همزمان با تشدید دوباره درگیریهای نظامی میان ایران و آمریکا، موج تازهای از واکنشهای بینالمللی شکل گرفته و دولتها و سازمانهای بینالمللی نسبت به خطر گسترش جنگ و فروپاشی روند دیپلماتیک هشدار دادهاند.
روزنامه گاردین گزارش داد که آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، از همه طرفها خواسته است از هر اقدامی که به تشدید درگیریها منجر میشود خودداری کرده و اختلافات را از طریق گفتوگو و بر پایه منشور سازمان ملل متحد حلوفصل کنند. وی هشدار داد که ادامه درگیریها نه تنها امنیت خاورمیانه، بلکه اقتصاد جهانی و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را نیز با مخاطره روبهرو میکند.
رویترز و گاردین همچنین گزارش دادهاند که اتحادیه اروپا با ابراز نگرانی از فروپاشی تفاهمنامه اخیر میان تهران و واشنگتن، خواستار خویشتنداری طرفین و حفظ کانالهای دیپلماتیک شده است. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرده است که بروکسل تماسهای فشردهای با تهران، واشنگتن و کشورهای منطقه برقرار کرده تا از گسترش بحران جلوگیری شود.
به گزارش گاردین، وزارت امور خارجه چین نیز با تأکید بر احترام به حاکمیت کشورها، مخالفت با توسل به زور و حفظ امنیت کشتیرانی در خلیج فارس، خواستار بازگشت فوری طرفین به مذاکرات شده است. وزارت امور خارجه روسیه نیز ضمن ابراز نگرانی از تشدید بحران، تأکید کرده که اختلافات موجود باید از راههای سیاسی و دیپلماتیک حل شود و هرگونه اقدام نظامی تازه، خطر بیثباتی گستردهتر در منطقه را افزایش خواهد داد.
در سطح منطقه نیز واکنشها ادامه دارد. گاردین گزارش داد که عربستان سعودی حمله به نفتکشها در تنگه هرمز را تهدیدی برای امنیت منطقه و بازار جهانی انرژی دانسته و خواستار جلوگیری از تشدید بحران شده است. قطر نیز ایران را مسئول حمله به نفتکش حامل گاز طبیعی مایع این کشور دانسته و سفیر ایران را برای ارائه توضیح احضار کرده است. در مقابل، سلطنت عمان بر ادامه تلاشهای میانجیگرانه خود برای بازگرداندن طرفین به میز مذاکره تأکید کرده است.
در تهران، وزارت امور خارجه ایران حملات آمریکا را نقض منشور سازمان ملل متحد، حقوق بینالملل و تفاهمنامه اخیر دانست و اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران حق دفاع مشروع از خود را محفوظ میداند. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، نیز تأکید کرد تا زمانی که سیاست تهدید، فشار نظامی و تحریم ادامه داشته باشد، زمینهای برای آغاز مذاکرات نهایی وجود نخواهد داشت.
در مقابل، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که دونالد ترامپ ضمن دفاع از عملیات نظامی آمریکا، اعلام کرده است تفاهمنامه اخیر با ایران «دیگر اعتبار ندارد»، هرچند افزوده است که اگر تهران رویکرد خود را تغییر دهد، راه گفتوگو همچنان بسته نخواهد بود. به نوشته آسوشیتدپرس، این موضع با انتقاد شماری از نمایندگان کنگره و کارشناسان آمریکایی روبهرو شده است که نسبت به گسترش جنگ و افزایش هزینههای حضور نظامی آمریکا در منطقه هشدار دادهاند.
رویترز نیز گزارش داد که همزمان با این تحولات، قیمت نفت در بازارهای جهانی بار دیگر افزایش یافته و شرکتهای بزرگ کشتیرانی تدابیر امنیتی خود را برای عبور از تنگه هرمز تشدید کردهاند. تحلیلگران بازار انرژی معتقدند ادامه ناامنی در این گذرگاه راهبردی، میتواند بر عرضه جهانی نفت و گاز و همچنین بر روند بهبود اقتصاد جهانی تأثیر منفی بگذارد.
