درباره توافق احتمالی نگاه میکنند. وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی تأکید کرده است که هرگونه توافق باید بر اساس رفع مؤثر تحریمها، احترام به حقوق ایران و ارائه تضمینهای معتبر برای اجرای تعهدات طرف مقابل شکل گیرد. مقامهای ایرانی همچنین یادآور میشوند که تجربه خروج آمریکا از برجام باعث شده است که موضوع تضمینها به یکی از اصلیترین خواستههای تهران تبدیل شود.
برخی تحلیلگران معتقدند انتشار این گزارش از سوی اکسیوس نشاندهنده آن است که علیرغم تنشهای نظامی اخیر، هیچیک از دو طرف خواهان ورود به یک رویارویی فراگیر نیستند. از دید این تحلیلگران، هم تهران و هم واشنگتن در پی آن هستند که از طریق یک توافق موقت، زمان لازم برای رسیدن به راهحلی پایدارتر را به دست آورند.
با این حال، ناظران سیاسی هشدار میدهند که فاصله میان توافق بر سر اصول کلی و دستیابی به یک توافق نهایی همچنان زیاد است. تجربه مذاکرات گذشته نیز نشان داده است که مسائل مربوط به تحریمها، برنامه هستهای و توازن قدرت در منطقه از پیچیدهترین موضوعات مورد اختلاف میان ایران و آمریکا به شمار میروند. از این رو، موفقیت یا شکست مذاکرات جاری تا حد زیادی به اراده سیاسی دو طرف برای عبور از این موانع بستگی خواهد داشت.